Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

* 4 . ׳ ׳'^^^^11, ׳• ^*וװ.^ו ד״ד-עשטטיק <װן דד גן^ל^ - מימוז^זיײ ■נוזס•).111* 1 <ו,1יי^(זי^^< וזייייי 254 נימ מגיטן נימ ס> איק און ניט מ דעד אינמ״״נעד וװ&על• קעחע. סאר די וז״טעדדידע 6 יןיר איז די עטןןדנל״נקײט םון נװנעףקוד$ז אץ •עטעדנחוג *פלל קלענעד נע״׳ןורן. אין די עדמםע םלחםהיקורן הןוט ד אניסל א װאקם נעטןץ, ןןגעו זנו אױ נחןםטעד ריויך הןוס ד דעתרײכמ אין די קסאאםסרןוםארע י$רן 1920—1918. אין די זח^וינע טןך יןץ ה$ט דך רי ישטארנ• דכגךם םון טחנערקולןוו נא די אעטעחנװגעד איק קזםןנ־ק םאי• נרעסעחט, ןונעד די םןןחהעלמןנײפ *ו דער מאורגדסקײם םק טז׳בערקולץף נא די ניטאידן ה$ט ויך ניע םארענדעדם: נםעס נװײ נקול װײנעעד. נדענן סיםיליס נא דעד מוםעלקעחע ק^מןן רי סםאנניס• פוישע ידיעות װענן די טחטטנות, עודנ םאחםםענרדכע נועמים, ועהר װײניג אונו נענן, ןוכעד?ןםעם^׳ויוס קןןן םען םחנדעםפנזענן ק {ורוסנאקוםק, װען םען נעטט רי יזײעות װעגן דער ז^ל קחנחעד אין עלמעד נמ 1 קור, נעשםזורנענע םון נעירשענםן םיםידע םון 1900 ניז 1914 איז בא רי פעטעדנורנעד אידן ניט םאח־עניםםדדט נעװןךן קײן אײן םזול םון םים״דם♦ און נא דעד בופװאידײאעד גאםעלקעדונג איז בלױז םאו דיקוק 1909—1908. סעמטןורנן םון *םידם 277 קינדעד אין עלמעד נמ א קך. סאר רי קךן 1920—1918 איי םאחרעניםטױחט סך• דגל אײן אידיש קינר׳ וקום איז מדיטןוחנן םון םים״דםן םון ^ניטיאיד׳שע קינרעד אין עלנועד םון א קך אמ בלומ םװר קום *אײעינע קך 1920 נעשפקךנן םון נעידשענטן סיטידס — 28. םיד נײען אױגער זװ דעד שפהוחגליגקײם םון אלגע״ טיינע גיטיקלעםינע קראגקהײמן נא די פעםעד• נותעד אױן. *וערשם קוטיד זיך #פמטעלן אױף דיאנעט (צוקער׳קקונקהײם). נעגדע סטאםיסטישע יד״עזת חעגן רע־־ צ$ל קתונגךנ און נעהמךעענע םון דעונעט נא אי׳ק און נא ניט• איק סןוק םחר זעהר װײניס םאמ ןונעד קײן םסק ניכנ אז בא דעד שפקוטישעד אמײשער נאםעלקערונג איז צוקעריקחאנקףײם םארשפר״מ טעד״ וױ נא ניסיאידן. אין בודאפעשט*, למשל, אמ רעד אחנטערשײד קןוקומולער. אויף יעדע 10.000 נםשות םון דער נו״ דאםעשםער נזוםעלקערוננ איז נעשטןוינן פון ריאנעט: .?1ס£1 000 100 1ס6 001ק10וס8 ס1 01080100 ס* 81618612116 ייוק בא אידן נא ניפ4אידן סס!■! * 801461110460 סס1)ס[1681א 14611ס8 1906—1907 23,9 6,9 דיאנעט איז, אפניס, םארשםרײט םער צוױשן םארמענלינע, װ*ם עםן נוי4 אימ׳עד צװישן ןוױטען באזװדעחש אמ רי קולגע קראנק־חט םאױפפר׳ײט זװוישן םעכשן, וח^ם לענן ועהר נע־׳װעז, רוקוס טאחנעטען זיך טיט ^ננעשטרײננטער ק^װנעכב נלומ טימ דעם טעס ק$ן טען תךקלעוץ די םאו־שםחײטקייט םון זױקעד׳ קחונקהײמ נא רעד שפקוט״שעד אידישער באםעלקעדונג♦ אױף װיםיל די מאטעדיעלע לאנע װידקט אויף דער שטארנ• ליכקייט םון דיעונעפב נאװײון די סואמדיאק, וקוס נעםינען זיך אין רער נןוטער נעזעלשאםט זװ טארזיסערן טענשן םון טויכג די קומע טאטעדיאלן נעטען *מס * פעדיך־ םון גאנזוע 50 קך (1878—1829). םײלװימ דערסון, וקום נא איזץ, װי נא א טעד שטןוטישן עלע• טעמג דקוט זיך אין טשך םון דחרות אףקגעאהנעט א נעװיםעד איםאיםעמ נעגן נװנעד^יקף. אלם אילוםטקמיע ליטידיגעטק רי שטאחגליכקײס סון םונעחקולקוז אץ ניתופעשט*, נזךלץ**, קוגקון**, ניוקורק**, קהןןנף•• אץ לעםבעת •*. אויף יעדע 10.000 נםשות םון* דער נאי םעלקערונג איז נעשטןוינן םון טונער״ קוליןוז: (■ל* גסיס םומדקוליןז) -זסע ס1 (סססמס? ס1111686ס02)00ס11ס11ס8ס7 סס ס61111(^ס31 :))ווו1ס*ס0 10000 1סס 3124100 11046060(6■ ס גמדאידז |ן8 גסי4*1*1ס81 מייין 00) >0< שט$ס - 81x11 '< 21,6 9,8 - 1905 - ס11זס6 בערלין 17,9 13£ 140600 - 1901-1906 - לאגדאן 23/ 13,5 1906 8זס¥-611א ניד־יןךק 51,0 25,6 - 1905—1904 - 1*0ק60ס6 נח־אפעשס 63,5 30,6 800)8018 - 1897-1902 - לעסנעוג <56,4 3*5 810800 - 1896-1900 - קחמע חןום סמוקטעױסטשע א£ דער טאבעלע אמ, װןום אץ יענע שטעכב װאו די שטארנדכקײט םון טונעחקולקוז אמ בבלל א * —* -־-— ■ ■ - ־ ^^04^44 4^^ 4| ^14 44^14 נרעםערע, װי נזדספעשט, לעמבעדג, קוקוקע, איו ד נא אידן אױך נדעסער, $נעד די םארהעלטעניש ענחעדט זיך ניט: די שמארנליכקײם םץ טיבעדקףלײוו אמ נא די אידן םון די זקוזינע ו ■ 1 ■1,40 ^)ןןן^^ 4^04 440 0404 44^4 6|000 04444 60000 ^4א 4א 1444 שטעט קלענעד װי בא ניטאידן נעדך ארף %ױ םי׳ל, װי אין בעדלץ, לסגדןון און דוקוחי^ אױך אין פעסעדנות אמ די שטןוונליסקײם םץ טונערי קולקוז בא אידן * סך קלענעד, װי גא דער ניט-איז־ישעד גאםעלי קערתכ אויף יעיע 10.000 נםשךת םון רער פעי טערבורנער נאםעלקערוננ איז נעשטןורנן םון טובערקוליןוז (אלע מנים טונערקוליןוז): ס1 (סססמס? ס111680סג2■) ס0ס1ס8)ס8ס1 ס■ 2116}ס8זס81 :01108001!£ 10000 1ס■ 14מןס68? בןו ניטאידן ב$> אמץ קוק :(0|0()40|א ■>!) 01 0■ 20)01: 2*80 38,9 18,6 1900—1904 38,1 18,9 1908—1909 34,3 14,7 1910—1914 36,1 18,9 1915—1917 42,7 .. *3,0 1918—1920 טר זעהק, אז ןולע ןוננעװמענע יןךן נלײנט ױ םארהעלטע• ניש זמזישן א״דן אץ ניטאידן בםעט איץ אץ ירמעלנע: די שטןורנליכקײמ םון טוגערקולין^ נא די פעטעדנוחנער אידן איז אוטנעםער זפװײ טןול קלענער םץ דער שםארנליכקײט בא דער ניטיאידײטעד נןוםעלקעדונג םאר די 10 יןך 1909—1900 הןוט ױך די שטארנליכקײכו םון טתזךקולקוז אץ םעטעחנװינ נםעם ני •**•■•91* זי*> ■סיסספ ו>4■ >0|40^0—ס <■) 1>(1<—1><8 *• .12 8 ,■160