Monatsschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums · 1935-01-01 · Heft 6 · p. Seite 458

458 Louis Lewin hebräischen Gediehe aus den alten Drucken wi'edergegeben. Der Vermerk ״nach archivalischen Quellen‘" ist so zu verstehen, daß Verfasser die von anderen Forschern in archivalischen Quellen gefundenen Mitteilungen ver« wertet habe. Die HeIicz«Forschung hat 1934/35 neue Resultate gezeitigt. Zu den bisher bekannten polnischen Wiegendrucken sindl zwei neue entdeckt worden, אזהרת נשים, das am 24. Ijar 1535 in Krakau vollendet wurde, und die דען מוסר אוינ הכה גר> Sentenzen das in der Beschreibung־ nicht datiert worden ist, und das bei dem) Drucker Eljakim bar Ghajim Helicz, möglicherweise 1536, herauskam (Almanach des Schocken«Verlags auf das Jahr 5695, Berlin 1934/35, S. 129 ff.). Samuel Helicz ist nicht nur, wie Friedberg (S. 3 Anm. 4) meint, anscheinend zum Judentum zurückgekehrt, sondern die Tatsache ist gesichert, wie aus dem! Titelblatte seiner Bibelausgabe 8°, Coinstantinopel a. J. (um 1550), hervorgeht, wo es heißt: שמואל ב׳ כ, ר׳ חיים אשכנזי העלי ־ן ז״ל אמד שמואל אל תקרי ש מואל אלא שמואל ש ש ב ל א ל.א ח ד י ש ו ב י כ י נ ח מ ת י א מ ר ת י ז ה י נ ח מ ני ממעשי ומעצבו ן ידי .אודה ה, בכל לבב בסוד ישרים ועדה. על התורה ועל העבודה... (Hiernach ist Steinschneider, Catal. Bodlej, Nr. 131 zu berichtigen.) Die An« nähme eines Heliczer ölser Druckes von 1535 (S. 1) ist sehr anfechtbar, trotz Ben Jacob und! Brann, der ihm folgt. Auf S. 16 fehlt und ist bisher den Bibliographen unbekannt geblieben:זה השער לה׳ צדיקים יבואו בו. אין שוץ פרויאן פרויא זאלהאלמן...גידרוקט אונטר דען הוכן [jegliche] ביבליין זויא איין איקליכי [zählt] אוג׳ גיוואלטיגן קויניג זינמונד יר״ה אין רעד הייפטשטאט;קדאקא אין יאר דז מן צילם דריי הונדרט אוג׳ פינף אונ׳ פופציג אין דער קליין צאל [1595] על ידי יצחק בןהד־דר .4° 54 B1L jüd.«deutsch. Text, sodann unpaginierte Inhaltsangaben, von .אהרן ן׳ל denen in meinem : Exemplar die §§ 86—139 fehlen. Auf diese Ausgabe nimmt ספר מצות נשים, Fürth 1776, auf dem TiteMatte Bezug. Auf S. 18 wird die Druckpaüse von :1601 in Krakau auf die Austreibung der Juden in! Schlesien zurückgeführt. Abgesehen davon!, daß die meisten־ Historiker dieses Jahr ablehnen! (vgl. Brann, Gesch. d., J. in Schlesien S. 182, Anm!. 5, Rabin, Vom Rechtskampf der J. in Schl es., S. 15 Anm. 1), konnte doch eine Ausweisung aus dem kaiserlichen Schlesien nicht die Verlegung einer Druckerei aus Polten n a c h dem kaiserlichen Mähren veranlassen! Auf S. 20 fehlt בית יעקב עין ישראל)), Krakau 1613/14, 2°, zwei Teile (Bibliotheca Porges, Amster« dam 1935, S. 21).קאלים (Rückblatt des hebr. Titels und S. 99) wird mit Kalies in Pbdolien identifiziert (Soncino«Blätter 1927 S. 109 f). Über sonstige Ver« besserungen s. ‘ייוואבלעטער VI166 fL (vgl. VIII 89), קרית ספר IX 432 fL, vgl. MGWJ 1933 S. 273 ff., Wachstein, KataL der Salo- Cohnschen Schenkungeni I S. VII ff. Recht stiefmütterlich ist Nowydwor auf nur etwa 13^2 Seiten be« handelt. Es fehlen außer den קרית ספר IX 437 und: MGWJ 1933 S. 276 ge״ nannten מם׳ שבת וערובין ,1785 שושנת עמקים (Rabbino wicz, מאמר על הדפסת התלמוד, S. 110), חומש ,1801 תחכה קול בכיות mit 3 Targumim 1783 (עיר ורילבא S. 114 Anm. 1), 2°) 1797 סדר הגרח ש״ם Autopsie), פי'על שדרש לרסע״ג(קרית ספר IX 387), 1793 מענה לשון (Autopsie), -4°) 1789 נבורת ח Autopsie), חוי שודד מר׳ יחיאל מיכל מקלווריא (Wachstein, מפתח חהספדים M101).: 1813 wurde noch in N. gedruckt: (Tscherikower, Historische Schriften I 815 ff), und