Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

/4 4 270 באקאנט, זײנען די ר$זינע נרו*עם נאסוע $דער *עדנםאלס הןולנע אנאלםאבעטן. אין דעתעלבער קאטענ^ריע נײנען *רײן ארך די צוהעדער םון יי גײ׳נעמוםענע לעד״אנממולנזן םאר ליקװידיק דעם אנאלםאנעפדזם. אלס םימן םון קעפען לײענען און שרײנן איז נענוםען נעװארן נישט דאם לײענק און שרײבן אויף וואםעד ס׳ניט אמ נאי שטיממער מוםראך, נאר דאם לײענק אױף װאסער סציט אמ שםראך בכלל. אזא מין מעטאד םארװישט דאם אנמ׳ע בילד םון דעם, װי דאם קענען לײענק און שדײנן אמ םארשםרײם צוױשן דעד אידי• שער באם־עלקערוננ, און דערלױבם גישט צו םאכן םעסטע און באשטיםטע אויסםירן. םיד יועלן דעריבעד נאר אין קורק דך אםשטעלן אויף די םאראנעגע םאטעריאלן. צום גאדױערן, זזעלן םיד םוזן זיך אױך אםזאנן םון װ$םער ם׳ניט אמ םארנלײכן טיטן 1897יטן יןןד, ױײל די צײלוננ םונם דאי דנן י׳אר ניט אונז מאטעריאל נאר װענן קענק לײענק און שדײבן אין דער רוסישער שםראך. די צײלוננ םון סבמו״טן יןןר ד$ט םעסטנעשטעלט, אז ד$ס קענק לײענען און שרײבן איז בא דעד אידישער נאםעלקערוננ פיל םארשםרײטעד, וױ בא דער דט׳אידישער באםעלקעדוע םון אוקראינע און איז אױך נרעסער, װי בא יעדער םון די םיר הױםם• נאציעם באזונדעד נענוםען, דער םר^צענט נםש־ת, וו$ם קעגען לײענק און שרײנן, מאכט אוים אק רי דנן טנעדניעם: 1811161920• בם1□11£6)111ס(6**1 0114 -מ1ז11ס8 467 %12*)ס10סת? (■000761116016111 7) :61(1 יח• נ>*ו<י\ נממר נ**יו .*וו■ 9*04. .1תח1■ )<<11*נוס0*א 64,9 60,9 693 אידן — ס46סנ .... 60.1 573 62,9 םןןליאקן - ס16ס?. . . 45,0 393 52,5 דוסן — 60*8□? .... 29,2 18,2 41,2 אוקחףנצר - 67ס4ס1£ס ב# רי איוץ אמ עד העבעד צװײ מ#ל אזױ נררם, װי ב* די אוקראינער, און במעט אנדעדטדאלבן מאל אזוי גרױם, וױ נא די רוםן. די םאליאקן נינן אין אלנעםײן במעמ דעם זעלנן םר^צענט וױ די אידן. אינטערעםאנט אמ, װאם בא די אידן, וױ אױך בא די םאי ליאקן, דעתרײכט דאם קענק לײענק און שרײבן צװישן די םרויק כםעט צו דערזעלבעד טדתת וױ נא דעד מענליכעיי נאםעלקעי רוע. סארקערט, בא ד רוסן און נ$ך מעד ב* ר אוקראינער שטײען די םרױען שטארק אם םון די מענעד, *זױ, אמ דעד •־$״ צענם נםשות, װאם קענק לײענק און שרײבן, צוױ־ק ד רו׳סישע טענער אנרערטהאלבן מאל העכעד, יױ בא ד חשישע םרױק; בא ד אוקראינער אמ עד נ#ך גרעסער, — םון 41,2 םר*צעגט נא ד מענער םאלט עד נמ 18,2 *יןןצענט בא די םרױק♦ באטראנט מען נענױער ד טאנעלעם צג און זצצ, מערקן מיי נאנץ אינםעדעםאנטע גאװצדערקײטן אױך אין דער םארש**ײ• טוננ םון קענק לײענקי און שרײנן נא םארשײדענע עלטער• נרוםעם. דעם הענםטן םרןןצענט גיגן: בןז״די טענער — ד נרוםע 29—20 יעדנע, נא ד םו׳ױק — ד 19—10 יעריגע. ארויסנעםענדינ אין דעד לעצטעד עלמעחנרויע דעם טײל, נעד, וױ םרױען. און, וױ באקאנט, אמ ד םאריטלהםה׳דנע אידשע עמינראצ״ע נעפאנגק אױך םון ד גרױסע שטעט אץ א נאנץ נרױסער םאם. ד םאנרא&ען הןןבן ארײגנעװארםן אין ױ נרױםע שטעט * קאלאסאלע םאסע, װאם איר נרעסטער טײל אמ נאשטאנק םון םרויען. ד$ס ה#ם נאך םעד םארשטארקט דעם םרױקיודנערי נעוױכט אין ד נרויסע שטעט. אין זײן ארבעם ותןגן ד םאנראםירעזולטאטן װימט יעקב לעשציגסקי (״צרקונםט״, סעםטעמנער 1922, נױייארק), אז צװישן 38,816 הײסלןןזע, װאם האט דך אין #נהויב 1920ימן יאר^אײננעגענן אויסצו׳םארשן אין ד נרױסע שטעסג זײנק מענער נעװען נאר 44,7 פראצענט, םרױען — 3,־66 םראצעגמ, צװישן ד הײםלאזע אין קיעװ האבן ד םענער אויסנעמאכט 44,3 םראצענט, ד םרױק — 66,7 םראצענמ. דערםים טאקע דעדקלערם זיך, װאס דעד חילוק צװישן דער צאל םרױק אױף יעדע 1000 מענער אין ד נובעתי׳אלע שםעט און אין ד איבעדינע ישובים איז א םך קלענער, וױ בא *ולע אינעױנע טעלקער. אײנצעלנע עלטעדינרוםעס װײזן, נאטירליך, ארױם ^םנײנתנען םון דזדכשניט, װעלכע שםי׳נלען אם ד װידקמגק, װאם זײנק כאראקטעדיסטיש םאר יעדעד נרוםע באזונדער. אינטערעסאנם אמ צו באםעדקן, אז צװישן אלע נוגעדניאלע שטעמ םארנעםט בארקאװ אויך אין *רט סון םרױעןיאיבערי נעװיכט א אײננארטינ ארט. אלס א שטאם, װי םיר האק שדן אנגעוױק, טיט א םרישער אידישעד באםעלקעדתג, אלס * צוציי דתגיצענטר םאר איננע עלעמעגטן, נים שע־קאװ אין ד אינגע עלטעדיגרזםעם בא דער אידישעד באםעלקערונג א סך א קלע• נעדן םרױקיאינעתעוױכגנ אײדער ד איבעדנע טבעתיאלע ישובינ^ -״ אין ףער נרוםע 19—18 יערינע, למשל, דעתרײכט ד צאל םרױען אױף יעדע 1000 אידישע םענער אק: 2341 . 2271 . 2170 . . . . . 2147. 1966 . . . . . 1686 , . . , . 1475 . ד\ ד$ס קענען לײענען און שרײבן *1ס1תם6^6*ל^1 004 -<117011ס8 1X0 צו די םאטעריאלן װענן קענק לײענק און שדײנן נא דער אמײשער באםעלקעדונג אץ 1920יטן יאר מוי־ מען צמײק םיט גרױס םארזיכגדנקײגץ ס׳איז ניטא קק סםק, אז ד אננענעי בענע צאלן זײנק םיל העבער םון ד װירקליכע. ד צײלמג האט םאררעכגט םאר ״נראמאטנע״ נישט גאר ד4 װאם קענק לײענק א ו ן שרײק, נאר אױך אזעלכע, װאם קענק נ א ד לײענעך. חוץ דעם זײנען נערעננט נמװארן םאר ״נראטאט• נע״ אלע שילעד, אםילו םון ד אעגסטע נרוםעם, כאםש, װי דקד ■ידיסםד •ויסרדוק ״קננןן ליממן םון ■רײ<ףי װןלכן םיר נ*נמן ו| סאלן מסיון רןוס ״נדןונאוו**, נדז דןױנוד ניס נןד ן ריכםימד• <וס <<חיםרןי ח$נן נױר קײן נתר ■ןסינן ■ױםדרוק ניס גסתק *ין ד*ד ■ידיסס־ ליסםלןסד