Di Yidishe eḳonomiḳ · 1937-05-01 · 1 (מיי) · p. [Seite]

.* 32 פאדװארצלט, האט זיך ארויםגעװיזן װידערשטאנד־פעיקער .װי די רוסישע, װאם איז געװען מער פארשפרײט צװישן יידישן קלײן־ און מיטל־בירגערטום און האט נאך ניט באװיזן צו לאזן גאר טיפע װארצלען. האבן זיך טאקע אין די דײטשע שולן אין יאר 33/1932 געלערנט גאנצע 1.101 יידישע קינדער (אין. יאר 23/1922 — 1.252), כמעט אזוי פיל װי צוריק מיט 10 יאר $ אין רוםישע שולן אבער האבן זיך אין דעם זעלביקן יאר שוין געלערנט נאר 133 יידישע קינדער (אין 23/1922 — 1.898), 14 מאל װײניקער װי צוריק מיט 10 יאר. און נאך אינטערעסאנטער איז, װאם שוין נאך היטלערם קומען צו דער מאכט און נאכן אננעמען דאם געזעץ, אז נאר קינדער, װעלכע זײנען צוגעשריבן צו א נאציאנאלן מיעוט, האבן רעכט צו באזוכן א שול §ון דעם דאזיקן נאציןזנאלן מיעוט, זײנען נאך אלץ פאראן 100 יידישע קינדער, װאם באזוכן דײטשע שולן, אבער אין די רוסישע שולן זײנען געבליבן נאר 18 יידישע קינדער. דא זעט מען דעם פוח פון טראדיציאנעלער אםימילאציע, פון אםימילאציע אין קרײזן, װאס זײנען טאקע ניט נאר שפראכיק אפגעטײלט פון דער געדיכטער יידישער מאםע, נאר אויך קולטורעל אין גאנצן אפגעריםן און פםיכיש פארפרעמדט. און אזא איז די דײטשע אםימילאציע אפילו אויםער דײטשלאנד. ביז גאר װיכטיק איז פאר אונדז פעםטצושטעלן די געװינםן, װאם די מלוכה־שפראך האט געמאכט. מען קאן אײגנטלעך זאגן, אז פאר די לעצטע 10 יאר האט די שול מיט דער לעטישער לימודים־שפראך צוגענומען אלע געװינםן, װאס מען האט ארויסגעריםן פון דער די״יטשער און רוסישער אסימילאציע. בכן, §ון פײער אין פלאם? דאס װעט די צוקונפט װייזן. דער וװקם פון דער צאל ײדישע קינדער אין שולן מיט לעטישער שפראך גייט אן אויפהער און טראגט אן ארגאנישן כאראקטער, װארעם ס׳איז דערװײל ניט בלויז ניטא קײן אויםװײניקסטער צװאנג אויף צו גײן גראד אין די דאזיקע שולן, נאר ם׳איז ניטא אויך דאס, װאס מען קאן אנרו8ן לופט־אויפצװאנג, אטמאםפער־אױפדראנג. די פריװילעגיעם װאס זײנען פארבונדן מיט לעטיש װי א מלוכה־שפראך װירקן ערשט אין דער מיטלשול, וװ מען גרײט זיך צום ארײנטריט אין א העכערער שול, אבער ניט אין דער פאלקשול. די 1.551 ילדישע קינדער װאס באזוכן לעטישע שולן זײנען בכן פרײװיליקע אםימילאציע־ קרבנות, זײנען בכן אן אנזאג פון אן אסימילאציע־פראצעם, װאס גייט גאנץ פאמעלעך, אבער ארגאגיש. די שפראך־אסימילאציע מיט לעטיש טראגט אין זיך, באזונדערס :אין איר פאזיטױוער זײט, אין זינען פון פארכאפן און ארײנציען מיט רײכקייט און פארביקײט, א םך װײניקער סכנה, װי די רוסישע אדער דײטשע אסימילאציע. אבער איר נעגאטױוע ראלע אפצוציען פון דער יידישער ^זול, פון דער יידישער ליטעראטור, אפצורײםן פון יידישן טעאטער, פון יידישעך