Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-04-12 · 5 (12.4.1946) · p. [Seite]

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
5 (12.4.1946)
Date
1946-04-12
Page
[Seite] (sequence 1)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
62% known words query
IRI
…/7242850-8596732-10081129--036-10067832
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

את עצמו כאינו יצא ססצדס בנלדור ודור חייב אדם נראות PE5ACH-OJSGABE, 12 2AYTN FRAJTIK, 12. APRIL 1946 /Mo S OUR WORD WKEKLY NEWSPAPER HDZEHWOIIT WOCH N-SZRIF'l | __ l l Ar«j&־«egebn dunbii C.K. fuii die bafrajle jidn in Franken zic Hamberg 11. NISAN 5706 Ch Sucholicki Cum «Jortog tun Ojfsztand in Draj jor zajnen farbaj. 21nt andrer heidisze Jugnt. unter di enge geto mojm. hot sztoic ojfgehojbn di fon tun heroiszn kamt kegn farbisenem sojne fun jidiszn folk - draj jar wen di jtdisze jugnt hot baszlosn ca larwandien dos Varskewer geto. in a cwejl* ..Alkazar-festung, tun kamt ״far andrer un ajer /rajhajt " Dra) jor zajnen farbaj fun der cajt, wen etleche cendlig tojznt iidn hobn mitn tuln bawu&zajn fun aejer nacjonaln kowed ojfgewiklt di'fon fun .ojfsztand. Punkt cu der selber cajt. ojch m an erew pejsach hot zieh ongefangen der lecter un entgUtiker eUp ln der aigemejner Ukwldirungs-akcje fun warszewer geto. funm gresfcn jldlszn kibuc ln Ejrope — di genc-;׳*che famichtung zajn«. , Traj *ejer blutiker tradjeje un metodn. hob» dl eklhaite masn-merder wl sztendJg baaxlaen untertrogn dem jidiszn folk a ma• tone cu zajn jom-tew in der form fun farendekn zejer farbrecherisz ״werk‘ — dl ojsrotung fun dem resztl Jidn. was tajnen noch farbltbn dir damolt, derfllndtk zejer ojf gäbe fun machn Warne — ״Judh rajn.־• Es hobn geplact ale falsze chalojmes un iluzjes fun a tejl Jidlszer geto bafelkerung. az ״Hitler wet doch niszt umbrengen undz alemen" . Er wet doch efszer wein Iber-!נמס a tejl — btchdej cu bawajen Szpeter far der weit, az nlzst fun kejn szum radika4e metodn. I* umgekumen der halber müion Jidn fun Warsze. Es Iz sogar ojsgeibt gewom a druk ojf gewise Jidlsze askonün fun geto zej zoln aza szand akt unterszrajbn. Cwtszn dt dozlke hot zieh ojch gefunen der bekanter gelernter prof. M. Bxlaban z־l.' Df ejncike welche zajnen gewen fulsztendik fraj fun di iluzjes. un welche hobn gewekt un gewornt far dem droendn gefar — welche hobn bawlzn dAn geraejnem cinizm fun dl farbrecher — zajnen gewen undzere Jugntleche. Zej hobn ojsgefllt dl kadm fun kemfer farn jldlszn kowed. Zej ojch hobn ojf zieh genumen di ojfgabe ojfcuklem. un bawustzinlk zejre beider ,pn szwester. az ze zoln zieh niszt lozn lokn fun dl szejne werter un hawtoehes fun dl b&ndltn. welche zajnen nur ojch cu farbtendn, opeunam un farßm di jidlsze maknt zej hobn ongewlszn ojf dem Ugnertszn grünt fun di hareike ״cuzogn“ fun a reiche ״farzorger" w! a Tebens. Szulc und andere, welche hobn zieh in a .,foterllchn‘‘ ton gewendet eu dl jidlsze ajnwojner az — men 1* niszt ojzn kajn szum ■zlechc . . . Men mejnt nor dl tojwe fun dl Jidn. lberhojpt fun dl jonike. welche zajnen anarkent geworn als ..nucieehe" far der dajewer wirtazaft oder kriga lndustri Dl ojfgabe fun undzer jugnt iz gewen a «wer« un a hejltke, EH rezultatn fun zejer tetikajt zajnen gewen a zelche — az wen di ״farzorger" zajnen gekumen in di geto fabrlkn mit droszes. hobn rej ongetrofn nor bitl. chojztk un oftmol fajndleche ojsrufn un arojstretungen. Dos iz gewen genug ibercajgcnd. Jn der cweklozikejt fun zejere bamljungen ajncuszlefem di szarfe ojfmerkzamkejt ojf dt richtlke ciln fun dl farbrecher. Fiberhaft zajnen gemacht gewom dl cu- «rejtungen. ojfcunemen dem leetn umfarmajdlechn un konsekwentn kamf kegn di brojnc henker. Jedes hojz, jeder bojdem un keler. Iberhojbt jedem winkele Iz geworn eugegrejt. blchdej ihm gegebenem moment es cu kenen farwandien in a fortece fun jidiszn widersxtand. Jeder man. froj un adle kind. hot getrogn ojf zieh dem niszt zejb&rn mobilizaeje bafel. un krigs-grejtkejt..Mir wejsn az undzer kamf 11 a fampllter־ — hobn gelojtet di lozungen fun di ojfsztender -״ ־mir zajnen ln fuln bawustzajn cu di ungehojre kojehes fun undzere sonlm! Ober mir gejen mit sztoic farn kowed fun undzer folk. Mir einen a naj blutlker blat ln undzer geseichte — ful mit sztoic un wirrte l" Fojstn hobn zieh gebajlt, hent hobn zieh gehojbn eu der hejliker szwue fun nekome far undzere umgekumene brider un szwester far undzere umazuldike kinderlech. Der kleiner geto-szetach. iz farwandlt geworn in a mechtikn arsenal. fun kajnfsidejen. kegn dl blutike barbam un mensznfreser. Un — der moment iz gekumen. wajl er hot gemuzt kumen ln heskem mitn ongecejchntn plan, fun der naciszer tlranje. Wen di jidlsze ejde iz grejt gewen awekzecn zieh bejm pesech-tiaz, hot zieh cehlr- Set dl brojne besztie, mitn wttn ajncuszllngen ir szwachn,.mlnderwertikn״korbn. Ober zi hot ongetrofn ojf a niszt. forbjsgezejenem. un niszt angenemen .supriz4'. An iberr&szung ojf welch» zl hot zieh niszt gericht — un welches hot zi •cetumlt. In erszln moment. wen di .,tojtn-trupn" hobn ibergetretn dl szwel fun geto. zajnen zej ״ojfgenumen" geworn mit a regn fun fajer. Fun Jedn winkele, fun Jedn mojerloch un fun Jedn ge&o-dach hot zieh plucim genumen szltn a hogl fun kojln. Ibergeraazte un derciterte, hobn zieh di merder curikgecojgn. iberlozndlk ojfn szlachtfeld zejere tojte un szwer farwundete ln a grejser col. Es iz ober gewen ojch forojs-gezen, az di horde* wein Tun wajtem kamf niszt rezlgnlm. Es wet zajn far zej poszet a presUr-ftage — az aza ..nlderiker-element" zol zieh wagn keg־nszte!n azeleche ״heldn." Di kemfer 2aJnen ojch dacu gewen eugegrejt — un ojch dos iz gekumen. In kam( iz geworfn geworn di gancc dujezse krigstechnik — tankn״ aeroplanen un harmatn zajnen arajngeflrt geworn kegn di wlderszepikc jidn. Dos geto iz farwandlt geworn in a modem szl&chtfcld- Ojf dl gasn zajnen ongegangen k&mfn baj jeder gelegnhajt: mit alc -mitlen, welche zajnen untergekumen unter der hont. Jidlsze Jungelajt hobn zieh unerszrokn geworfn ojf dl dalcsiszc tanken, zej farbrent oder ojegezect ln der luft. Der gancer geto ir ajngehllt gewen ln a nepl fun sztojb. Niszt opgeszrokn iz gewom undzer herleche Jugnt far di bombadlrung fun di geto-hajzer, ojch far dl srejfes, welche hobn ferwandlt dos geto ln a gehenem tun fajer. hot niszt opgeszwacht zejer gajst. Zej hobn bczer gewott tmkumen in fajer abi niszt arajnfaln in di hent fun di hesleche 5adistn. . Wl szreklech iz gewen das blid. wen muters hobn zejere kiejne kinder geszlajdert durch di fenster ajngehllt in jterenes, zej zoln niszt umkumen mit a szreklechn tojt fun srejfe. Niszt kejn pogrom-blld iz dos gewen. Dos lz gewen an echter szlachtfeid. Di geszrejen zajnen gewen 10 anot chaiusza. niszt kejn krechcn fun szwachkajt. nor mechtJke kamfrufn. Dl gancc ciwlllzirtc weit, un b&zunders undzere brider fun ale ckn erd. hobn gewüst wegn dem sztarkn kamf. Ober di grojse weit hot zieh niszt ongerufn ojf zejere S.O.S.-wendung. In zejer Strategie hot zieh niszt gefunen kajn plac far hilf far dem kleinem hejfele kemfende־ jidn. Un azoj zajhen zej ojch noch a lengem kamf — umgekumen. Dem herolszn kamf fun m geto, hot der sojne likwidirt far a gor grojsn praja. Etleche tojznt harugim un farwundete, hobn dl sonlm awckgelejgt (am ..Ideal“ tun jidn llkwldacje. Un undzere sztolce hcldiszc jugnt wirklech ongeszribn a frlszn sztolce Ln der gesuchte fun jidiszn — mit zc/ere tata- SefeesU la-■ kamf farn Jidiszn kowed — un zejer wunsz — dl fortzecung fun zejere kamf far der nacjonale bafrajung fun zer folk. Fun dl cajtn fun di Makabejer un Kochba lz noch aza ojfsztand niszt kumen in der jidlszer geszlchte. Zo] zajn der lojchtnder sztem far undzer cjonaler derwachung. Dl kejt fun wein mir wajter ei Jen! — MIR 8! Richter Rifkind derklert... Futt Washington: RiohUr!Ufklnd, der defAitr fmr JldiMnJcmizn in der US-xonr bot opetfebn ä metnorrnndam f&rn amorlha- Qiskii Srl|t*dep&rUmeDt ln vetchn er der- Wert rs tojt njne forsranfen an boob«htaagen b*trtft dJ col ftm dl jidn in der US-sone bU 100 tojsnt 84 Ls do a casxtrom (an jidn kan Mixrecb-Ejrope, an er sstelt fest, as di Jtdn bobn nor ejn waass — arojs fall EJrope, an di freste merhajt tan zej bol nor ejn sztrebonj — Erec Israjl. Richter RtfUnd der baksntrr nndscr ^MeJ* Uc Jojsser“ — wl m( bot Un ongerof* ojfn kongm kan dl bafrajU jidn — hot wajter derkUrt. as m* wet in der aomtor cajt nlsst derledika dem injen kan dl jldisse DP* wet dos flm ca a frojsn ehaoa, xekar an umgUk. Trumans emigraeje-kwote kajn Amerike — beengt niszt kajn mamosxezdike hilf. Der Jidlsz-Amerlkaner richter Rifkind, was dint hajnt als ratgeber far jidlsze tragn in Dajczland bajra hechstn amerlkanlszn komendant far Ejrape. gen. McNarney. hot bebjz zajn bazuch in E. I. gezagt: ״Tntmana forszlag wegn ajnrajze-erlojbcnlszn in di F.8Z.A. wet lüsst brengen kejn mamaszesdike hilf far Jidn." Er hot wajter ojfgeklert, az di tojtnl ajnrazje derlojbnlszn gefunen zieh in ramen fun der gewesener kwote, un zajr niszt kejn eugob cu Ir. Fun der col zaj 25.000 baszttmt far emigrantn gebojren Dajczsland. Cwtszn azelehe zajnen r farhan kemat kejn Jidn. Nor ff500 erlo, nlszn zajnen basztimt geworn far pojl emigrantn. Xandldatn eu der doxlker zajnen dl tojznter Polakn ln Dajcsl; was zogn zieh op fun curlk fom In Pojln. Gebildet » komite( far fanztendikan^ frajntszafts-bacljungen cwtszn laznw denwkratlnn Pojln. Tel-Awiw. Forsztejer fun dl Hista partejen un alRemeJne cljonlstn hobn] sziosn blldn a komUct far der antw fun famtendikunR un frajntszafti jungen cwlarn Jldlszn lszuw in E. I mokratJLszn Pojln Dl ojfgabe fun k׳'mltet basztejt, ir dt slmpatie un szurkn di sztice micorf■' lszuw far dem najem Pojln, un fark'rt komltet wet ojfboj^j! kulturele, w ׳ leche, kunst. handi un wirtszatt* ' ctji geh c*tszn Pojln un F. I. A panilerer kommet wet zieh! :;dn Pojln. H EJBIKE RUM UN ERE - Dl HELDISZ FUN WARSZEWEf GETO - WELCHE ZAJNEN FARN KOWED FUN UNDZER FOLK!“

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.