Yidishe bilder · 1948-05-01 · Nr. 5 מאי · p. Seite 21

געלאפ; א געראנק, אז אױך אונטער א גלאט־פוײזירטער שעװעלייוע קענען מעשה - בראשיתין שעפערישע שטו־ רעמם, פונקט וױ אונטער א פאעטיש־ צעכראםטעטע טשופרינע און ״באהעמע״ אנשטעלן - קען נעםטן א קאמפלעטע באהעמע - אין העברעישער טראנם־ קריפציע... ♦ * * די מגיפולריקע דױטלער י^אוױנע האט רעריאגט אױך דעם פײנעם קינם־ טלער און םובלימען מעיטש, װאם האט ארורבנעמאכט אלע שבעה מדורי געטאם איז קאצעטן, און געצײלטע טעג פאר דער באפרײונג אייםגעהויכט זי ן שײנע נשמה. א. ײריש קינר װערט געכוירן ~ . אויפן כורעם־שפץ הענגט א שמערן־װאך נאכט - טיף אין זיך פארקראכו און פארורקיט, הימל גיט די שט־לקײמ א צעפאך, . וײ א ברייטו זײרן, בלויען פליגל. — װערמ נאך שטילער און פארראפלט װערט רי רו ■װערט ךעי שטערן אויפן מורעם־שפיץ גרעסער, העלער, א פאר׳רימידנטער דער קלויםמער ועקט זיך צו מיט שאטנם םאמעטענע װײכע - א פארקלערפיער. צװ׳שך שאטנם בלאםע מוליע איך מיך אײן, קוק ארױם אויף סטעזשקעלעך ־ הי פעי־עם זילבערנע פארײנזאמט. און לײב װערט אנגעזאפט און דוכרגעשטראלט מיט שײן; װי צו א מױל א לעבעריקע װאיעמע, פאל איך צו צום װאנט. צי שפיר איך פיבערריקן אטעם פון א מענטשיש לײב? צי פײן פון קלויסטער־שװעםטער אויף איר עלנטן געלעגער? צי אפשר איז דאם גלי און גארונג נאך א װײב פון בלוט צעכײאליעט בײ א קלױםטער־ברודעך װי געקלאנג פון גלעקעח און אפשר איז דאם א שארך פון זאמען־שטױב, װאם װינטעלע טראגט איבער פון בלימל צו א. בלימל - - האט פלוצלינג אויפנעבליצט מ־ט ליכט א שויב װי ס׳װאלט א גאלריק טירעלע געעפנט זיך אין הימל - ם האט א יםטראם נעטאן מיט פריש־געשניטן הײי פזרניתדיק האט פייליגג־נאכט מיט שפע זיך צענאסן; און םהאט א מוטעילעכער־זיסער װײ ועטראגן זיך דורך גאלײק שײבעלע אין מעגטשש לשוי; סהאבן קרעכצן ײדישלעך־אױ װײע־יק לויט אלטן נוםח ואויך גאר אמאל אזוי געװען אין שטעטלעך ביי באיעם) גערופן גאט צו הילך רערבײ פאיכל־ניעמ זיך, אין מרערגדיקער פרײד פון קינדער האבן!... זיפצן, זינגנדיק און הימנדיק דויך פענצטערלי ךי פאלן וױ עפל צײטיקע װאם פאלן אפ און מאכן גרינג א בױם.״ פארשטארט און אנגעשפ־צט געװאכט האט 4. אפטײלונג *) מיט פאיכאפטן אטעם - און דערװארט זיך קויפ; םיהאט רי שטילקײט דורכנעריםן א געשייי — יאם ערשטע מאל - װי אומשולײק או; פרײן < האט מײן הארץ א װיג געטאן זיךן אוי אוי־װײ, װי ס װאלט אין אים א װיג געטאן א צינגל בלײ — פון װאנט האב איך מיך אפגעריםן און נעגאננען רורך פעלרער טונקעלע מיט קארן אײפנעגרינט רער שטערן אײפן טורעם־שפיץ האט העלער ז־ך צעבלאנקט, וױ א גײער פזל פאי א ײײש קיגח פרילינג 1946 *) נאטען פון געבורט־אפםיילובג אין םט, אט-ליע. 1 מ. בורשטין ןהמשך פון זײט 16) ״טאלאנט - דאם איז די װעלט, געזען רורך א טעמפעיאמענט״ - זאגט א טרעפלעכער אפאריזם. אבער-סובלי־ מירטער טעמפעראמענט תרתי משמעז הארץ און. אינטעלעקמ. מ. בורשטין א־ז געװען אזא קינםפלער■ שער טעמ־ פעראמענט. אין דעם ״תוהו ובוהו•״, װאם קנוילט זיך אין קינםטלער־ם םטיכיע, האלט אן עלױנ דיקער שטראלז - ״יהי איר״! ' * * * ם איז נעװען אין _ אנהויב פון די ס3־קער יארן♦ פון בערלין - דעם נעםט פון יער ברוינער רזשומע האבן אנגעהויבן בלאזן פינצטערע, בײזע װינטן. א כװאליע האס און גיפט האט געפלײצט פון ״אבעגרלאני״ און ארײנ־ געדרוננען אויך קיין פױלן דער שטעקן און רעװאלװער פון פוילישן כוליגאן און שײאיצ־מאה׳ניק האבן זיך צעהו־ ליעכ^ באקומענריק רי שטילע הככמה פון ״אװשעם״♦ דאם יירישע שטעטל, רוינירט פגן קריזים און ״גראבשמשיזנע״ - האט דאט זיך געפינען בי־ם ראנײ - מיט א מײםטעי שער פערעך האט מ. בורשטץ, קינםטלעריש פארפיקסירט דעם ״חורבן פלוינע״ - װאם א־ז כאראקטעריםטיש פאר אלע פויל־שע ״פלוינעם״ פון יענער צײט. בורשטין האטמיט דער אינטואיציע פוןאן אמתץ קינםטגער פארגעפ לט דעם שמורעם, װאם רוקט זיך אן פון מעריב אויפן ײ־ישן פאלק. און די ואזיקע פארגע־ פ-לן פון דעם אנקומענדיקן שטורעם. צוזאמען מיט רי שילרעױנגען פון דעם שוין־פארגעקומענעם עקאנאמישו חורבן ארויםנעברענגמ מיט דעליקאמע- קינס־ טלערישע מיטלען. * * * םידערמאנט זיך מיר מײן לעצטער צוזאמענטרעף מיט בוישטינען אין דעצעמבער 1939 איך ב־אליםטאק♦ ם איז נאך געװען אין•^ האניג־חידש פון םאװיעטיש־וײטשן אפמאך♦ שרײבער האבן געקלערט וױ אזוי ארויםצורא־ טעװען װער א נאנטן מענטש װער - א נישט־װײניקעך פרעמדן כתב־יר. בורשטין טראכט װי אװי ארויםצורא־ טעױען זײנע כחבים ןזײן פאמיליע א־ז געװען מיט איםו״ אװנט, מיר זיצן בײם שרײב־טיש מיט א גרין־אבאזשורטן טיש־לאמפ. זײן פר צישער קאפ מיטן אײרעלן דיםטינגירטן שמי־כל לײכט נאך איצט פאר מיר♦ זײנע רײר פליםן זאפט און לויטער װי טײ♦ קוקנדיק אויף אים; איז מיר ראמאלט א רורכ־