Jahrbuch der Jüdisch-Literarischen Gesellschaft · 1927-01-01 · XVIII. (1927) · page 335

292 Handelte es sich in talmudischer Zeit um einzelne Lehren und Überlieferungen, um rein geistige Güter, über welche die Halacha treue Wacht hielt, so waren es in späterer, aber erst nach-gaonäischer1) Zeit ganze Werke, die des Schutzes bedurften. Nicht lange nach der Erfindung des Buchdruckes waren es nicht nur rein geistige, sondern auch materielle, vermögensrechtliche Interessen, die Schutz erheischten. Die Autoren, die ihre Werke der Presse übergaben und oft ihr ganzes Vermögen in den Druck ihrer Geisteswerke investierten, mussten die Kosten des Druckes wieder hereiabringen. Sie Hessen daher ihre Werke von angesehenen Rabbinern approbieren und durch Androhung des Bannes vor unbefugtem Nachdruck auf eine Reihe von Jahren schützen. In manchen Provinzen wurde es von Rabbinersynoden untersagt, überkaupt Werke ohne Approbationen von hervorragenden Rabbinern in den Druck zu legen. So haben nach einem glaubwürdigen Bericht die italienischen Rabbiner, die im Jahre 5314 (1554) in Ferrara versammelt waren, strengstens verboten, Werke zu drucken, ohne vorher die Approbation von drei ordinierten Rabbinern und die Erlaubnis der Gemeindevorsteher des Druckortes oder der dem Druckorte naheliegenden Gemeinde erhalten zu haben.2) Diesem Verbote lag ursprünglich ein ganz anderer Zweck zugrunde als der Schutz der Autoren vor unbefugtem Nachdrucke. Es war der Schutz des jüdischen Volkes, der ihnen anvertrauten Gemeinden, den die erwähnten geistigen Führer vor Augen hatten.3) Die Feinde Berach. 9,3 s. 12 b:ר' יוסי בשם רב יהודה ר' יונה רב יהודה בשם שמואל Demai 5,1: ר' יוסי בשם רבי פדיה ר, יונה בשם חזקיה: Schebiith 2,7: ר׳ חונא בר חייא אמר אמר ר' יוסה קיימא חונא בר חמא - . ר, יונה חונא בר חייא בשם שמואל: Berach. 7,2 s. 11b:אמר ד יוסו קיימא רבי סימון ר׳ חנינא ר' סימון ב$ם רבי יהושע בן לוי: Schebiith 2,7: ... ר1 מנא אמר לה סתם ר' אבץ בשם : Sabbath 2,6:... ר1 מנא אמר לה סתם ר׳ אבין בשם* Berach. 4,1 s. 7d:4ר, מנא אמר הדא אחרייתא משום בית שמאי ר יוסי בי רבי בון אמר כולהון משום בית שמאי: 0 Vgi. איגרא ישר Nr. 1. 2) Vgl. die Zeitschr. Iwri Onaucbi Jhrg. 15 Nr. 29: בשנת ש,/י;,ד התאספו רבני איטאליען בעיר פירארא ומרו שלא ירפיסן שום ספר רק הרשות ובהסכטת שלשה רבנים סמוכים ובהסכמת ראשי הקהלה הסמוכים למקום הדפום: *) Andere Gründe siehe bei Steinschneider (Ersch u, Gruber Encycl. 28 p. 3) und Jew. Quart. Rev. X, 175,