Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

123 סם^םיסםישע בד$גיק 3* 5 דעם באזוךיםרן^גענם סק םאחטיידענע נעמלעכטן אין די שולעס *ו רעד מוטועד *$ל קינדעד. םד נײען תרגײ *װים םון דעד הנמ־, ו*ז די זנן^ל קינדער אין *לטעד םון 6 במ 13 קך איז נעבליבן אץ די יןךן 24—23*1 און 25—♦*19 דייעלבע, מי אץ 1922. םון 100 םײדלאך אין שוליאלמער תןךן נאזוכפו די םלובה׳שע םןזל^שולעס: * 'ייני׳ײח נ*זייוץ 24— 1923 . . . 76,9 414 25— 1924 . . . 74,0 (/47 םון 100 אענלאך אין שול־אלםעד ד*בן באװיכם די םלובה׳שע םןךי^שזלעסן נן ניסיאידן •ױץ 24— 1923 . .. 80,0 10,9 _ 25— 1924 . . . 774 11,1 דער חילוק באכץםט זץ־ א נאנץ גרדסער. כםעם א העלםט םון אידישע שוליםייחלעך אין שוליאלםער באזוכן םלוכה׳שע םזךקישולעם, װען םון אידישע איעלאך באווכן די ד^ויגע שז״ לעס נ$ר א זנענטל םון אלע אענלאך אין שול.אלם!0~. בא נינ4אידן איז אין דעם םרם קיין נרויםע חלוקים דנס/ און אויף וױםיל ס׳איז ד$ א נעדויםעד ךדלוק צדוישן אינגלאך אק־סײד״ לאך, איז ער אקיראט אין 8 םארקערטער ריכםונג װי בא אידן. נ$ך א אינטעדעסאנםע עדשיינונג — װען בא ניםיאידן םזןלם דעד םר^בענם איננלאך ערשט איץ לעזנכק קלאנ/ הויבם עד זק םאלן בא אידן *ן <מםםן קלאם און אין לעזנסן זיבגםן יךאס בא• קוםם דך םון 100 אידישע קינדעד, וי^ם נאזוכן ר יםלוכה׳שע םןךק-שולעס, סךימל בא דק םהזןצענט (6,9) איעלאך. דןזס זעהט םען םון קךגגדינער םאבעלע: םון 100 שולקינדעד דינק נעװען איננלאך: מדיען *ירי*ינ *װישן גיס *יו-י<? 504 194 1 514 22,2 מ 494 17,0 111 50,2 19,7 ז\1 50,9 144 ז\ 494 13,1 1׳\ 404 64 11׳\ 494 17,7 0 1 װןןס עלטעד דןןם אענל םגות: זידקן םםתטא צװײ װערם, אלץ שםארקעד שםרעבן די עלםעדן אים נעבן א נאבי^■ נאלע ןןרער רעליניעזע עחניאוסק חוץ דעם אמ נעװים בא אידן ד$ א נרעסעדעד םר^צענט עלטעדן, וקק ניבן <*£ די אינגלאך אין םיםעלע שולעכ/ אין םאבעלע ם ברייננן םיד דעםאלמידםע קןלן װענן אי״ דישע און גים אידישע קעדער אין די װא״שעװער םלוכה׳שע םזךק־שולעס םאר רי לערן־יזךן 24—1923 און 25—1924. נים װײנעער אינמערעסאנם דינק רי דאםן װענן רי אידישע קינדעד אץ די םלוסה׳שע ם^לקישולעס םון לןךז. טאבעלע 1 ניט אומ דעם קןזנםעסיןןנעלן באשטאנד םון די קינדעד םון רי לזךזער שיךק״שולעם םאר זעקם לעדן• י^רן (25—1924 — 20—1919). שױן םון עדשפן נךק אױף ד אבם^לוםע *יםעד אמ נרינג זנו באמעדקן, או דעם נרעספק סװןקם הןךן נעהאט די אידן; א קלעדעדן סװאקם הזנבן נע׳ האם די קךמוקן(קןסןזליקן); םארקעדנ/ טי יי דײם׳ק (*־ןל טעסםאנפק) איז די **ל קינדעד נעזדןךן קלענעד. אין מןדעע זיינען נעוזען אידישע קינדעד זדץ די םלזכה׳שע פןלקשולעם: ײ$*ענס אידישע םק וײ *ידישע םך־הבל קינדער לערךיןר 1*4 6428 50337 1920/21 13,7 7.714 56.410 1921/22 16,9 11.697 69443 1922/23 18,1 12441 69.975 1023/24 203 14.068 69.497 1924/25 מיד זעןהק, אז רער םר$צענם אידישע קינדער װאקסם םון קךבויןך. אקםארםינףקךאמעד אױםגעװאקםן םון 124 םיןןבענט םק אלע נךנדער םון װארשעװעד םןזלקםישולעס עמ 204 םוקקנענפ/ אםת, די אידישע באםעלקעדונג םאכם אויס אק װ8רשע מער םק 8 דריםל (33,7%), ןןבער ס׳אמ נעי נר. טדױעףזנ, װען די אידישע קינדער םאכן שוק אוים 8 נאנץ םינםםל םק 8לע קיט־עי׳ ײןןם לערנק זיך אין די םלוכד-׳שע ם^לקישולעם, װאו ם׳איז ניט* קיק זכר םק קיק אידישע לםודים. אינטעדעמונם אמ, װזןס םאר די לעבםע ררײ קןר אמ די אלנעי מײנע *זך מלםידים און מלמידות נעבליבן שםײק אױף אײן >זרט, װען ױ *$ל אידישע קינדער הזןט נעהאלנק אויך אץ ױ דןקינע ץךן אין אק װאקםן. לןזםיד זעהק, װןזם םאד א םראבעכם קערעד םק שול־ אלטעד לעתק זץ־ אין ױ װארשעװער מןזלק־שולן בא אידן אק ניםיזרזץ. םיר םארםןזגן דאפק װענן ןךטעדיבר םק דער װארי שעװעד באםעלקעדמנ םןוץ קך 1922, — װעלן מיד זײ ם8רי נלײכן םים דעד *8ל קינרער םק ױ שולעם ם8יץ יןך 23—1922. דעד םהןןצענם קינרעד םק 6 במ 13 יןך, װןןם באזוכן שולעם (23—1922) : נן איזץ נ* נים־וי׳ח ױ גאטנע *$ל קינדעד םון 6 במ 13 יןך 86,632 56.048 םון זײ בןקוכן רי םלמה׳שע םןזלק־שולעם 57446 11.697 % % 664 20.9 םון ניט אידישע קינדער באזוכן רי םלזכה׳שע םןזלקישולעם צװײ דױטל םק אלע קינדער, װק ס> אידן נןך אײן םיגםטל. דןזם הײסם ניפ/ אז זרױשע קעדעד לעדנק ױך װײניגער — זדױשע קערער באזוכן נןך אנרעדע שולעע ױ װעלטליכע שולעם םון דעד שוליןךנאנידזסניע, תרבותישולעס אק חדױע זעץ דעם, לעדנען ױך םםמטא איױשע קעדעד אין 8 גרעםעדער מ$ס אין םיטל־שולעע נעםם מק באזונדער אעגלאך אק מײדלאך, זעהט מק עדשם, אז ױ אידישע מםעלקערוננ ה$ט אין מוך ארק זעהר װײנע *וי פױוי *ו רער עחליאמגיםיםטעם םק רי םלוכה׳שע שולעם — איק שיקן א םך םער מײדלאך אק ױ םןךק־שולע^ 8יױ, למשל, זײנק נעװען מון 100 שול״גךנדעד זדנגלאך: <8 ניס־זדדן מ *יוץ 24— 1923 . . . 49,9 י 194 25— 1924 . . . 49,9 17,7 בא ניםיאידן לעתק זיך אעגלאך גאנלײך םים מײדלאך אין ױ טלוכה׳שע םןןלקישולעק אידן $בעד װילן נש איבעתעבן ־ײ עחױאמג םק ױ אעגלאך אין םרעםדע הענם. <$ך בולטעד װעדט ױ מענדענץ םק אידן נים שיקן קײן איננלןזך אץ ױ םלוכה׳שע ם^לק־מלעס, װק מד רעכענק אויס