Jahrbuch der Jüdisch-Literarischen Gesellschaft · 1905-01-01 · III. 1905 - 5666 (1905) · page 148

85 .3)דרייאר(1 ובן פיהם (2 לא יהיה היתר לאיסורי עד שיתאספו ויחזרו להתיר במנין כרוז זה נפיק בחיל בתוך בני ישראל להזהיר העם ששום בר ישראל VIII. לא יתעסק בעסק חילוף המטבעות וכדי שלא ליתן שום פתחון פה אמרנו להעתיק בתוך פנקס הלז. דיא פרנסים לוזין (4 מודיע זיין אידרמאן (5 האט וואל 7) ניהערט וואש זיך בקרב הימים פרלאפן (6 מיט דעם חילוף דז דען מארק 8) נישעהן איז דז לייט האבן אויף געבן אויף נייאי פיהמן אדר האבן טליר וועלפלר נעבן אז עבינ (0 ת דער דוירך (10 האט זיך מתעורר ניוועזן פיל רשעות דז גרעט ח״ו I3) פריצים (11 האבן זיר (12 פיל אויף יהודים נירעט, האבן מענבר כלה נרש יגרש אותם. אויך זינשט (14 האבן זיך דיא חלפנים זיר אונגבירליך 10) נהלטן מיט דעם חילוף. זיא זיין ארום הער נילאפן (15 צו פיר קויפלר האבן אויף ניוועקסלט עטליכי נראשן האט זיך גרוש רשעות מתעורר. איז אויך 18) צו ביזארנין ח עש ווערט אויף דעם יום הוועד (7י קומן דז אידרמאן וויש וואל וואש סיר (9ז פר פריינד דא האבן (20. דערהאלבן איז מן מוכרה גיוועזן איין תקנה צו מכין. על כן לושט מן מודיע זיין דז מן כלל וכלל ניקש איין זאל חילפן הן פיהמן ושאר מטבעו׳ דרייאר זעקסר (21 שרעקנבורנר ואף נסאנדרי קלייני מטבעות מכל מה שהפה יוכל לדבר והלב לחשוב. אויך זאל מן קיין טאלר נאך נאלד נוילדן וועלפלר נעבן דר ווארטן דז מן זאל אים קליין נעלט 19 (20) b f. sagt: הסזחרים שהביאן מלייפסק ומגוימבורג מטבען׳ הדשי׳ אשר לא יעשה בן בי המירא ובל שרעקגבורגר השבו הקהל יצ״ו בעד הצי זהו/.שרעקגבורגר (Doppel״y?0«o.סבנתא ת״ז 1) Dreigröscher, vgl. Zeitschrift der hist Gesellschaft für die Provinz Posen IV 361. 2) Ueber den böhmischen Groschen vgl. daselbst IV 329, über das vom Auslande in Polen damals eingeführte minderwertige Geld das. V 110 und Rabbinowitz S. 12, nach בהלת שבעה Nr. 12. 3) Sefer hasichronoth a. a. O. 111 S. 18a. 4) Lassen. 5) Jedermann. 6) Verlaufen. 7) Markt. 8) Billiger.!Wölfler, Komparativ des im jüdisch-deutschen Dialekt häufigen ״wolfel“=wohlfeil). 9) Als ewig als früher? 10) Dadurch. 11) Edelleute. 12) Sehr. 13) Mancher. 14) Sonst. 15) Herum hergelaufen. 16) Verkäufer? 17) Reichstag. 18) Weiss. 19) Wir. 20) Das findet seine Bestätigung und Commentierung bei Adolf Pawinski, Dzieje ziemi kujawskiej, Warschau 1888, Band 1, S. 99: ״Im siebzehnten Jahrhundert waren die Juden in Dorf und Land Gegenstand der Verachtung und Ausnutzung zu Gunsten des Schatzes und der Abgaben. Durch die Edelleute wurden sie getreten und bedrängt. Bei den Regierenden fand der Jude keine Gnade; er wurde in Geldsachen ausgenutzt Bei neuen Abgaben dienten sie als beste Einnahmequelle. Immer neue Steuern wurden den Juden aufgelegt, um sie mehr zu drücken.“ Siehe noch unten Nr. LXXVI Anm. 21) Sechsgröscher.