Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 6 (26.4.1946)
- Date
- 1946-04-26
- Page
- Seite 3 (sequence 3)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 59% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-10081132--052-10067859- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
- Haiti 1× ep/1044690
OCR text
,R.tJTIK. _'1>. APHH. 1<M(1 UMttttl WOHI AAjf 3 afL-t-teecztut! un % 1 s. ftlnsztok. ״*' ÜL reclitlecl e jc)e cf unm Lkjii'ubettCfat* {^■v GCCif. C>11n crsztn mol ln der weltgeszlchte jict an Internationaler mlllterlszer trinal ln Nürnberg dl azojgenifene krlgsirbrecher Jun dl onfirnde perzenlichkajtn iMn naclzm. Nemendik in batrachl dem •rsbn ׳reccdcntalr. Charakter fun ojbn-dermontn dun* pwcos. wolt nlszt gewen lberlk cu analizirn ” kure dt rrehtleche JesoJdes. ojf welche er baürt zieh. AzoJ glajeh fun sztandpunkt un formelln, wl ojch fun materljelc recht. Der internationaler mülterUzer trlbunal j a naje azafung ojfn gebit fun formele recht un fardankt zajn antsztejn dem opstach funm 8. VIII. 1645 ln London ewiszn dl rcglrungen fun F. Sz. A.. Orojs-Brltanle, Sow)et>Farband, un Frankrajch. Cu dem dozlkn opmach zajnen eugetrotn wajtere 4 meluches trn nemlech: Belgle. Dünenmark. Holland. Norwegle. Czechoalowakal. Luxemburg. Orlchnland. Jugoalawie, Pojln, Ausiralie. Abeslnje. Haiti. Honduras un Panama. trln« bonr-?J un- > «eii Irt cu IK er kt <b 1 far- •o tu r ds- ')'«eir Ah »jl cu lygel- Niszt nor dl baszulülktc, nor ojch mlcad u tejl bakantc Juristn Iz arojsgctrogu geworn der forwurf. az der perzenlccher oder nacjonalltetn cuzameasztel fun m trlburvA-׳׳t ( 11. 1\ ין I 11 (1 1 ( nal. weicher nemt arum richter un prokuratoai fun cwlszn dl forsztejer fun F. 8z. A . Sowjet-Union, England un Franfcrujch. glt nlaat kajn garancje far Qbjektiwflet. Ejner fun di formele, clwlle oder fcrtaünele rechtprinclpn 1z nemiech, az keiner hot nlszt kajn recht zajn a richter I» ejgenem Injen un gewiss grupn fun menczn, welche sztejen ln baeug cu di baszuldikte. als geszcdlgte, zajnen ojsgeoiosn, als riehter ln di dozlkc angeiegnhajtn. .*is- Cj&le rJLrttes Ojf dem ojfn 12 der dokumentär welchn .sztlct zieh di rechtleche grundlagc tun mit a ztand roszu ו um• irui, 1 ojfkajn ],rcb. e gelitün. ־czak, mdt. pner. ■efcfer Mali- 1ojln; : far- Inder kt di «eto 1 gegierdem trlbunal an oj&drukfun wiln un gerechtlkajts-gefll fun 18 meluches. welche szteln mit zieh for a rizlkc merhajt tun der gancer ciwüizirter weit Di dajczn — rlchtlk gezogt — hobn nlszt untcrgeszribn dem dozlkn opmach. Szojn cullb dem. wos es gejt wegn onwendn in praktlk di ojch tun Dajczland anerkentc forszriftn tun Jnternacjonale matcrijele recht, welche batrachtn manche handlungen ln krig, als krigstarbrechcrlsze. 1z dl szafung fun an inVernacjonale form wegn onnemen sankejes kegn krigsfarbrecher. nor a logisze konsekwenc fun dl ojbndermonte forszriftn Wen 5' wolt nlszt geszafn geworn aza internacjonaler gorichls^orgun, dan woltn ale antszprechndlke forszriftn wegn krlgsfarbrechns ..keuga — szeejnla hofchln“. Di antsztejung fun trlbunal 1z nlszt kajn pojel-jojce fun rewoluejonere tendenen ojfn rcchtgcbit. nor dakegn ba2lct es nor a re wo] uc jenem Charakter ln dem ojfn tun onwendn an Interpretacje cu internaejonale gezecn. Dariber zajnen dl forwurfn fun dl baszuldlgtc, welche kwesttonlrn dl recht leche gruntlagcs fun trlbunal — nlszt kajn barechtlkte Fjnx, n(K*/, ejn* <n*ej .... Ileri ir hrider dem »/.Uttnen fU׳*/.rej' W'irajhi und/ ojfn brttk\ il>er krurnv s/.tejnor. Di fiä zej tuen twj, doch fiU r* kejner Mir xajnen Mv*ztem1dt> kiitder. mutvr*. lidv*. Fun nlemen finklen sro/1 di fiele lute*. Mi tnuhi ntt Rej ff o* brent W os int u/.oj nn>jt I u jcujnen en m>ej brenetidv kojln fiele un hejke? Kjn sz/it fujer ojfn hrunt. tt uoejte ojf der pfe/re? Oder ix e* dem *1>}ne* furrxjn>erlcr wu'At? * II o# efthert un *znnjdt ule tifer un areter? A toejlok 41 tifer nuf .i/arrri/fehurKin Fs filien ojffi kerjwr en>ej fiele nmndn. hh huludt nujjn Mit. uh k׳uk ojf der vrtl Di fiauee UK'lt /.et mir oj% um^eJter/ f)i mh״// i/ huctfjfin mit u rojikejt n!nute Di zun tul*/ ojf ir n>i u fiele firojse Lite, I ged unk füll mir ajn tncjtok un fmjn. siutul un Ich pruto /.ich tuend ft ntii n tfde ru fiot. Dun 7e ich gut mit an altn tntjerikn kap- I n .r fiele firojse lute kukt fun itn nt mir urt9p. ((•ein II ilne J LXT־־si l v40־y׳׳-׳ Dl richter un baezuldiker zaifver. hoch hi reprezentantn fun di roeiuchee, welche hob« gellrt di mflebome mit di dajaaa — «eroens onflrer 8' zajnen gewen di bMZuLdikte an welche hobn öl gelitn fon tejere farbrechns. Lojt der roejnuog fun <L dosike Juristn. darf der misset in Nürnberg ba״ RZtfljn ojwzlialech fuo di reprezentantn fun nejtrale meluches. Di dozike torwurfn seines fun sstand- Punkt fun internscjonale recht nlszt veznblech. Men ken nlszt onwendn jü anaiogje cu forszriftn fun ejncele meluches hejoja wajl do tz a frage fun extern di intezecn nlszt fun ejncele perzonen, nor fun gance felker — als azeiche. In aza fal woltn g»- worn ojsgeszkan fun der batejUkong in gertcht, gance felker. Es iz iberigns ezw«־ zieh forcusztela az & mitgiid fun welchen 8׳ Iz eiwöhdttn 101k. welches iz technisz gewen nejtral in der cajt fun der müchome — zol kenen farnemen an andere sztelung kegn di far breehns wl dl baszttmte richtcr. Cu woltn di ewentueie forsztejer fun Franko-Szpanje oder fun faszlsUszn Argen- Une gekent gebn a betere garantie far a gerecht» urtejl.- mer wl dl ojbndennonte reprezentantn? Mir gejen Iber cu dl forsxriften fun wternaejonatn materjeln recht: Der b&szuldlkungs-aEt Taaztejt fun 4 tejln. Der erszter antbait in zieh konspiraci« kegn szolem. welche basztejt in — ptanirn. cugrejtn un firn agresiwe müchome*. Dt cwejte tejl iz gewidmet dem anteji in dl dozike farbrechns. Der drfter un ferter tejl anthaltn anklagn wegn farbrechns. weiche farlecn di forszriftn fun krfgsdrung un farbrechns kegn der menszhajt. Es azwimt arojs —. in de־ erzzter raje dl frage — cu der basruldlkung ״agresiwe milnemt zieh mftn bagrif ..agresiwe m&- chome" lz ln heskera mit dl basztejende forszriftn fon Internaejonaln recht, in licht fun rtzlkn bawajz material — hojpV zcchtlech ojtenüsze dokumentn — weiche zajnen forgelegt geworn beejs dl gerichtafarhandlungen durch di baszuldlker. unter- Ugt nlszt kajn szum sofek. az bazundere mültaristisze handiungen fun hltlerlsttazn reöm bazlcn dl ojbndermonte ejgnsrattn fon ..agresje־•. Es tz genug cu dermonen wegn der dajczszer Inwazje ojf Pojln. Ortchnland. Belgle. JugosEawje, Holland. Sor~ wegn. Danenmark oder Rualand. welche sztejen ln kegnac mit geszlosene frajntszafts un nlszt agresje-paktn. H*1r4t+ch u;l » Der : RCir in niszt t, wl : nn Sz Z l וו sz l a J ח QJ, (,neot c Dcrwart zieh di )eszuo fyil.dtecl clU5. 1 der Un h dl rae) hm -׳1:1 n dl jedn Mchc 1 V * » Her- Dos klojne fleszcle fun walerUin-tropn. wos *iz -szlendlk gcxztanon bcnlmesdlk in a rejn medikan>entn-szrenkelc ojf zajn baszUmln plac. )rot ojch dcrlUt dl müchome — punkt wl n mensz — lz cs moblU2irt «eworn. un ftlt ojs gor a cwejte, mer prostere soldatlsze funkcjo. Es ir Ject 0n8efUt mit naft; ansztot a korekl, sztekt dort a rund sztlkl blech mit a klcjn rercle fun a sztlkl gowant — a knejtele. Es sztejt zieh in an ojsgedlubete srpare fun a naser kelcrwant un brent. balajchtndlk kojm, kojm dem urojsn keler. w05 lz Ject onßefüt ful mit menszn cm? 7. - ״ton. ln dl rffce. -lajt imer •r B. t. - ortf 1 gen di OJb der keler. welcher \z Jorn lang ge- ÄZjtancn farwiat mJt a gedichtn szplnwebechc, hot gedenkt noch a mcnszlechn fua, mekane-zajndlk sztendlk dl ojberszto clmern mit zejer dcrfolg, far dem mebl, wos ln zej, far dl sztendlk wajse wont. hagam di kelerwent zenen gemacht fun di reibe clgh un doch hobn zcj kejn mnzl niszt- Ober dosmol hot szojn der keler dl fule fargülkung: er fnrtret di szlofcimern. dl es-chadorlm, dl klnder״sztubn. Men darf noch hobn u zolrjje in Im anijneukumen. wajl nlszt Jedn wll men inegale zajn dom sod fun Jm. :vi dl - es bet her vatn H Es tulen zieh ject cu za)ne went mames mit kJeJne o)fe)ech: wos kukn derszrokn aroja fun dl grojac lbcrbetn. Di frojen Mgn ojsgelegt baj der )inker want. wer mit a ktezn eukopns, wer mit zajn bisi ormkejt — chapn n klrjnem tej) fun dem pekl arojs. Mer far langwajlikejt. wi fun hung׳er. Dl 1ro)tn mit dl kinder zajnen bazunder ummjik un umgliklechcr fun sie. Wajl tomer wet dos klnd cholile wejnen. zajnen ale menszn farlojrn. Ale gejen cum tojl, cuJIb a klnd. Jn a cwejtn keler hot szojn an enlecher fakt paslrt. Der gedank, az zej kenen zajn geewungen dos klnd a korbn cu brengen mit dt ejgene )?ent culjbn k)a). Jozt rej nlszt rujen. Es iz ojch farsztendlech farwos zej drejen awek dem kop. un kenen dem klnd glajeh in ponem nlszt kukn. A szojrier gejt »durch di muter. wen 21 dormont zieh on dem, un hejse trern gisn zieh sztll fun ire ojgn. Ober kejn chllpen hert men nlszt. Dj mener haltn zieh ganc bazunder un zajnen farnumen mit wichtike zachn: Mit strategje. chakire. wi lang ken a sztejger gedojrn dir di sowjetn zoln szojn do zajn?. un tomer cholile tretn zej op, wos wein mir dan ton?, wajl di dajczn kenen noch undz derwiszn do, un dl sowjetn kenen zajn troedem ganc nont fun undz. Ot faln azeiche fragn — ejner noch der anderer, Ojf di ale fragn kumt an entfer fun Miszke Adler, an ojberlajtnant fun der rojter arme}, wos lz tun gefangenszaft untlofn. A genlter oflclr. geflnt zieh Ject cwlszn undz. Nlszt gctracht lang, entfert er, ojf jeder frage, wl n gcnltcr strateg: klug un foi mit trejst. Wl lang wet gedojrn di sowjetn zoln do zajn? — Der cheszbti iz a posretor. Dl baj nachtike szosn, wo^ mir hobn gehört fun ganc wnjt zajnen gewen fun dl ruslsze ongrajfer dos sztllkejt badajt. az rej rukn zieh nenter cu der sztot, durch zajtlke wegn ־ un bemeszech fun der nacht, zajnen dl dajczn opgetrotn. iberioindlk nor a klejne grupe ojfhaltn dem ongrajfer. — Ot wet ir bald hem snurjadn-szosn. wos wein bald faln in een ter sztot. 201t ir wlsn, az minutn grenecn undz op fun der JtszuJe, — Efszer zajnen zej amol opgetrotn di rusn. Miszke? — cha-eha-eha .. culacht zieh der lecter — opgetrotn gor.. .7 Wu hot ir gezen noclt azojne rlslkc szrlt. wos rej muchn un 7ej Jogn dem dajcz, wi u meszugenem fun Stalingrad on, wein zaj plucim baj a Zmlerlnke optretn..? Dos unojfhcrleches faifn bajnacht tun di lokomoUwn. hot den ajeh nlszt ibercajgt, az di dajem zajnen awek...? Ir zolt wisn, wu di sowjetn szteln a fus gejn zej szojn niszt curik. Zet ir: ejn gefar ken zajn. az dt cewllriete feldzandarn zoln niszt ojfrajsn di sztiber un zuchn menszn — ojfgrobn okopes. Ojch dos lz a narlszkejt — lozt er zaj ne cuszojer niszt arajnfaln in kajn farcwejflung. 2eJ wein niszt hobn kajn cajt dcrcu. Un ot azclechc un cnleche debatn kumen for in winkl funm keler nebn ojsgang Das kaganecl cankt. lberlozndik a iangn srmoln pas. szwaren kopecz ojf dl cfgi fun der want. Der szwarcer pas wet szojn zicher blajbn a simeti fun der cajt azoj lang, vt dos hojz wet sztejn. Durch a s2pare fun der ojberszter podloge fun der sztub, faJt arajn a dlne. kojm onzejendlke zajl fun sztojb. a slmen. az s׳ iz szojn lang tog. Der cuzamengekurcreter ojlem mit farwoksenc berd un ajngeszmirte maibuszim macht dem ajndruk fun a tunkein grojsn kerper mit asach ojgn un a sach hent. Un es ducht zieh, az der umgelumperter kerper wet zieh kejnmol niszt cusz'ajdn: azoj zajnen zej gebojrn geworn un azoj muzn zej sztarbn Zej gibn zieh mit ejnmoi a chap cu di zejgers un ban leetn funkten fun kaganiecl, wajzt der za)gor 8 frl. Szlojme. der balebos fun dem keler — »1 Cfchtlgcr jungerman. wos tz sztendlk ln azeiche faln der ersxter, ruft zieh on Wej st Ir wos? Ir zict ale do ruflk. un ich Rej ojf a rozwjedke. A kuk gebn. wos hertzlch. Dl sztilkejt gefeit mir niszt. Er kricht ojf aic flr cum ojsgang. hejbt mitn kop forzichtik ojf dos Uri. un nochdem mH di hont - dem zic fun der kanape. kricht arojs un farmacht cs rer forzichtik curik. Der lul ongegosoner cimer mit morgnlicht. farblendt im dl ojgen. Er kukt zieh arum, dos cufl! lichtigkejt szaft baj im an urnhejmlcch goM Untern kenstor in keler flU men zieh sicherer. Er traeht niszt lang, rukt cu a tist nn durch dom ojbersztn fencter tun der tlr. dmpi er a kok Am knaleraj fun kojlnwarfer. mazzingewerf Wksn. gemisst tun cajt ru cajt mit a hllchtkn harmatnaze« Alt on di luft Szlojme chupt rieh sznel nrop -- curik In keler. - Chcwre. ir hot gehört -zisn. pulemjotn? Dl sztot Ir ledrk. Men ret niszt kejn lebedtkn nefesz. wu niszt wu. drejt zieh a dajczl mit an oJtOTnat, bahaltnähc zieh unter a mojer, fun wanen e &sist afer — Ojfn barg, host du emecn gezen'* — fregt Miszke. — Jo. ojfn barg menszelOch. klejne wl muraszkes Ich hob rej kv}m ongezen. — Ot dos iz es. — szrajt ojs Misüce — Dos zajnen di sowjetn1 ln sslot muz szojn zicher zaJa di rozwiedke. Kumt chewTe. mir kenen szejn arojsgen: Der keler lebt ojf. di frojen zifen op szwer. un wün zieh szojn cuvejnen. wi es past far zej. ober di mener lorn nrszt — Ir hot nlszi kejn cajt mit ajere srUk'* Ir kent zieh niszt ajnhaltn? Ir bUjbt do. un mir wein arojfgejn. 2aj gejen aie forzichtik arojs fun keler. Dos Ldsn lz szUler geworn Miszke git tteh u worf cu der unterazter ur. langsam keJUt er op. efnt ojf a bisele un sztekt arojs dem* kop. Wos amol efnt zieh brejter di tir. di ibertke sztejen un kukn im roch mit umgeduldlker erwartung; wos set er dort Pluc- Jung git Miszke — wi niszt mit zajn sattme; a geezrej: — Zdrastwuite Tuwurlss' MH ejn szrung 12 er szojn drojsn. und ken zieh kojm oprajsn fun dem soujetiszn?folda*.. welchn er hot geehapt kusrr׳. Ale noch im S2to;mc glt » klap in <h?r pol: Wajber. kumt arojs. di sowjetn zajnen szojn doM) Un in on mrnut arum zajnen ojt di gasn gesztlsmen kupes jldn tun dl kr lern bojdemer arojÄgekumene. un cwtszn rsj — ejnclne rusiszc soWatn. welche hobn ojf dt heldzer getrogn di kurce gewem ua palatkcs ojf di akslen. Der ojlom wajnt, jomert dnkt di hentjtder ejner wil der ernster z\ch eukuazn mH rvj Di rojU' armejer 'izmejchler. un barujikn dem ojion: — Ject 2a)t tr fraj!*׳ Mir hobn ajch o}«?־ geirrt, fun dem tUjcar.n barbar. Koch a btd. un mH wein zajn ln Berlin. .Da zdrulstwujet krasnaja armlja. Do Ktrzwsbujet welikoj Ntahn' ׳ hern zieh run ale *’ setot ojsgenzrejen Aic lebt ojf. Are, *?n di negl fun tojt Ojs mojre! Ot** ^1“ Ojs tojt! OJ5 ßriber Di * , r s״.. CD fc. -r fc ־} n fr e ״t l 4 1 J Sroand ken Ufl wet ojezaj nen rU .ajt;ejt akt des vor- :hes# folk un ale fere chd!> imrtmt. 1»d/ 7׳c ld י י '*tw