Di Yidishe eḳonomiḳ · 1937-05-01 · 1 (מיי) · p. Seite 28

י. י• 28 קולטור; װאם האט בכן שוין שטארק אריבערגעיאגט די ײדישע קולטור און די לעצטע האט גאר ניט די העזה צו חלומען אפילו װעגן זי דעריאגן. די לעטישע קולטור איז אפשר גאר געװען נאך ארעמער פו.ן דער יידישער. זי האט אױך באדארפט דורכמאכן אין 20םטן יארהונדערט חבלי-לידה פון שפראך׳םארםײנערונג און קולטורװערטן, װצלכע זײנען ביי נארמאלע פעלקער שוין לאנג ארײן אין בלוט פון די ברײטםטע מאםן. שנית, זײנען די פאליטישע באדינגונגען אין לעטלאנד, אין פרט 8ון באצלונג צו דער אנטװיקלונג §ון אונדזער אײגענער קולטור, געװען גאר ניט קײן שלעכטע. די רעזשימען האבן זיך געביטן און די שמאלע שול-אויטאנאמיע איז אלץ שמאלער און שמאלער געװארן, און דאם האט געװים געװירקט שטארק אויפן תוך פון אונדזער קולטור-ארבעט. אבער אין זינען פון דער שפראך פון אונדזער קולטור, אין זינען 8ון שטרעבונג צו שאפן אן אײגענע יידישע נאציאנאלע קולטור האבן אלע רעזשימען זיך געהאלטן מער אדער װײניקער בײ אײן ליניע — העלפן דער דאזיקער שטרעבונג. אונטערשטיצן די נאציאנאלע טענדענצן קעגן די רעשטלעך §ון דער דײטשער און רוסישער אםימילאציע. פמעט דער גאנצער ײדישער שולװעזן װערט נאך ביז איצט אוים• געהאלטן אוי8ן חשבון פוןדערמלוכה אוןפון דישטאטישע זעלבםטפארװאלטונגען. אין א געװיםן זיגען האבן מיר דא געהאט א לאבאראטאריע, וװ מיר האבן אין משך פון א רײ יארן געקאנט מאכן עקםפערימענטן, געקאנט באװײזן און אנטפלעקן אונדזערע כוחות, געקאנט שעפן 8ון אונדזערע קװאלן און שא8ן אן אײגענע קולטורהײם. מיר פרװון װײטער 8עםטשטעלן אין צאלן, אלזא ריין קװאנטיטאטיװ, די דערגרײכונגען און אוי8טוען. מיר גיבן בכן נאר דעם אויםװײניקםטן מאטעריאל אן אפשאצונגען, אן אויס8ירן, װײל דאס ליגט שוין אויסער די ראמען פרן אונדזער זשורנאל. לאמיר זשע זען, װאם איז אוי8געטאן געװארן אין 16 — 17 יאר אין 0זעלבשטענדיקן לעטלאנד. טאבעלע 1 גיט די 8ארטײלונג §ון די שילער אין די עלעמענטאר- שולן לויט נאציאנאליטעט, אומאפהענגיק §ון דער לימודים-שפראך. דער וװקם 8ון דער צאל שילער אין לאנד בכלל שטעלט 8אר מיט זיך א געבראכענע ליניע. דאס איז זעלבםט§ארשטענדלעך, װײל ערשט עטלעכע יאר נאך דער מלחמה האט אנגעהויבן זיך אויםװירקן דער ארוים§אל §ון געבורטן אין די מלחמה-יארן. דערמיט דערקלערט זיך, װאס אין 27/1926 הײבט אן,5§לן די צאל שילער און §אלט אויך אין די קומענדיקע צװײ יאר — עם קומט דא צום אויםדרוק דער לאך §ון די קלײנע געבורטן אין די יארן 1915 20.