Yidishe bilder · 1951-09-01 · Nr. 9-10 סעפטעמבער-אקטאבער · p. Seite 13

י♦ האצענעלסאנס ״ליד אויםגעהרגטז ײדישז פאלה פדאגמענם עט װעט די זץ מער אץ איר אויםשטײג איבער א קליץ שטעטל אץ ליטע און אין פוילן נישט טרעפן שוין א יײ * ליבטיקן אין פענצטער, אן אלםיטשקן, א זןגנדיקן א קאפיטל תהלים אץ א צוױיטן גײענייק אין שול — עס־ װעלן אלץ נאך פךיערן אין סי־רן אױף אלצ ווענן איר אנטקענן סאין, זײ װעלן אייץ נאך פארז צום יאריד׳ #וױ פיל גוײמ - גװאלח טערער נאך װי םריערן און דער מארק, דער מארק איז סױטן דער מארק איז פול און איז נישט פול! עס װעט א ײד נישט פער נאעײנען די יארידן װײט ארום, נישט מער באליענן זײ, נישט מער אײינבלאזן אין זײ א נײסס, אץ ס׳װעט נישט מער צעפןןכן זיך א ײדישע קאסןןטע איבער מעיק מיט זעק קאיטאפיי, סעל און קגשצס, און א האגט א ײדישע װעט נישט א הײנ סאן און א טאפ טאן װײך א הין, א קעלנל נישט קײן גלעט טאן.. דאס פויצרל א ש נררער, ער שמײסט זיץ םערדעלע אין צער, עס שלעפס די םולצ פור צוריק אין דארף ארײן..♦ נישטא! גישסא קײן ײדן מער אץ ל$גדו און קינדער ײדישע — זײ װנלן זיך נישט אויםכאפן פון שלאף שיין, פון חלומות ליכםיק יעדן אמדערפרי — גישמ גײן אין חדר מער, נישט פיער פארקוקן זיך אויף פײגעלעך, נישט שטיםו מעי. נישט שפילן זיך אץ זאסד. א. ײנבעלעך, איר ײדישיז. א, איר שײנענדיקע אײגעלעך! מלאכימלעך... פון װאנען איר? סון ד׳•? אץ נישט §ון היו א, שאבקעװדיקע מײרעלעך, איר ליכטיקע. איר ציכטיקע. כיטש אײגגעריםש די פגימלעך און נישט םארקאטט. נישטא זײ שײןי $ סרנגט גישט דארט אויף יענע ױיטן ים׳ נישט םרעגט זיך אױף נתיילעװקע, נישט אױף יעהו&קץ.. לאדט געםאך זוך גישט קײגער, נישט די מנחם׳מעגדלעך, די טוביהימילביק״רס, די שלמה נגידס. די מאטקע גנבס, ןן נישט זוך וײ װעלן דיר װי די גביאים דײנע, ײי ישעיה, ירמ־־ה, יחזקמל, װי״ הושע, עסוס פון דעם אײביקן תנ״ך, ארױםװײגען אזױ פון ביאליקן, ארויםרײדן נו דיר פון שלום עליכטען, זון*שלום אשס א 3יךו קס װעס דאס קיל פץ תװה זיר נישט ל$זן חערן םץ ישיבית טעי, פון קיץ בית-מדדש, אץ בחוריימליך בלאס געאײדלטע אין לערנען, אין פארטיםן זיך אין דער נמרא. אין םארטראכטן זיך... גיץ נײן׳ נישט בלאס, עס איז אזא א שיץ, פארלז^שן שוץ... דבנים, ראשי־ישיבות, ײדן לערגער, גאוױם דאר אץ קװאר אץ שװמך אץ אננעפילט מיט ש״ס, מיט פוסקים, קלײנע ײדעלעך םיט גרױסע קעפ, מיט הויכע שטעדנס אײגי קלז^ײ נישוזא זײ שוץ, זײ ויעלן פער נישט זיץ, עס װעט א מאמע גישט פזןרױיגן טער קינד, מען װעס נישט שטארבן שויז בײ ײדן, אץ בישנז גשבייח װע־ן מ^ר, גישט געזוגגען װערן װעלן לידעד הארציקע םץ ײרישע, פץ דיבטער, סין שיײבער גרױםע, שײן פארבײ סארגײן *}ון ײדישע טעאטערס װעלן מער נישט זײן שוץ, פען װעט גישט לאכן דןןיט. נישט לאזן שטיל א טרפר, און םוןיקער און ם£לער ײדישע, בארטשינסקיס, זײ װקלן מקי• איז סרײרי אין לײד נישט שאםן, :ישט זוכן װעגן גײ. *ון מײנע קאסוגיסטן, היצקעפ װעלן ױך גישט אדםעין שיץ מןןר. נישש״קריגן זיך מים מײגע מיםן פיגם בונדי און בײדע זײ מיט מײגע םרײסטע, טיט די טרײםטע מײבע, װאס האבן גאנץ רעם יאך אויף זיך געשלפפט — חלובים ײדישעו זײ האבן זיך דער װעלט אװעקגעשאנקן און גישט פאילאזן זי די^אײגעבע רי װינד, כ׳הןןב צוגעקוקט זיך גו די קריגערײען אץ נעװײטיקמ . נאר ױאלט איר .יײיטער ־ זין ארומגצדיםן, אבי איר װאלט געלעבטו װײ םיר, נישטא׳ נישט קײנעד שוין,. געװען א פאלק, געװען אץ שײן בישטא׳... געװען א סאלק, געױען אין שוין״ שיץ אױסו א פעשהלע אזא, עם הײבט םון חומשל זיך $ן און ביז, ביז יעצט .. א מעשתלע גןור טרויעדיק, ױער זאגט״ אז שיץ? 9 מעשה םץ עםלסן אץ ביז אן ערגעין םון אים, דעם דײםש... א הימל ברייט, 9 ברײט די עיד, א ימים גרוים ״ נישמ האלט צוזאמען אין אײן קגויל ױך און נישט פ?י־ניכט ײ שלעדטיי אױף דער עדר, זאלן זיי םארניכסן ז־ך ןןלײןז