Yidishe bilder · 1947-03-01 · Nr. 3 (1.3.1947) · p. Seite 6

•1־טט רשימה ײד. רטדאקטארן פון דער אמטריק. זאמז ר♦ רובינשטײן לאנג יאריקער זשװ־נאליםט גע־ װעזענער שעף רעראקםאר פון יער ״קאװנער ייירישע שםימע״ זײן זשיורנאליםמישע מעמיקײמ אנגעהױבן אין דער ײרישע רוםישע םרעםע ״ראזװיעט׳,. שםעטער מיטגעארבעט אין א נאנצע רײ צײמונוען און זשוי־ גאלןי הײנט שעף רעראקטאר פון ״אונ־זער װעג״ דיי צײטונג פון י־ער שארית הפלימה♦ א־ן ייאר 1928 אננעהױבן אלם רעפארטער מיטצוארבעטן אין ״לאי־זשער מאנעבלאט״, אץ יאר 1929 אלס פרעםע קארעםפאנדנט באר1װט גאנץ זיד־אמעריקא. א יאר שיןעמער מ־טגער׳אלפן שאפן דעם פארבאני פון די פויל שע ײדן אין בראזיליע. אין יאר 1938 צוריקגעקומען קײן פױלן געװארן שעף רעראקטאר פון דער ״האנרװעיקער צײטוגג״ און מיטארבעטע״ פק ויארשעװער ״אונ־זער עקםפרעם״ ״מאמעצט״ ״הײנטיקע נײעם״ ״פארװעי ה־־נט״ און ״לאדזשער טאגנבלאט״ און די ״ײרישע בילרער״♦ אין יאר 1939 ארײגגעצוװן געװארן אין ר• מיל־טער שע רײען מיטנעמאכט א יאר אץ רײטשן געפאנגשאפט, ש*עטער אפגעש־קט אץ דער לאתשער געטא, אין יאר 1940 נעגריני־עט ^אץ רער לא־זשער געטא די קאמפאטאנטן ק-ך און צוזאמען מיט אייניקע . קאמפאטאנםן, דו - דעם פרעזעם פון ײריש אינױאלײץ פארײן ץ גרישפאן, און װיצע פרעזעם •ל, גאלדבליס געגרינדעט א געהײמע רא־יא םטאציע, וױ עם איז טאג־טעגליך ארו־םגעלאזט געױארן פאר ײ געטא אײנװױנע^ א ראי-יא־בױלע־ טין, שפעמער אװ צו דער געהײמע גרופע צוגעמיעמ; דער פאטא־רעפאר־ טער גראםמאן און אױך א געהי מען אױפן אװ או־פגעכאפט נעװארן אלע מער װיכט־קע נעטא געשעענ־שן♦ א-ן יאר 1944 צוזאמען מיט אלע ײרן אפ־ נעשיקט געװארן קײן אושװיץ, כ־ון יארמ ק־ין אלמ־האמער און אץ יאר 1945 דעם 2־טן לוט־ ױרך די רומפולע רוםישע ארמײ באפרײט געװארן און גלײך צוױקגעפארן קיין לאױש און זיך געשטעלט אין דער אקטיװער געזעל־ שאפטלעכער איבעט, מיט דער מיט־ הילף פון אײנ־קע געזעלשאפמלעכע טועי דערונטער דעם באליבטן היםױ טאריקער ר״ר פיליפ פרײמאן אװ געגרינדעט געװארן ד־ ערשטע ײרישע דרוקערײ, װי עס איז מיט אײניקע מאנאטן שפעטער, גענריני״עמ געװארן די ײר־שע צײטונג ״יאם נייע לעבךץ אין יאר 1946 געװארן נאמיױרט אלם פרעזעם פון ײדישן ״זײאיקם״(פאר ין פון אויטארן קאמפאזיטארן און ארױם־ געבעח. נאכער א־נספעקטאר פון אלגעמײנעם ״זײאיקס״ אין נידערשלעזיען. הײנמ שעף רע־אקטאר פץ די ״ײריישע בילדער־״♦ שלמה פראנס געבײרן אין װאלאזש־ן, בײ ײילנע. אין א רבנישער פאמיליע. געלערנט א־ן יש בות נאכדעם געעני קט לערער־ סעמ־נאר און שפעטער אויך די פאקילטעטן פון היםטאריע און פילא־ זאפיע. האט פערעפנטלעכט נאװעלן אין דער ײרישער פרעםע און ליטע און אץ מערערע ל טעראײשע זשור־ נאלן און אלמאנאכן. װי א דיפלאמירטער־היםטאריקער האט ער גענומען אן אקטיװן אנטײל א־ן דער היםטארישע עטנאגראפישער . נע־ זעלשאפט אין ליטע אין אװ יארן לאנג דארט געװעז פארױאלטונום־ מיטגליר. אין די מלחמה־יארן דורגעמאכט פיל קאצעטן. נאך דער באפרײאונג געװען פון די גריניער פון דער ערשטער ישראל סאפלאז ײדישע צײטונג פון דער שאריש הפליטה ״אונחער װעג״ װעלכע ער האט אויך די ערשטע צייט מיטרעראגירט. םון גאך דער באפרײאונג האט ז ך קאפלאן אײך אפגענעבן מט דער ה םטאײשער ארבעט צוױשן דער שארית הפל־טה. לױט זײן איניציאט־ה אװ געגרינדעט געװארן די צענמיאל ה םטארישער קאמ־ם־ע, װי ער איז װיםנשאפטלעכער כעקרעטאר און רעיאקטאר פון היםטארשן זשורנאל ״פו, לעצטן חורבן״♦ געב. 4 רעצ♦ 1897 אנגעהויבן- צו ארבעטן אין װארשאווער ״מאמענט״ א־ן יאר 1922. דורכגעמאכט אלע עטאפן פון זשורנאליםט־שע ארבעט באקאנט פון זײנע רעפארטאזשן פון די גרויםע פיאצעםן און לײדער אויך פאגראמען אין פאר׳מלחמהדיהן פױלן. אויך מ־טגעארבעט אץ דער ײרישער־ פו לישע צי־טונג ״נאש פשעגלאנר״♦ געװען רעפעיענט פאר ײרישער פרעםע א־ן פוילישן ראײא. האט ארויםגעגעבן צײײ ביכער װעגן וױסענשאפטליכע טעמען. בעת דער מלחמה מיטגעמאכט דעם ײאי־ש. אויפשטאנר און אויך געשיקט געװארן און די קאנצענטיאצ־ע לאגערן בודזין, מײד&נעק, פלאשאװ, פלאסענבויג נאכן דורכמאכן דעם ״טויטן־מארש״ און לעצטן מאמענמ געראטעװעט געױארין רורך די אמעריקאנער ארמע, װעלכע האט א־ם נאמינירט אלם עישטן ײד־שן בירגעמײםטער אין די טשלאנד . (שטאט שטאמםריד). שפעטער זיך א בערנעצױוען קײן רעגענםבורג, װו ער האט אנגעהויבן ארויםצװעבן די צײטונג דעי ״נײער מאמענט״ װאם דערשײנט מיטן זעלבן קעפל, װאם דער אלטער ״מאמענט״ האט געהאט. רעי. ז־לבערבערג עי אװ מיטנליד םון ראט פון דער שארית הפליטה. נפתלי זילכערבערג 6