Yidishe bilder · 1950-07-01 · Nr. 7 יולי · p. Seite 28

דער 15 אפריל אין בערכן־בעלזן צק, ה ױסף יאעזאפט; װעלכער האט צװ. א, געזאנט: מ-ר זיעען שױן צוױי יאר נאך דער באפרײאונג, אבער פאקטיש זײנען כדר נאכנ־שט ק"ן באפײיטע בייז מיר װעלן גישט דין קײן פרײע ב רגער אץ א פרײ ארץ־ ישראל - ראן מאכט ךער חין א ״אל מלא רחמ־ם״ און א ש-לער פון דער העברעאישער גימנאזיע לײענט רעם ״יזכור״. עם רײרן נאך הרב אלעװסקי וצעללעו הרב האלפערין (ראבינאטו, קורט לעױין (איענץו פון די מיליטער־ באהעררן, נארבערט ױאלהײם ױויצע פארזיצער פון צ.ק. - אין ענגלישו און אניערע, דאן װערן געלײגט קרענץ פון עטלעכע פראװינצער קאמיטעטן און פון דער פיילישער אימײ, װע־כע גע־ פ־נט זיך נעבן בעלזענער לא:עי־. מיט ״התקוה״ און דעם ענגלישן הימ־, װערט די פייערלעכק־יט געשלאםן און אלע מארשירן צוריק אין געשלא־ םענע רײען א־ן לאגער ארײן, *** אין אװנט איז פארגעקומען און קינא־;אל א אקאדעמיע געיױרמעט דער צװײ־יעריקער באפרײוננ, נאך די רעײעם און בא־ריםונגען איז א יפוע־ טרעטן דער ״קאצעט־טעאטער״ אונטער דער לײטונג פון זאמי פעדער מ ט א םך געלונגענע נומערן פון י. ל. פרץ װי אײך טענץ אונטער דער לײטוגנ פון ראלי קאץ. ב. ק. אויםװאל פון בריודמארסז רורך די אינטערנאצ אנאל בריװ מארקן־ טויש געמײנשאפט ״האנאװערא״. אײנקױף פון זאמלונגען און אײנצעלע מארקז♦ אגבאטן נאר מימ פרייז פ^דערונג♦ אויפנאמע אײניקע נײע טײל נעמער מיט טויש מאטעריאל. פראםפעקט קענן פרײ אומטײש. ל־יטער♦ 4 116118611ס11 .(1 20 616118611*£1 ,(111 און א טײל אנטלאפענע - צוליב די רריפית אויף ײדן - פון אנדערע לעניער און האבן דא געשאפן דעם אימפיל־ םױיםטן און סאנצענטרירטן ײוישן לאגעי־ ישוב װעלכער לעבט װי איע לאגערן א יפן חם־ פון בעטל־ברויט. * * * אויף רינםטיק רעם 15־טן אפיײל 9 פ י, ד״אט דער צק. גערופען אלע ײרן פון לאגער אויפן פרײהײג§־פלאץי ז־ך צו באטײליקן אין די פײערוננען צום 2־טן יאר־־טאנ נאך רער באפרײאוננג. צו ־ער אנגעגעבענער שעה האבן מאםן מענטשן אנגעהויבן שטראמען אץ זיך זאמלען אייפן פרײהײט פלאץ. עם זײנען נעקומען אלע פארטײען מיט זײערע קביצ־ם און פעהגער אלע שולך פאך שולן ארגאניזאציעם אינכטיטוציעם און פאישמײער פון מילימער אונררא דזשאוגט רעליף, רעלעיאציעס פון דער פראװ־גץ און א גרויםע צאל פעיזענלעכקײטן. עם האט זיך פאימ־רט א צוג צום א־טן לאגער און צו די מאםן קברים, װעלכע געפינט זיך 3 קילאמעטער פון בעלזן, בראש פון צױ זײנען גע־ גאננעװ דער צק. פון י־י באפרי־מע ײרן אין דער בריטישער זאנע, דער איטיקער לאמיטעט, רע־ענאציעם פון דער מיליטער אונררא, דזשאינט, רעליף אין פון דעײ פראױיגץ דאן די שולן, פאך־ש לן מימ זײער ארבעט אייף ײ מאש־גען. רער ״קאצעט־ טעאטער; רי םפארט קלובן ״הגבור״, ״התקיה״, ״נור־יה״. ״כוכב״ ״שומריה״ און ״מכב,״. די פאליטישע פאר־ טײען מיט זײערע פענער, טראנס־ פאראנט, און לא׳װגען װי: אגו־ה, רעױיזיאנ־םטי, השומר הצעיר, מזרח; פועלי־צײן (צם) התאח־ות פיעלי־ צױן (ל נקע) או; צױנים כללײם. אלע מיט זײערע קביצים און צום סיף אלע איבעריקע ארגאניזאציעס און פתם ײח• צוערשט האט געהאלטן א רע־ע בײם דענקמאל רער פארזיצנדער פון דעם 15־טן אפריל 1947 אז געװארן 2 יאר זינט דער לאגער בערגן־בעלזן איז געװארן באפרייט רורך די אלירטע ארמײען. ביז דער צײט איז בערגן־ בעלזן געייען אײנער פון די שיעק־ ליכסטע טײט־לאגערן מיט װעלכע דאס גאצי דײטשלאנר איז נעייען אװי רײך. נאך חײנט־צו־טאי זײנען פאראן שפורן פון די אויװנם אין קרעמאײא־ רױם אין װעלכע עס זײנען אומוע־ בראכט געװארן טאנ־טעגל־ך טױזוטער מענטשן. עם געפינען זיך זײער א גרויםע צאל מאסן־לברים פון צענ־ דליקער־טויזנטער ײרן. אײך קברים פון אנדערע נאציאנאליטעטן פעלט נישט. או ף אײנעם א מאםן־קבר פוי לערך סד. טייזנט ײרן, האט פאראיארן דער צ ק, פון די באפרײטע ײרן אײפגעשטעלט א מצבה אלם רענקמאל♦ די עוגלישע ארמ י האט נאך בײ איר ארײנטריט געטראפן לערך ררײסיק טײזנט טײטע מענטשן אײננעלײגט װי האלץ םטאבעלן צונע רײט צום פאר־ ביענען■ שוץ נאך דער באפרײונג זײנען נאך לערך 17 טויזנמ ײרן געשטארבן פון דערשעפונג, עפי־עמיעם, צרות אין אניערע חולאתן. דער געײ. לאגער־פירער קראמער דאט זיך גוט געלאזט אײנקריצן אין זכױן מ ט זײן ברוטאליטעט אין סאדיזים לגבי די קאצעטלער און האט אנגעװארפן א פחד אױף יערן אײנעם. דער לא.ער בערגךבעלזן, װעלכער *עפויט זיך בײ צעללע (בריטישע זאנעו איז הײנט א שם־דבר אױף רער ואנצער ו עלט אין אױ דער גיעםטער ײרישער קבוץ אין דײטשלאנד. עם געפונען זיך יא אײםגעװארצלטע און פארשלעפטע ײרן פון פיילן, אוננארן, יומעניע, טשעכין עםטרײך, ליטא ־*אטװע עםטאניע, רוםלאנד און אנדערע דענרער. דער גרעסטער טײל זײנען באפרײט געײארן אין בערנן־בעלזן גופה. די איבעריקע האבן אײנגעװאנ־ ־ערט פון אנדערע טויט־לאגערן, גע־ טאס פארטיזאנקעס און באהעלטענישן