Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 8 (10.5.1946)
- Date
- 1946-05-10
- Page
- [Seite] (sequence 1)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 58% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-10081201--076-10067873- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
*Mtf* 4 4 Zig fun demokratie ־־־ zig fun gerechtikajt! N©8 OUR WORD WEEKLY NEWSPAPER MM» WORT »OCBN-SZBIFT Arojsgcgebn durchn CK. fun die bafraj/e jidn in Franken zic Bamberg? J FRAJTIK 10. MAJ 1946 9. MAR 5706 Mai Jom-Tojw fun Zig Welche zele es wll gut lehn Zol farn emcs kemfn. (akr. folkaurort) Dem 9-tn maj wert a jor ztnt di cwejte welt-mliehome h farendikt geworn. A jor sxojn fariber, wi In Ejrope hobn ojfgehert hllchn dl kaoonen an fansUlt zajnen geworn dl nrekleche motor-rojsza fun di aeroplanen-farnlchtler. EJn Jor cajt U farbaj« sind dl grojee demokratltse m echter hobn endlech gesxtelt dem fatxizzn ojf dl knL 6 jor cajt bot dl cejooete brojne bestjc, ojfgechowet an ongercjct durch der finsterer reakcje, gebaaxewet ln Ejrope. ״Dos U re wen dl klolc fan bejsn tat, welche fruchtperadlk sich raus «!echtes gebolm" (Schüler). Die chaje, welche Ls fehodewet gewom kedej ca fardkn dem junggebojrenem un aatwiklnden sieh socjallsm, hot nachcr a wende geton Ire ssarfe cejn kegn 110־ bale-batimselbit Genu* hot opgekoat Ejrope der blatUter npu fun der reakcje. Da« njrope, welche hot sich niest hawtzn noch, wi es darf ca sajn, ca restaarlrn nochn ersstn weltkrig. S* is noch niest hawisn feworn ojftrlkcnen dl trern fan dl almones an Jesojmim noch miljonen gefalene in di jorn fan 1914—18. Ejrope hot felechct noch fridn an ru, ober dl pest fun arbetaloilkajt hot sich gelegt mit Ir gancer szwerikajt ojf dl ojtgematerte felker. Nor ansxtot cn geflnen dl richtlke socjale lexang fan di sswerc problemen. un mojre hobndik, as di arbetnde selbst wein alejn b&ssllsn wegn sejer gojrl, hot dl rakcje nit-wclndik farlirn Ire poflejes, arajngeworfn dl weit in a najem kassmar, a sxrekiechem an grojxamem fan dem frljedikn. In dl 6 jor fun cwejtn weitkrig sajnen gekumen cum ojsdrak dl nldrikste instinktn fun mencin in sejer fuler heslechkajt Dos wejtoklechstc b&j dem ix ober dos. wos der finsterer gajst Ix gewom arumgeringlt mit an oreoi fun grojskejt an hojchkejt fun a najer ״weltldeje", wemes tamcls U: blut. charbn, jaralm fun trern an lajdn. Dos sxreklechste baj dem 11. wos mord is derhojbn gewom cu a madrejge fun kunst, dos baeejehnt am bestn der ojsdrak fan Mussolinis 1un in dl kamfn In Abesslnje: Ms' is szejn ca tien in an aeroplan In der hojch un zet wi cs rajst ojf a bombe — ojf menem — untn; 8' 1t wi a rojs wolt sich fan&ndergenumcn.44 — — — * Ober antkegn dem rojb un mord fun opntarbendn Imperij&Mzm, — dem fasz'zm hot dl naje soeJaHatine wett fan arbetnde cutamcn mit dl welt-demokraties: Amerika an England, arojsgeritelt xejere ssenste sin. un techter. 6rojs In sejer heldlszkejt un herolss in sejer kamfsgrejtkejt sajnen gewen di mutlke batsicer fun meneshajt un clwiHsacJe. un sej hobn gesigt. Kejnmol wet di weit nlt fargesn di grojse gajster, welche hobn gerat in di herojsse stallngradisze-baszleer. Ejblk wet blajbn der ondenk fun di hcricchr gesstattn dl panfllowces — batilcer fun Moskwe, di heldn fun Sebastopol, dl mutike kemfer far El-Atamctn, Pearl-Ilarbour. London un an* dere. Dort hobn gekemft un gefatn groise patriotn mltn hejllkn nomen fun sejer Fo• terlond ojf dl tlpn. Ojf di ate erter un to'snter andere hot Fraihajt far Ir ekslstene gekemft — un hot gctlgt Kejnmol wet ojeh dl weit nit fargesn di finstere fassisttsxe hordes. welche hobn fartlükt eendilker miljonen mencin, hunderter miljonen farjosemt, ehorew gemacht tojsn- 0 A miljon certifikatn forciert di «Jidisze Agenc Di JidUxe Agenc hot ibergegebn der E. 1. komisje a memorandum, mit an ojtgearbetn plan, wos xol dermegleehn arajncufirn In land inmesxech (un et leche jor dem ersztn miljon lldn. Dl 100 000 certifikatn, welche wem ject larlangt, zoln gegebn warn alc tejl fun dem geforderte miljon. In un arum Erec Jsroejl Erec-Isroejl di szfarkste cngUsze base in mlUlendisxn-Jain. Culib dem opcljen fun'm brUiszn mlütcr fun Egtptn, wil England machn E. J. far der wlchtlkster railiterisaer baze ln ml Ulendlszn-jam. Cwiszn mlllter un famidene unternemer tajnen opgesktosn geworn opmachn wegn bojen kazarmes arum AZA. Der arbetslojn alejn batreft 1.000.00C funt *Sterling. Der anglisier flot wet ibergeflrt wem fun Alexandrle k&Jn Haifa, wu di arbetn bajn port wem Ject farendikt. Es wern ojch geszafn Radar-staejes ojfn Har-Orizim un ojf andere erter in E. J. Ojsnam cusztind ln Tel-Awlw A hojeher milltcrisser baamter In E. J. hot derklcrt, az er halt di gance Tel-Awlwer bafelkcrung lr farantwortlech far di terorlstiszo aktn. Generalmajor Kassels, der komendant fun der Vl-er britUser diwlzje ln E. J. hot gemfn cu zieh in hojptkwartir dem amvmdn birgermajster fun Tcl-Awiw, E. Perlzon, un hot Im derklcrt; kdej cu derhaltn di Ordnung hot er basslosn ajncuflm polfcejszoen. cu szllsn ale cfntleche lokaln un restoranen fun 8 ownt bis 5 asejger frlj un in der selber cajt iz ojch farbotn der ojtomobiln farker. Dl hebreisze prese kegn Attlee. Di gance hebreisze prese hot sztark krltlklrt dl arojstretung fun engllxzn promter minister AtUse. welcher hot geködert ojflezn dl Jldisze mültetoptejlungen in E. J. un aroj&gebn das gewer. wog mu2 ges2en farn onkumen fun dl naje lOO.bOO oüm in land. Der jidisser handlsflot in Ertc*Jto9d. Lojt a Eeater-meldong basici baji»* ft»4ftg der jidisser handlsflot S handtarifls tfn «ft wern dabaj haste fUkt 60 jidisxe matrosn* England macht — glajeh wi Hitler — farantwortlech kolektiw dl Jidn Der amerikanisier cajtungsreporter Celler fun Washington hot dericicrt: als pojel- JoJce fun a fayntiechcr sztelung. folgt England nach dem bajszpli fun Hitler, un macht farantwortlech dl gance sztodt Tel- Awiw, far dl tatn dl tcroristn, ajnfimdlk sankejes, un arestimdik menczn, wethe hobn kajn szum szajehes niszt un rajnen ganc wajt fun Jedn min terer-akt. Britioe Soldatn machn ekscesn In Erecjisroel (Stars and Stripes. 30. IV. 1948.) A ml Ute risse perscnlechkajt git Iber, az ejnike hlckepige soldatn sajnen arajn in a kolonje nebn Tel-Awlw un hobn gebrochn ssojbn. demollrt di äjnrichtungen un geszlogn dl ajnwojner. A tejl sajnen ernst farwundet. Dos zol zajn a nekome-akt far di umgokumene T engiisze soldatn durch di terorlstn. ter sstet un eendilker tojznter derfer. ojsgerisn mltn worcl miljonen bojmer. jedes gresete baflekt fun mord un jede cwajg a Ulje. In ejnceine mlnutn ibergedrejt hunderter Jorn fun nwerer arbet un mi un defirt dl weit cum fulstn rujin, fun welchn, wer wejst wifil Jorn. wet gedojm »Ich ojfhejbn. An*ejblke klote wet Ugn ojf di fassistisze pachdonim. welche hobn sejer ,,heldisikajt“ arojsgewisn blojs kegn frojen un Kinder. Genug ibercajgend sajnen di eures fun di sieter fun di naje btut.,JdcjH. ojfn bassul• dlkung 's — bank in Nürnberg. Di doilke dajessze klejnkepldike onfirer. sztejndik ojfn stwel fun tojt. bawajsn sejer gance charaktcrlosikajt warfndlk sxmuc — ejner ojfn cwejtn. un negirn di farantwortlechkajt far sejere tatn. Nor; cu hot sich ssojn der krig wirkleeh farendikt? Is ssojn take der fanltm far -llllkt geworn? Siponje, Argentlne, un GHehnland loin undi noch fil denken weg'n dem . . . Ssojn a jor nochn krig... Zajnen ssojn gesxafn gewom di gruntlagn fun nolem? Di weit nemt sich ssojn farhejln Ire wundn to farwos wert opgelegt In a tajt di ajterdike wund, wl es is di Jidn frage...? Farwos szmachtn noch cendlike tojznter Jidn in dl lagern — di glajehe kemfer mit ale armejen kegn dem xemejnsamen sojne? Farwos schmacht noch fli unterdrikte feiker untern englissn imperialism — an bakumen et) sajn friredikn cusztand. wos wert noch gcflrt bis ject asa hefüker kamf kegn dl ale lender, wu cu der macht zajnen gekumen socjaiistloe re gi ran gen, tolerirndlk glajchcajtlk reakcjoncre — in andere!ender. Nejn! Der fasslzm is noch wajt nisst far tillkt geworn, er is blojs ssterblech farwun• det, un baj a gutn ojfsen ken er curtkkumen cu sejn friredikn cusztand. Di himten hejbn sich <m wajter badekn mit «were. tunkte wolkns. noch ejnike mlnutn fun Hchtikn sun-ojfntand. Es Is »wer cu glojbn, az krig wet sich iberch&iem. Dl brejre geflnt sich Ict in di hent fun arbeter-klas: ekilstirn, oder farnichtet wem. Zol take der S 1er mal zajn a »trenge hasroje far di ale internacjonale reakcjw. welche wün dem faszitm curik ojf sojne fls siteln. Zol der maj daringen dos gesang fun dajn Untergang fasilst. wu 4n in welcher form, solst nint sajn! M. An anderer fSHOJ0\ hohn fargekuznaxi tu Katuna. es fein ober ejneihajtn■ A mWteris?e bakantmachung meidet, u t sajaea ahlragegsikt gewem pcUcej un mlUter Ais pojel-jojce derfun 12 farbotn gewom dl britisxe aotdatn cu batretn jidlsse wojnungen ln domn-majrew fun E. J. Kegngeseete jedljes ־wegn Mufti. Lojt Reutcr-meidung fun Parts hot a daam ter fun fmncojztan ojusrminiAertisn derklcrt. az der gewesener JerassolaJ£&cer Mufti 12 nlszt arettirt un buwegt zieh ffaj unter & sztendiker hawachung. welche dkrtt im blojz far a perzenieche szmire. es zohm ״choiflc~ gamaat 9mm. Di tranochOo» leginutg wet gornlszt hobn ge*n dem. az welche r tz arabtste iiufhictm wes Wehr dsu* ftfaru sich tn Und DsgegB wert fan tnsu ojserminlstartam eq^ftwjkM dl jedije, « der1 Mufti iz befrejt gewom fcnm hojza«st Der francojzl»cr ojserminlster hot ajdb derklcrt. az England hot kejnnml nlsact farlangt arojsgebn dem Mufti. Di arader derkJern aenbadlngt kamt di Jidn. Die araber hobn dcrklert. az zej firn srojn durch a pasiwn kamf mit di basshzsn fun E. J. komisje un rufn di arabhaw jugnt cum fartejdikn die naejonaie recht. Dl ar&bisze ekzekutlwe hot geszribn Be-?Irren a briw. in welchn rl macht im bakarrt, az ale araber mit der ekzekutlwe derasz wein kemfn mit ale meglechkajtn un mitten kegn der Jidisser «nl^mcje. Noch a ftnf srojlker atcung iz gezzuin gewom a speejeter ojsszus. welcher wet arganizlm un onfim mit der akeje. GiajchcajUk hot di arabtee dtzekuttwe gerufn dl 52׳*hejnemlike arabiszc lender cu a hejllkn krig Der buchtet fun Joint* Der budzet fun Joint far dem :•'c heifn dl jidn in Ejrope. batreft 58 miljon un 0ע tojsnt dolar. Mer wl a helft wet bakamen Po)ln. Ojfregung in Landsberg.!Stars and Strips git iber^ A JediJe az dajczn hobn derhar^et Jidn hobn farurzarht an ojfregum; baj di landsberger ptejtim 18 farwundete sajnen opgeflrt geworn ln szpltoL Amerikanüc mlHter it gekumen kajn Landsberg cu haltn ordmmg. Arestirte Jidn in L^adsberg firn a huager- »trajk. Di USFET git Iber, 02 23 Jitir 7-tjncn Are^* sttrt geworn in curamenhan: d. geazeenlszn in Landsberg un es r.<׳nen ״♦*!גי־ gesetkt gewom satekbriw euareAUrr.. ..h*1 welche zajnen noch dl ge»efr.>.־n Di 23 aresttrte Jidn hobn Wv 2■ ongefangen a hungersztrajk. Ojf merksam jldi»e radjo-basicer! Der radjo-tender in Jeru«2ul ojf der wele 52? teglech in fa) fun?AS bis 7-2», fan tSJO bis 13. fun IS IS b» •Mb