Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 160

יעקנ רעש*עסקי 160 >6 3 אידישע אינדוסטריעלע אונטערנעמונגען אץ פױלן ו \ יעקב לעשצינםקי י ׳־ , י \ 160סק 10 67061110110960*110 16116^111)10 6ן1ס11$)0[ \ ^|11ו1<1ס0ס1 <1סס*1 ססז אדבעטער זץ אינקערן צחײק♦ אלוןן די *י$ל םון אידישע טעקסטיל*אוגעטעו אין ניןןליםטןןק אין 1921<ק יןןר גאוױיזנו אגםאלוט נאר ניט, נסרמ נ$ך װען םיר קןןנק;יט רי רןןזיגע אידישע צןןלן םארנלײכן םים די צןןלן םון ניט״אידישע אר• געטעד, גדי צו זעהן, װעלכע םון די דןקינע גײדע נרוםעם אר• בעטער ה$ט מער נעלינק םון חורבן םון דער בי8ליסם$קער אינדוםטריע במ 1921. די דןקינע צןןל םק 1921<ק י$ר בא• וױיזט נןןרניט לנבי דעם עבר, נןןר אויך נ$רניט לגבי דעם עתיד, װעלן םיר ־אין עסליכע יןץ מרום םאכן נןןכאםןןל אנ׳אנקעטע װענן ביאליםנקןקער אידישע טעקסטיל״ארבעטער, װעק טיר טוזן די רעזולטאטן םארגלײכן טיט א םארםלחםה׳דינן םערי$ד, נדי צו קןןנק םאכן װעלכע ם׳ניט איז אויםםידן, און ניט םיט די דאםן םון דעם צערודערטן אוםנןןרםאלן םרילינג םק ^192. דןןם אמ בנחנע דער צ$ל אידישע טעקםטיל׳ארבעטער אק ביאליםטן^ ניט בעםער אמ, װען םיד װילןיפאקומען א בילד םונ׳ם םאנאנדערםײק םון די אידישע ארבעםער צווישן םארשײדענע טיםן אונםערנעםוננק, ןךער צװישן ם&רשײדענע פרןןדוקציע״צװײק. אז דןןם אויםלעק םון דעה קלײן׳אינדו• םטריע קוםט םןץ נאנץ אגדערש, איידער דאם ארםלעבן םק דער נרױם״אינדוםטריע, איז קלןןר םאר יעדערן — לכן איז אב• םןןלוט ניט טיטיש דןןם, װ$ם םיר נעםינק אין ביאלישטןןק אק םרילינג 1921 אין פרט םון באשעםטיגן םון אידישע ארבעטעד אק םארשײדענע טיםן אונטעדנעטוננק. און ר$ם ועלבע אמ בנונע םארשײדענע צװײנן םון םהןך־וקציע. דןןם אלץ, װ#ם םיר הןןק נןך װ$ס אננעװיק װענן ד ביאליסטןןקער אידישע טעקםםיל״ארבעםער, אמ אין א סך א נרעםערן נדאד ןןנגעטןןםםן צו די אידישע ןןרבעםער אין דער לאדזער טעקםםיל״אינדוםטריע, װעלכע הןןט נןןך א םך מעי קלעפ באקוםען םאר די יאוק םון םלחטות אק אקופאציעם, טארשטײט דך, אז די אידישע טעקםטיל״ארבעטעד זײנק נןןר א םשל, א בולםעד משל. דאםדעלבע באקוםט ויך, װק ם׳נעםט װאסער ניט אמ אנדערן צװײנ םון פרןןדוקציע. שוין דער גאריװאם אנגעװיזענער חםרון אליק איז נענוג אז םיד זאלן קוטק צום אויםםיר, אז די חדכגעמאכטע נרױםע און שװערע ארפעט םק זאמלק מאטעריאלן אין 1921<ון יאר ד״אט נעבראכט זעהר םםקדינע רעזולםאטן. ניבן טיר נאך צו, אז די אנקעטע האט אדוטגענוםען נאר די אידישע אינדוםטריע אק האמ זלבעתעלאזט אלע איבערינע אי״ דישע עקןןנאםישע צװײנן אק האט אקף אזא אוםן בא אונו צונענוטען די םעגדכקײט צו באשטיםק דעם ארט אק די װאנ םון די פרןך־וקטיװע עלעמענטן אין אידישן לעבן אין א נע״ װיסן היסטארישן םאםענטן אז די אנקעטע האט זיך באנרעניצט נןך• טיט דעד אידישער אינדוסםריע און דעזײבעד האבן כךין שום װערט ניט אלע ם&רגלײכונגק, װעלגע װעדן אין די גיכער נעםטכט צװישן דער טאנאנרערטײלוננ םון אידישע און ניט״אידישע ארגעטער אין םארשיידענע טיק אונטערנעםוגנק <םק קןןן נים םארנלײנן קק נאנצע מך םים $ו טײל םון זןנ׳אנדער זאך — א ל ע אידישע ןןרבעטער םים דעם םײל ניסאידישע ןןרבעםעד, װעלכע זײנק םארנוטען נןןר אין דער * םק ערשםן באנד ^ן דער אױםנאנע ,אידישע אינדוםטריעלע אונםעדנעםוננען אק פװלן״ הןןבן םיר אק עדשטן נוםער םון אונזערע ,בלעטער״ נז^אכט אײנינע טאבעלן. םאר דעך צײם זײנק ערשינק: דעתצװײטער טײל םון ערשטן בןןנד, װעלי כער בןןהאנדלט 18 שטעט םק װארשעװער װןןיעװןןדסטװע, און דער דריטער באגר, ודעלכער ברימנט דעם םןןמעױאל איבעד ניאליסטןןק און ניןןליםטןןקער װןןיעװאודםםװע. די נענויעדע קױטישע ןןפשןסװגנ מנם װערט, װןןם ס׳םארםןןנט דער נןןנ״ צער רײכער םאטעדיאל, לןןק טיר איבער צום םוף, װען םיר װעלן הןןק םאר דך ו^ע צוגעזןןנטע נק בענרער. םיר װעלן דאן ױך ןןפשטעלן אוץו ןןלע נרויםע חםרונוז^ װןןס םאכן, צום בןןדױעק, ןןט דעם ^ל^סןןלן םןןטעױן^ םןןר ןןזױ םינדער״ װערט, םיר וױלן ןךףד שױן איצט אין קודצן םןןרםוליק אײנינע נרונטיחסרונות\, ױ אנקעטע װענן \י אידישע אינדוםטריעלע אוטערנעםונגק אין פױלן אמ נעםאכ^ינעװןןזק אץ םױליננ 1921<ק יןןר, ד.ה״ נןןך אײדער ױ פױל^1ע םלוכה הןןט װיטיל ם׳ניט. איז םארענ״ ױנמ דעם פרןןצעם םק איר אויםבויען זיך, נןןך אײדער דןןם עקןןנןןםישע לעבן דק|ט װיטיל ם׳ניט אמ םארהײלט זײנע װאונדן םון דעד םלחםת םץ דער דײםשער ןךןופאציע און םון דעם בןןלשעװיםטישן םן^־ש אויף װארשע, נןןך אײדער פוילן הןןט ןןנגעקניפם װעלכע ס׳ניט אמ םןןדבינדוננק םיט אירע ןןםןןלינע ןןםזןןץ״םערק און םיטץי װײטע ר^נטן״ און לענדער״קונים, נןך אײדעד פױלן הןןט נעד,אט גןןו־סאלע םןןו־בינדמנק םים אױס• לןןגד אױף צו נאקו^ק ױ םאשינק,אק דעם רױ״שטןןף, ןןן װעלכע ם׳הןןם ניט נעקןןנט אויםשםעלן ױ אינדוסטריע, — הנלל ױ אנקעטע אמ דורכגעםירט נעװןךק בא יענעם אוםנןןר״ מאלן צושטןןנד, װעלכער אמ ןןנםאלוט ניט טיפיש און ניט םאםגעבע$װ־ינ, ןןז םען באטראכט דעם באנו־, װןןם בױעט ױ םןןםעױאיזן׳אינער ביאליםםןןק, דערזעהט םק ערשט באזונדערם נולט, מןם םןןר ןן נװאלדינער םעלער דןןם אמ, װןןם םק הןןט נעקליבן ם^טעױאלן אק אזא אומנןןרמאלער צײט. װיל םען, א שטײנער, םארנרײכן ױ צןןל אידישע טעק״ םטיליןןרבעטער אמ> ביןןליםטןןק אין 1921<ק יןןר מים ןן װעלכן ס׳ניט אמ 4יעױגן פערי$ד, װענן װעלק ס׳זײנק םאחק םטאטיםטישע ידיש^ דערזעדט םק באלד, ןןו דןןם םןןר מק נים טון, װײל נןװעם קוםק צו ןןבםןןלוט םןןלשע און אום׳ ױכפיגע אױםםיזק\ ם׳װעם זיך, לםשל, ןןררסװײק, ןןז ױ צןןל איױשע טעקסטיל&ןבעםעד אק ביאו״־םטןןק הןןמ ױך שםארק םןןרקלענערט; ס׳אמ ןןנער נןןו־ קק םםק נים, ןןז װןןלנק םיר נעהאט םאר דך זײ^צןןלן װענן דער נים״אידישער אינדוסטריע, װןןלטן ק־ באקוםק ױ אײגענע רעזולטאטן. אק ניט װײל ױ ־ ביאליסםןןקעד איןקסטריע אמ בא דער נײער לאגע בבלל נעםאלן,. (חןם װע&ו םען קןןנק װיסן ערשט נןןך ןן נןןנצער ו־ײע רוהינע אק נןןרםןןלע יןך־ן!), נןך־ טשוט, װײל אין םרי״ למנ 1921<ק יןןוץהןןנן נןןך דט אלע ביאליםטןןקער טאנ״ ױקן נעקןןנם ארגקק, װײל נמ דעמאלם הןןגן נןןך גיט נעקןןנט מוויײק }ןלע םאריקאנכק דן אוםצוקעדן םון חסמנד# וױיל גמ דעמןלבנ ה^נןק־ נים נעק$גם די *נמל^םענע אידימוע