Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-05-10 · 8 (10.5.1946) · p. Seite 5

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
8 (10.5.1946)
Date
1946-05-10
Page
Seite 5 (sequence 6)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
60% known words query
IRI
…/7242850-8596732-10081201--080-10067877
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

ו KUAJTIK, 10. MAJ 1946 (JNDZER WOHT ZA |T 5 FUN RAJON-LEBN Ui&uc ,,Um{ AUi&a" A&zfanU. A nnwl t1{engcle cwitzn flutlidiL• Felder firn cum aitn izIom fun di mcndlern ״barinte" baronen mm Pelnilz, Der 400 jcriker »210» arumgeringll mit hundert jerike bojmer un fadirvctdike fehler itn *ed*r kukt arop gujtoedik ojf di arumike niderikc hojzhdt, Hunderter jom iz gewebt genwm in di niderike cimern fun *210* a tif farcwajgie hinferfciiKftft - /mii(ikr *zufruUk 2äjnc balebatim brcjte baeijungen in di politisze krujzn. Barimt iz gemen di fa- *nilj* von Pelnitz mit ir tifajngcworcltcr 9inc cu jidn, baj zej iz *zojn dos genwm a min jeruszc ibergnng fun eitern.cu hinder« Selbst ursztendlech, az bajtn hitlerizm hohn zej gehn( di beste nteglechkcjl ojslebn zieh wi es c/orf cu zajn. Tote, far di dozike ,,majsim-tojtnim11 zajnc, iz der eltstcr freiherr Gerald non Pelnitz arestirt geiXH/tn ject in Paris ah krigsfnrbrecher, un der szhs zajnerfOl fron je fun gojrl!) farnumen geworn durch ... 4 kibuc fun Mizrachi ,ßnej Akibn\ Fit 41rbet hobn gchut di ״szmueike Jidn* bajn brengen in Ordnung dem lang farworlostn szlos. Mamesz tonen tu ist zajnen arojsgeftrt gervorn fun di cimern, un ject in szejne rejne cimerledu wert fle/ir( a middike dereijerisze tetikajt fun dvr jidis?.er jugnt. Mir kumen on in *2108 cu mitogcajt. Baj rejnsernnric thzn zien di bachurim un bachurot, nor nn>3 gekumene fun der arbet. Esn sznel, cubrumendik, in ctviszn, szcjne frejlcche lider. Getunte fcerprrs. *zejn 1>j>£ef>ren<e />cnemer bacejchencn ject di gcmczcnc KCler. Religjeze jugnt leche un erdnrNt, mamesz an ongenemer siupriz. Der di. Dafner, der onfirer fun kibuc dcrcejlt undz megn di grojse szroerikejtn wos der bamberger C. K* hot gehat bajm arojsbakumen dem szhs fun di dajczsze Koni. Do* iz gemen der ersttcr landmirszaftledicr kibuc in ganen gegnt Di milUerisze madtt hot zidi bacojgn mit umeutroj, cu der jidiszer jugnt, niszt glojbndik, az zej mein kenen baarbetn di fehler un holtn ales in ordenung. Genug mi hot es gekost di diarvejrim Endzweig, Tennenbaum un rab. Stapiro ibercajgn di baherdn» Endledi iz der kibuc ajngeordnt gentorn — cu mos zajnen sztark bajhilßg gemen kolonel Goldsziajn und D.P, officicr 10(. Jfoffman. Bo; liajntffcn tag ccjlt der kibuc 114 diamcjrim. Er ba~ zict 0ג hekfar erd in ganen baarbet, agem gewezene jidiszc erd. Ferdt melk-ki szefelech, bazunder* merkmirdig szejn-baarbet er gortnי welcher buzorgt dem kibuc mit grinsn. Der gancer kibuc iz farnumen buj der arbei culibn mangl fun *zlepkraft. Fun mol cu mol wert cugckojf&epes far der miriszaft: a ki9 a ferJ, 4ibcr dos muzn opszporn di duunejrim funm mojL Iliz hajniikn iog hot der ״Merkaz1* niszt arojsgemizn kajn szum interes cu dem glencnd szejn ajngeordntn kibuc. Di baszpajzung iz lojt di kartn, ober dos iz niszt genug»( > Der gelbmangl iz zer u grojter. Der kibuc iz *zojn rrukdik a such gelt, un es iz niszto der hal-habos cu menten zieh cu mendn megn dem. Der ortiker JOlST hot niszt kajn recht machn ojsgnbn (lojt di rejd fun IV Kwasnik, JQINT-direktor) dan9 men der Merkaz hot a specjeln budzet ojf mirtszaftlechc ojsgabn. Der Merkaz beir habiro München hot szojn marszajnlcdi in ganen fargesn in der ekzistenc fun dem kibuc, mi ojdi fun nie andere kibucim fun gegnt• Cu mol kejn ejn bikur far der gancer cajt. Der h* Kroasnik hoi eugezogt farinleresirn zidi mit dem injen un hclfn mi rvajt megledi. In di nontsle leg met der kibuc Ibergenumen wem, un ojdi noch andere ktbu״ cim durch VNRRA. Es iz cu hofn ojf grojse ojsbeserungen gor in gichns. Ez iz keduj noch cu dermonen di brejt faravajgte kultur tetikajt in kibuc, fn oroni roert haarbet untern ojfzicht fun madridi Aioerbudt, jidisze geszidxte, liier atur, ivrii un englisz. Der agronom Rajnez firt on mit dergencungs-kursn far landmirt-, tzafi, ki-fiterung in teorje un in prakiik. Chuc dem farnemen zieh di chamejrint, mit *zofer~kursn un sznajderaj. Ongenem dos lehn macht der fitzfang. nKldier iz zer bolibt baj di kibuenikes. Es mern zogar geh<xlemet specjele minim {ist. Azoj arum uz der kibuc szpÜt a badajtnde rol in der hadiszara fun der religjczer cijonistiszer jugnt far dem cukunftikn lehn in Erec-Jisrocl. TaieduUe■ EtszU-Hlai-AkadetnU in Batn&u#. Dl arbeterforsztejer fun der ,.Hlsladrut Cljonlt Achlda" ln Bamberg hobn ajngeordnl dem ersztn ma) a fajerllche akadem)c ln lokal fun der cijonlstlszer organlzacjc. Der lokal lz gewen rajeh dekorirt mit farszldene lozungen antszprechnd cu der majfajerung, un Iber alem hot doinlnlrt di bloj-wa)se un rojte fon, welche hot 8Ü71* bollztrt dl farejnlkung fun undzer arbetörszaft mltn algemejnen welt-proletarjat. Es zajnen arojsgetretn ch'ch'LaJt, Elchler, welche hobn mit zejere o)sflrungen gemacht a sztarkn ajndruk ojfn farzamltn ojlem. gebndlk a blld funm bajsztajer, wos der Jidiszer arbeter hot bajgetrogn lnm algcmajnem gerangl, wos 5' hobn geflrt dl arbeter-m&sn ln der gorcr weit. ciln un ojfgabn sztcndlk derfllt 8zt«JndUc cwlszn dl rajen fun dl kemfnde massn. Cwlszn andern hot er ojeh derklert: ..Szojn 57 Jor, fajert dl alweltleche arbeterszaft dem Jom-toJw funm lten maj. ln dem log demonstrirt dl arbeterszaft Ir ejntkejt in kamf kegn burzuazje. d reakcje un faszlzm. Noch kejnmol. wi Ject zajnen aawjfll lender bahernt durch demokraUsze und socjallstisze Ordnungen wi ln jor 1946. ject ken men mit drajstkejt festszteln, az der soc] alten ge)t mit grojse szrtt forojs un es lz cu hofn. az er wet baherszn dl weit. A recht cu genusn funm guts. wein hobn dl Jenlke. welche gibn zejer mi un szwajs un ojeh, wen nojtlk lz — zejer blut." Noclin onnemen a geherlker rezolueje, wert dl akademjc ln a gehojbener sztlmung geszlosm durch» ch' Fnxsz. a-chawer. IhtpazanU fäHdecJaitcuu# Un Batn&et$ec £a$ec. In cuzamenhong mit der derefenung fun kmder-kJub in Bambergerdagcr iz dem 7. V. forgekumen a hcrledic kinderfajerung in welche 3' hobn antejl gcnimicn nie szulkinder. *zulpersonal. for• *ztejer fun UNRRA, Joint• un kom 17c/. Baj fajnsermirie tiszn un frejledxer mHmung. welche cs hobn arajngebradii di 5ztralnde fun frejd kinderledt. efnt di fajerung der lajier fun der szul: h' prof. Laxer9 rveldter derklert in kurce werter di badajtung fun azeldte momentn far der dereijung fun undzer azoj klejner cot kinder ... Dan bagrist di kinder dos *zulpersonal, in rwmcns rejd * kumt cum ojsdruk zejer cugebundnkcjt cu der idej fun kinderc/errijunfl, wi ojdi di grojse mi, wos iz gemacht gemorn bajm ojfszteln aza preditikn binjen, wi s* iz di szule. Es *zielt zieh dan ojf a *ziler, welche bagrist in akurcc rede ale onmeznde gest. Ojsdrikndik dabaj in nomen fun ale kmder a flank dem onwezndn VNRRA-dir. Mr. Capihmgo, far zapie inierszlicungen bajm ojfszteln zejer nu!r Di dozike nrerter rvern ojf genumen mit *ztarke *plodismenin, un dan bakumen zej an entfer fun Mr. Capihmgo, welcher drikt oj* zajn gerirtkejt fun der rvaremer ttmaeje, welche s hobn im gemacht di kinder. — a noblem cu nfeUhn er twi sztendik gefdt ful interes un eugebundnkejt. Di kinder buszenkrn di werter mit grojse oplrxlismentn ibergejndik cu farszident numern fun recituejea, getan# un tenc. Es iz beemes gemen a fargnign cu far־ hrengen in der frejlecher swiwe fun und* zer trejsi. welche iz ober lajder geblilm in gor a klejner cot. Sliin gezang fun ״Haiikma* un «Terhzakna" iz di dozike herleche kinderfa/e~ rung farendikt gemorn. di — kt. detn t*(Uf dt U* wotd acafi*, Wer ölten gut dl geszichte tun der arbeter bawegung. gedenkt baszttmt wnt fax a rd der ,.Bund ' bot geszpüt ln xajner cajt w algecnajnen lebn Wcfaial un w lldlnn Wtrai. Er hot gebot die mialt sztendik brach*, asach plojdern un we)nlk gcattn. Er zieh sztendik szUin 0Jl der c^rejtei o|t barUcade. Alemen iz bakant di szwar* bge fun di Jidn in Pojin ba hajntlgz tog Kajn szum mxkunft hobn nit dort dl Jidn. Mordn iz a tag-tegteche dersrajnuLg. doch agltlrt der ,.Bund־' cu biajon un bejen a frls7 Po)in. Passet abaurd&ie 9*t*\n jec% lz a .bgekumen a bundiszer ,godi * in lager Feldafing un nemt mit mn zieh IQ Jidn noch Axaerlke. K!or az bundtstn. Azoj wlin dl bundizze gedojiim machn Propaganda cwlszn der szejrit hapiejta far zejer krtmL Pregn mir dl bundizze gedojlim, fanwanen kenen zej nemen dl garantle az die selbe katastrofe wos lz gezzen mit vnLver kalk in ejrope, wu Jidn hobn biz 1SSV gelebt niszt erger tun dl amerlkanlzze Jidn. bojendlk ejrope onhojbndlk fun a «waren arbeter, un endnmrflk baj a Nobl-treJST derfar bakumen gazkamern un. Un etaer kenen undz dl bum wajzn noch ejn land ojf der m JIsrael, wu men ken zogn az zieh, fun welche len der men redn. muz der Jid sztendik zajn der ge־־ szlogener, o]$er und2er E. J. wu mir zajnen szojn feik cu szteln a geberikn «ideraztand. Mir giojtm az noch der biuttlter tragedje tun undzer tolk in Ejrope. wein die resstiech lbergeblibene Jidn niszt iozn chapn ojf di wentke fun dem altbakantn Un zej. dl bundbze machers. faawundem mir gomlszt, waji mir kenen gut dl ..tra, die Je״* zejere fun farftm dl Jidine masn ojf talsze wegn. 8'tz farhan an alter »prichwort: ,4'cit dem wolf ln wald . . .״ Sz. Lajt?mittatfa* macheef ojzer Brtfcensslogt rl nor niszt mcglcdikcjt zieh on trinken mit dem grinern blotc-rnaser* Mit der onkumendiker finsternisz brengt mvn ntulz tritkn promjnnt ojf drnj teg un mir lirikunicn rJem hiifcf forsxrn rli blote. A pnjer. wo* ken gut di gegnt firt undz. Mir topr/en in der finsternisz biz di kni in mitsvr, bojgndik zieh unter der masc, rtms mir muzn trofn ojf zieh, Azoj />j!r!וmir 7uh in der nnciit in a kilomet er langer szurc. Baj der znjt un in szpic bnwegn 7ith di ojs*7.pirvr, welche nisztern dunh di arumike Ce gut tm stofies, wajl es kenen 7uh gefmen mitte* un afde hahnllcnc dajetn. Cum glik trefn mir kcjnetn nisrt, un di mines wem glnjdx fun di *apern ums/edlvdt gemacht. Il'njzt oj* di ditje/.n rithtn zieh iherhojbt niszt ojf an onürif fun der znjt. 2cj haltn gemis far n ummeglethkejt dns durdtgejn di blote*. Dosnud wein zej wider hobn a toes, Ale Ufer iz di blote un mir muzn dos gewer un amunieje ojf hangen ojfn hnUD e* 701 /.Uh niszt farnectx. Spccjel 87wcr hobn di hataljonen minen-warfer un di wo* Irnfin di *zwere ,jnnximcs“, wvhhe mu/.n getrogn wem ojf di plejces. Mir gejn *zwajgndik, **wer otemendik, ruen n bist un geen bald wajter, Miln ojfkum fun tog dergrejdtn mir n festn bo<ln. niszt onirefndik kejn szum widerszland. ln a halber no gcfinl zuh *zojn jeder fun utuh in zajn frisz ojsgegrabenem okop. Mir zajnen szojn grejt (tpcukjnpn an ementucln ongrif, micad di dajczn. A grupe ojsszpirer lozt zieh forojs un ringlt arum di derbajlignde etleche h&jzer, welche macht dem ajndruk wi oj«• ge*7.torhn, balojchtndik mit di sztraln fun der ojfgejnder zun. Bald derhern mir ojeh dos heftikv *zi*n fun ojinmain un dos .J1urü“ge*zrej fun undzere chamcjrim. E* dojert niszt lang un mir gefmen zidi in <jie hajzer fun warten mir szlcpn arojs di fnrszlofenc dajczn. Zej hobn zidi ojf aza bagegenisz genclcdi niszt ge rieht. Ober niszt lang hot gedojert undzer sirndtc* Ot hohn mir derhert *zwere *zosn un muici mi( a hofil *zpliier* hohn zidi o szot geton ojf undz. Dos hobn undz di dajczn. welche gefmen zidi ojfn hergl art bajm tajdt Narew, bagrist. Mir farnemen szticl di fartige okopes un bunkers fun di dajczn. Ich gefin zidi wider niszt majt fun majn diawer. Ergec fun wajt derherl zieh di *ztim fun undzer *zwerer arider je, un szwer kredicndik fUjcn durdt iber undzere kep di snaradn un e* dertrogn zidi bald di starke oj- (rajsn. A *zwarcer rojch bajm *ojtic lozt glojbn, az zej hobn zejer eil dergrejeht. Der hngl fun fajer fun bejde zajtn rt>ert wos amol sztarker. Di hic iz szreklcch. dos zanul untergejogt fun a klejn wintl dringt arajn in ale efenungen. Der sztojb krigt zieh arajn in di gcwerszleser, /arszi/ im farklepi di ojgnt ojem un di noz~ ledter. Mir etemen szwer un es malert der durszl unrndimoncsdik. Ojf undz sxitn zieh mines, artilcrjes• naradn un ojdi ejncike kojln fun di daj~ czisze snajper*. Di erd arum urufz ciierl unojfherledi, in der luft trogn zieh arum di sz/!h7<v\t fim di mines, meldie zumen?וין Jlien 1m fnln temp ojf der erd, mu zej 7ejen tojt. Mitn ganen kerper drik iih zieh cu cum dek fun mujti okop. Ihitojbt fun di ojfrajsndiko *naradn, di hant ojfn cingl fun maszin gewer hat rach* idi jede minw( do* /חיוו// fun *zmern keCtfl'ancer granat. Ejn 7mh 17 far 1m> klar in dem szrekledm rnutnent׳ ci iz?u571r> kejn enrikwegn, nur forojs. h< dertmcn /idi cu mir get/rejen fun farwundeie, un do5 <frrmf>n( mir. az ich hin niszt alcjrt, az es wartn tojznter nar ojfn ha fei. Di hajzer arum undz brenen un di s/warce rojdi - ditnarc* madin *ztikndiker di luft un farszteln di lieh- Hku;l fun der 7un» Do* fajer fun undzer ar( 17erje makst nnojfherledi. Dakegn wert *ztvacher dos kegwrisze fajer. Vn plueling id\ n*cjn ni*7t fun wanen, kumt der bafel: forojs• ... Ot bawajin zieh fun di arumike Iah er soldatn; ejns, ewej. een, hundert ... un bun zuh lojfn forojs in lange rejcti. Mir bildn di dekung far undzer maszinen gewvr un haltn undzer fajer nochanarul gerichtet ojf di berg. wu es gefint zuh nach ale der sojne. / 71 zej( tojt in di rejen ־ . y fun di onfO-ajfndike. 'Ale mer un nw *hltlaln bawajtn 2i<h. Zej?ojfn. fein, hejbn zi<h ojf un lojfn rvajitr, ale nentir cum Ich bamerk ojeh majn chawer, welcher hjft in der erszter raj mitn ojiomai m hant. Zajue firojfafie hot zajnen egsaojhart un zajn ho jeher eiwo* rugx'bojgentr kerper tejlt zieh bnjlet ojs. Ich farges m ü{c un in aJem. Ich hin jeci haherszt fern ejn eil un fun ejn wiln: Ileffn nuxs mer mi( mojn semar di» forojslojfndike <han*ejrim. Ot faln tojU, fartvundeie, ober di 17>ertkc lojfn wajter. Zej zajnen *zojn hajm cd. Ober idi ze *zojn gnrniszt nor blojz, majn chan'er, unsicher iz getoezn in di ersrtc rajen iz phuding umgefaln. geirofn fun a mer dtrtszer kojl. Dos h ilthike . ,h u ra •geszr*j4' iz *iwadter gew.trn .... Der sojne iz ba2igt. Mir zajnen cu cum tajd: Sarerv, dem' leetn ßrenec cu der farszoltetter erd fun die lutlcristi>zv banditn.-- ... Ojf a klejn t^ergl bajm iajd% Sarttc. in a ktvjn gertl bapuct mit Irene un Nu men szteji a ke/nvr fun 4 jddiszn Ojfn mit rojtn *ztern iz /e tzribn: Do litt der soldai Obediinski. I9HK gefaln dem 2t. augn»t t944 mit 0 heldistn tojt in kamf mit dt dajcziszr f irthapvr*. Er* zajn on denk!

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.