Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 58

ברוך הױכמאן די צװײטע גרויסע תסופה פמ ״ײקא״־האלאניזאציע אין ארגענטינע (פראנמענט פון א גרעםערער #רבעט) אין יאר 1900, האט די ״יקא״ באנ״ט איר קאילאניזאטארי׳עע טעטיק״ט, װעאכע איז עטצעכע יאר נעװען פאראיציזירט. פעאדער האט די ״יקא״ נאד געהאט א״נגעקויפט אין די יארן 1891-94 אין די פרא- װינצן םאנטא-פע, בוענאם א״רעם און ענטרע ריאם, אבער באזעצט האט זי נאר א טיל םון די אײנגעקויפטע?ענדערײען. נעבן יעדער גרויםער קאצאניע, װאו עם האבן זיך געפונען די אדמיניםטראציעם, װי מאזעםװי?, קלארא און מאורייציא, האט זי געיצאזן אומבאװאוינט גרויםע שטרעקעם פון צענדליקער טויזנטער העקטארן, אנגעבנדיק דעם מאטױו, אז דאם ילאזט זי פארן ױנגערן דור, פאר די זין און א״דעמם פון די שוין קאלאניזירטע ״דישע פויערים. דער אנגעגעבענער מאטיװ פון ״יקא׳/ האט טאקע געדינט א5ם גוטער םטימוא פאר די קינדער, װעלכע האבן זיך א״נגעאעבט אין די נײע הײמען און װע5בע האבן אין די ערשטע פיאנערישע יארן נישט געהאט קײן שום אויםקוק פאר א באקװעמערן לעבן פון שפע און מנוחה, װאם עם געניםן די מענטשן װאס ארבעטן שװער, שאפן און בויען, און פראדוצירן דאם װיכטיקםטע פארן ערשטן געברויך. װעגן די רעזערװירטע פעלדער פאר די קינדער םון קאלאניםטן, איז שוין אפילו פאראן א היפשער אנעקדאטארױם, װעלכן מרדכי אלפערםאן האט דערמאנט אין זײנע שריפטן, װײל זײ האבן זיך אפגעשפילט אין ז״ן קאנט, ארום ז״ן קאלאניע אין מאוריציא. די ״יקא״ האט נעמלעך רעזערװירט נעבן מאוריציא א ריזן שטח ערד, װעלכן זי האט באצײכנט מיטן נאמען ״עםפעראנםא״, מיטן צוזאג, אז דארט װעט זי קאלאניזירן זײ זין און די א״דעמם פון די אלטע קאלאניםטן. נו, האבן די אלטע קאלאניםטן װאם האבן געהאט טעכטער אין די יארן, אויםגענוצט די געלעגנהײט און זײ האבן אפגעזוכט ״גרינע׳,׳ חתנים, צוזאגנדיק זײ אלם נדן — א טשאקרע אין ״עםפעראנסא״. ״עםפעראנםא״ אויףי ״דיש, מײנט בטחון, האפענונג און נישט אײן פאמיליען-םכםוך האט דעמאלט אויםגעבראכן צוליב אזא הבטחה װאם איז נישט דערפילט געװארן און אנשטאט א טשאקרע אין ״עספעראנםא׳/ האבן די אײדעמם באקומען בלויז — ״עםפעראנםא״... עם מוז אבער געזאגט װערן, אז ט״לװ״ז האט די ״יקא״ יא פארטײלט שטיקער םעלד פאר די קינדער פון קאלאניםטן. און עם מוז אויך געזאגט ווערן דער אמת, אז אין די יארן 58 —