Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 8 (10.5.1946)
- Date
- 1946-05-10
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 61% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-10081201--077-10067876- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
- Haifa 1× ep/1047930
OCR text
r 4 LNU/.Ktt WÜHI tz 14 l|ar der jor tog tun A «*,4er **x&t*1* » 43mrHT% *r*orn merr» Wtt» fua IVduaa ttr»k to w*g jecijAS 01 data J, d. U4r tofcurot <Uichw'^UÄ Ir hlifarrUttfr WLMt. w*Jl rr rr Mrbundn 1a»t dt meN feaaxmism e&hb karer^Rn •ü kr:« W syryp^ mLW Carmchm Jeu fajnt fun <fer «11 ton faiöt fun di feiker. un der TOnaflufo cfc» u d«r fctttrrsvtum nac-oaaMfrtfrftittmr r*ßm m ejrop*. D«r 3ag toa di *ürtt %*ft «ro^aaiurhtn; partim*** dsuca Aaterik«• GmsbntAnU'n «ut 3o«sL Busiand h»a atsst aur farnichtat ton barbartöcu mim in sjrvA*. nur 0j4fc 4|amoi fmr att>pse&2wenia fun a—n w«U hskirom dem Uurorisrn. furbre• gjedauk fun Us«rm Mitn fain fun dairxiam karrrrm hebn njrgtbo)eht sajer Vect* otem di f*rb;ntoc ftm to totisttsw bav*sung in der weit, b der erssttcr r*,׳e cv XSuaöümstn in Itayen au m » smm tatcm $eran*l dl fas&stn &k Japan. Fa«iwn.dn senen di Rekxistn m ftl»kr4jrn. dl O. N. R m Polin, dl nahengar kmr Dso in der SiowiiaJ. di anheager % •jrming :a >h>n*e***n. di Mcurtaistn in tzLAland ua in a kcnwulsiwn lojt szUrbt qp & .Faian**‘' in Srpanien. Wen men?1* ג ‘.rächt wegn jor-tog tedi}44 kacei eejt *durch a rrojdrr durch «lt rLder F*r di ■3>*gn emajnen büder fun dar hfUerisU&er Urazusser «irkllchka^t. J» dajcsi höhn arajngedrt mit sich ttlöonaln *atagcEurm un bruder has. Z*i*rt autheiiw in jedn land hc&n zej nur geguehi rwi52n di deg^nerirte. demoraiixtfte un *aröreehertsae elemensa. Di njci&ze nuttcdn »nen eeven rozd un mord. Der tetieriruaser renm hot fararzacht in ejeppe: dachl0Äka)t, hungcr. tifus un dettslerie *pidenues un masnhafte ojs&ztartnzng 4ih ce^rtidewet« harbarisac. roj be risse m*todn fangen ach cm di Jldn farfolgungen. farnichtungen un oj^rotungen. Szand tochna 0j5n rechtn orem. ozt der brüst un <41 nkto. dos saafn Jidi&re vojn geofene getoa, fannachte un durch 3. S b^waihte ge tos. umbalojnte cwangs^ arbet. arbeU Sajtern, koncentracje un t*JJt iagern Parairi uut di lagern *rrt dos Jtdis«? farmegn cugrrojbt, Aos lebn wert hefker un dar kurnen di masn ojsmordungen durch dersiüung. hengen, fargtzn un farbrenen tu di krematörtums 3rk$ Jt>r hot gedojeri der shlcro fun mord un rv}b. Kar di welche hobn udurchgemacht dvm sanjdrriechn gehen cm i2 di seks ior ge wen a unendUche e)b*kdjt. Ject sslejen di wilde besües fun di xeksjonke gr0)1ame tatn fun der tiranis2 merderisaer hersaatt far dom iutcrn..cjonaln Xngs tribunal als farbmher kegn der rrrencehajt un als hojpt krigs farbrecher. Der Jor tog hm J. D. yjor 12 der triuxnf iber di naci barbarn. der Untergang fun merderlszh sistem. Er iz ober ojeh a trojer tog iber di 8 un a halb miUon umgekumene Jidn. in ejrope, in heldisxn kamf un ojf kidusa haszem. Chaim Ooldzamd. Der Jor tog lun J. D. yjor 1* der tog. +oa di wild« nactsze derÄndungen fun dl gaa kaniern un krematorlums hobn ojfgehert cu arbcln un Jenen geworn a htstorlues dokument far der weit ojfwajzndlk ln welcher richtun« es hot gearbet di dajczlszc tcchnik. Der jor-tog fun J. D. yjor 12 der tog fun zie fun dl allrte weltmachtn; Farejnlkte s/tatn fun Amertkc.Orojsbrltanlen unSowiet Rualand, wos hobn militerlsz cesslogn dl nucisze krigs kreftn ojf der erd, ln der luft un ojf Jam. derbaj ojeh farnichtet dl dajczlsze technlk fun utasn menczn mord. Der jor tog fun J. D. IJar 12 der tog fun der bafrajung funem Jldiszn kacetlcr. wos hot adurchgemacht dem bltem traglszn cgzamln fun hunger, nojt. kelt, eint, bltere farcwajflung un antojszung, sztendlkn geszpenst fun tojt durchn gar kamer. kremttorium un ttije. Cu di rezultatn fun der ojsforszungs-komisje Hundert ewaneik teg hot geformt un gearbet di engU&z-amerikanisze komisje, welche iz baszt&nen fun 6 amerlkaner un 6 englisae meluthe-mener. Ftr chadosrlm cajt hobn rej sztudirt un *geforszt. kumendik ponim ei ponlm mit di raosgebnde, farinteresirte faktom. Ojsgeforszt di läge in un arum Ercc Isroe!i. arumgeforn \n di 0זן| es-len der un ojsgehert di sztimen fun dl kortones fun der hitlerUtiszer magejfe. . ß Es hobn nlszt gef 71t.vaujn dra^tisre momentn un 5' rajney,Heven minutn fun re]n mcnczieeher dertiojbung baj dl komisje mitgUder — wen rej hobn mitgefilt un farsatanen di *ibermenczleche lajdn funm \ fun Central Komitet fun dl bafrajte «fldn In dar amerlk. Okupacje Zone In Daiczlandl Cm JoriM fun der bafrajung? Cu ofe jldn! 11 |ar bat ln Ejrope cehersst a kojaeh, vos bot mit □och nlt kajn geherter bestiailtet ca oJfgHsteit a giganüne maazln fun lajd, pajn an mord far dem Jldiszn Cverait sajnea die jidn in Dajciland fan dem tejwloniszn kojech getrofn ge m . . . Dan in 03terrajeh, Czechoslmka), Pojln, Noland, Belgie, FrankraJch, l«f«atarHe, Grirhnland. Noru!egte, szpeter: Lite, Wajs-Rusland, Ukraine, Lctland, Erttfiui Bualand, Rumrnjen Rulgarlen Italjenun Ungarn. Der faralchtangs (ajrr hot ganz Ejrope arumgenumen un dem kontinent cu a Addern masn-kejwer farwandlt. Die raencz eche gr^xichte hot biz cu di jom a enleche Dnmlehtanga-akeje nit gekent. Kremstoriama far lebedike menczn, fargaaungen un linder mord xajnen a derfindung fun XX-tn jarhundert in Ejrope. Zekt mUJonen jidn tajnen farnichtet geworn. Dem 8-tn maj 1945 iz der tejwloniszer kojach cnlgütik bazigt geworn un dl ernte woeb fun maj zejnen di Ircte restlech fun ejropejzzn jidntum durch die aliirle arme- Jen bafrajt gawom. Do^ iz di kurce ntegila fun der gewaltiker katastrofe, dos U dl blatlkate megiie in der menczlecher gesichte. St ^«*«JrU-hapleta dcrklcrt dem ll־tn ij ir (Dem jor 15-tn maj) far dem ejnhajtteehn oflejeln bafrajung log. als jom-tow — jcct un far di kumendike dojres. Der tog t» nhst nor dl bafrajung far di klcjne lebn;eblibene r«zllech — der tog iz ojeh di bafrajung far di kdojnim. «1ןג masn kejwcr, gesendet und cesztert, iz dem tag umgewandlt geworn in k*;wrr fan a e-nmsliker hcjlikcr martirologje fun a folk. der tog Majht eibik in ri.-r 11di>7er gesichte aU hi.torisze-iimbolisze date fun der bafrajung fun hitter’1 jo< h. Waad Agudat Harabanim. Central Komitet. Ca afe Joger-farrraff«1ngcn urv orfifte Womlfeinl Mir dementem zieh cu der JoJwl woch fun der bafrajung fun dl jldiste KZ־ler in Da jestand. Dt bafrajung ii forgekemen in der *wh fun 26-ten april bis zum 3-tn maj, Der Central Komite hot das timt mit der ha,!»me fun Waad ffarabonim dem 14-tn fjar idos jor 15 maj> kam ofJcjeln tog fun der bafrajung. Der tag 11 sl• jom-tojw deklarirt far ale jidn in der gorvr weit. Fun dem jor wein kinftlke dojres ojeh bairaebtn — dem tog — als jecljas hsKaCetim. Mir betn fn dorn tag folgende forordnungen ojsctifirn: 1. In kajn läge» an in kajn gemajnde tor in dem tog nlszt gearbet wem. . fl3(fn iftuwi nrorn opgehaltn wem hazkores far d 1 neszomes fun di jidisze ktdojsrhn. t. f-fntleehe auib-fsnuslangen mit referatn mazn organixlrt wem. t Ca di fsnomfungen soln ajngeladn wem fartreter fun di amerikaniHxe macht iwgaoen. j. In 41;isxuwlm, wo der bafrajanga ort ta noent, zol organizirt wern (mit der der- ׳*{"ז™* fan der nriliter regtrung) » m»m cum bafrajangsort. I f>er nnrtttfo an die proerdar fan dem jom-tojw wein in di kumendike teg farefntleeftt wem. Ot ganr* AMore weit wet fun der bafrajung date telegrafl« famtendlgt wern an 4*0* iRB tejw tat jidiwer soltdurltet fajem. Central Komitet. Waad Agudat flarabontm. jldiszn folk. Zej hobn gelozt far zieh durchfirn di klejnc jidisze kinder, — dl wejnlke ejdcs fun'm grestn jldiszn churbn — wclehe hobn azoj mutlk demonstrlrt 2eJcr foderung cu bakumen a hejm ln Er ec Isroe)}. Dl Erec Isroejl komlsje hot ojeh mit grojs ojfmcrkzamkajt ojsgehert dem cad szekeneged. dl arablsze Politiker, welche wem azoj musterhaft untergehect fun dl farinteresirte cdodlm, ot di arablsze redlflrer wos rajnen gewen dl faktlsze mit- Helfer fun nacjonal-socjallzm un di plcner- «eber far an ojsrotung fun ejropelszn Jidntum. (Wos es bawajzn dokumentn welche rceflnen zieh ln dl hent fun dl rlchter fun Nürenbergcr proces.) Un lesof rajnen zej gekirnten cu an ejnsztlmikn baszlus, az es muzn dertejlt wem 100 000 certiflkatn dl Jidn noch in jor 1946. Der gedank fun 100 000 certiflkatn 12 geworin geworn fun prez. Truman mit a gewlser cajt curik. Un dl komlsje lz gekumen cu ir baszlus noch a genojer chklre udrlsze, nemendik ln batracht dl rizike dergrejehungen fun Jlszuw, dl ojfnams-meglechkajtn ln land un dt meglechkajt far geflnen arbets un lebns badlngungen. Di engllsze regirung — wt lr sztejger iz — geflnt ober, ejder es iz noch gekumen cu der baszprechung mltn prez. Truman. az dl dertejlung (un dl certiflkatn ken nlszt gegebn wem azoj lang wl dl Jidn wein nlszt opgebn dos gewer. Cu machn zieh blind dl socjallstn fun der engliszer lejbor-partej. oder zej wiln nlszt wlsn, az Jidn ln Erec Isroejl bazien gewer nlszt ojf oncugrajfn. nor ojf cu fartejdlkn zieh un a pszite szojn azoj lang wi England wet hobn dem mandat Iber Erec Isroejl, lz doch genug klor un farsztendlcch az di Jidn muzn hobn mit wos cu fartejdikn zieh kegn dl klnstlcch untergchecle szchejnlm. Cu lz den nlszt klor far dl hc-rn Allee un Bewin der baszlus fun der komlsje. az di ojfzicht iber Eber Isroejl darf gehern der UNO, - 12 a hefrejrlszer an dajtlecher uncutroj far der engliszer mandatn macht, welche Hot nlszt bawizn ojf a gerechtn ojfn cu farwaltn mltn land? Mir Jidn zajnen gewojnt cu kombjes un Hobn kejnmol cu zej kajn cutroj nlszt ge- Hat. Ignorlrt hobn mir zej ober kejnmol nlszt, nor lcHcjpech, mit dem geherlkn respekt. sztendlk opgegebn undzere ojfklerungen un dokumentn. Un ojeh hajnt kenen mir nlszt, un wein nlszt masklm zajn mit ale zejere ojsflrungen! Mir bagrlsen dem baszlus fun der komLs- Je, welcher lodert opeuszafn dem bodn farkojf un bodn-pacht. Rizike sztochim erd pustewen nlszt brengendik kejncm kajn nucn wajl... wajl es ekzlstlrt an ungerechtcr bodn farbot. zol er bescr pust zajn ejder im gehn dl Jidn. azoj hot gepasknt der Jojszer fun cngllszn socjallstUzn imperja- Uzm. Ject bajm opszafn dem farbot wet Jldlszer Najs wunder bawajzn ״n szafn ort far noch hunderter, tojznler menczn. Mir Jidn farsztejn nlszt anders*, kenen kajn andern weg nlszt hobn un es Ugt in undzere Interesn cu hobn dl beste baeijurtgen mit undzere szchejnlm, mir wein dl ojsgesztrelcte hant fun szojem sztendlk fort drlkn. FRAJTIK, 10. MAJ 1946 Far und2 lz genug klor, az mir darin undzer lebn bijen ojf a gezuntn, frldlechn jesod un azoj lang wl s’wet unda kejner nlszt ongrajfn, wein mir zajn Mn dl lecte, wos wein sich banucen mit gewalU-mitten. Nlszt on badajtung Iz dos ongebn Mn der komlsje dl sUtlstlsze elfem fun dem dasztand Mn dl Jidn In dl ejropcjlsze lender. welche zajnen arajngefaln ln dl hent fun’m dajctlszn agresor, fun dl jom 1939 und 1946. Denuit hot dl komlsje gewolt ojf merk- 2am machn di weit, az di Jidn hobn tajer bacolt far dem goles. un di weit darf un muz farlntereslrt zajn cu gebn dem ibergeblibenem tejl Jidn — di meglechkajt cu szafn zieh a hejm ln Erec Isroejl. - 7idisze■ OnpcttQctiUcilcH A barlcht fun der arablszer Uge hot bakant gemacht, az di arablsze krajzn ln E. J. hobn bedeje zieh wendn cu der sowjetlszer reglrung wegn untersztlcn di araber ln der Palestlne-frage ln zlcherhajtsrat Mn der UNO. Lojt der cajtung ,Al wafd al mlsrl" hot dl halter muzulmenisze gezelszait telegraflrt durch der farmitlung fun der sowjetlszer gezandszaft in Kairo, cu der sowjetlszer reglrung baszuldikndik dem Palest Ino-referat, welcher sztrebt cum bafestlgn dem kapita- 112m in Palestlne. Der sowjetlszer ambasador ln Kairo darf bazuchn dem 11. V.. ojf der ajnladung Mn '81 arablsze komunistn, Haifa. Lojt der .Al wafd״ wakst dl ojf gebrachtkajt Mn der arablszer weit kegn England und Amerlkc. Di Iraklsze press ruft on Truman .jojne numer 1". Dl arablsze press agenc macht dakant az Aunl Abdul Iladl grejt cu a Projekt far der arablszer Uge kedej cu wendn dem anglo-amerlkaniszn raport fam forura fun Haager trfbunal fun der lntcrnacjonaler gerechtikajt. Dem 10. V. wet forkumen ln Irak a general-protest-sztrajk kegn dem raport Mn der E. J. komlsje. Prez. Truman hot opgcworfn dem britlszn forszlag, az di Far. Sztatn zoln helfn England ln der farwaltung fun Erec Isroejl. Dl Araber fun Erec Isroejl un 7 mltl-mlzrechdike meluches hobn dem 3. V. durchgehrt a general protest-sztrajk kegn dl baszlusn fun der EJ. komlsje. Dos engllsze millter hot men baworfn mit sztejner un dl demonstrantn hobn gemacht balejdiknde ojsrufn kegn Atlee un Truman, trogndik dl bllder fun muttl. Dl aktlwstc sztrajker ln Sirie un Libanon zajnen gewen dl komunlstn, welche hobn derklert, az der raport fun der E. J. komlsje hot ojsgedrlkt simpatie far dl Araber, gerechtlkajt far dl jidn un Palestlne ibergegebn England un Amcrlke. Di arablsze flrer hobn geplant a kampanie fun clwller ungehorchzamkajt un gedrot mit a rewolte, kedej nlszt dcrlozn dl forojsgezejene emlgracjc fun 100 000 Jidn. Der arablszer hojcher-komltet hot arojsgeszlkt a prolest cu Atlee. kegn dem baszlus fun der komlsje wegn emlgracjc. EJner fun dl delogatn fun UNO batracht. az dl Erec-Isroejldlke ongelegnhajt sztelt kor mit zieh a droung farn szolem tn mltlmlztech un derfar falt zl arunter unter der Jurlsdlkcjc fun zicherhajts-rat Men glojbt az ejnc lun dl arablsze meluches wet oflcjel protestlrn ln nomen Mn dl erec isroejldlke Araber kegn dl baszlusn fun der E. J. komlsje. OJch dl cljonlatn, halt men wein warszajnlech ojeh protestlrn durch a farmitluhg fun a meluchc in zlchcrhajts-rat, culib dem nlszt barlkzlchtikn dl foderung fun bazecn ejn milion Jidn ln E. J. Obserwatorn zajnen der mejnung, az ojf der general-zlcung fun UNO dem 9. IX. 1946, darf geszafn wern a mandat-rat fun dl Farejnlkte Nacjes, welcher wet kenen Ibernemen dem mandat Iber E. J. ojfn forszlag fun England. Dt gerlchts-farhandlungen ln der ongelcgnhajt fun dl 20 Jidn. baszuldikte ln dl geszeenlszn ln Landsberg, hobn zieh ongehojbn. dem 3. V. 46 ln Kaufbeuern. * ״ Dr. z, Orlnberg ljot derklert, &a dl dajexiaze frajlns hobn gemacht tun di ameriktmer MP. antlaemitn. Er hot untergesztrochn, az er hot opgeworfn dem landsberger forszlag, wegn ajnordnen Protestdemonstraejes in andere lagers fun der amerikaner tone, wajl der C. K. sztrebt mltcuarbetn mit dl amertkanisze macht- Organen. Er hot *ajter bakant gemacht, az amertkanisze MP, hobn batretn ln tog fun dl geszeenlszn dem landsberger lager in der oaglejtung fun d&jczl&zc frajlns un gcbrochn szojbn. im Wl»•/.»