Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

*2 ײד יעקג 78 ססס נזךסרץססע אדיף יעדע הוגו עו ס סױזנס נםשות♦!װ״סנס, רי סזורגרעכעױיסקיים #נמודקלס דך ג$ו זוידץ ןן םך ערנער אײדעד ג$ן קריססן• נעו4 גזז אױץ זײגען די קריטינמל• ציםער סון 1899/1902 ניז 1900/1910 אױסנעװסק&ן אױף 9,76%, דינען זײ <א קריססן נעםמלן אױן״ 4,44% םזן 1909/1910 ניז 1916 דינק די קױטינןןל׳ניםעד נעםװלן נ$ן אירן אויןי 4041% יקעק נא קױםםן — יױןי 46,16% םון 1916 ניז 1916 איז ױ םארנרעכערימקײם נא קריםםן נעסאלן אויף 19,96%, נא אידן $נעד סך״רנל אױןי 14,76%. םיד װעלן דך נק• יםסעםעד אוםקערן *ו ױ סנות, םון ודאנק דןןם נעםס דך♦ דערװייל עזסעלן םיר םעסס ױ םאקסן. ױ דקודנע סאנעלע װײזס ארנז אױק עחססן קוק נזױי גים קײן םרייליכע זאכן. ערשטנס, ױ סאדנרעכערימקײס נא ױיסעע \ אידן דנם 1909 זעהם אויס עתעד, אײדער נא קױםםן. ױ קןרן 1899/1902 איז ױ ציםעד םון איױמעד םארנרעכעױמקײס קלע׳ נעד, אײדעד נ* קױסםן ן נא אידן נאסרעםס ד 789 אויף יעדע הונדעדם םױזנם נםשזת, נא קױםםן — 460 אץ *ק יןןו־ *רום — 1909/1910 טרעםן םיר מױן מ אידן אױןי יעדע הונ• .. . ־־־־מ קריססן $נעד — 439 ױ םטאסיססיק םון ניידע קױנםקף־ װייזס אונז ד^םזעלנע נילד: <א אידן זײנק נעװען רק^ס י*ו 1916 אױף יעדע הונדערמ םױזנם נםמזח 691 נןןעוםרןןםםע, נא קױסםן 8*4 וקןס יץר 1916 איז נא אידן 489 נא קױססן סויזנ31 יעדע הונדערס אויף ם&רברעכבס און עולות 1899/1908*■' 1?:■' 1909 /1910 1915 1916 אידן קױססן אידן קדיסםן אידן קריסםן אידן קריסםן ׳■ו 222;י 136 293 ל 142 380 254 286 4>ח 1. םארנדעכנס און עולות קעגן דעד םלוכה׳ קעגן דער נעזעלש^ססליכעד ןרדנוננ און קעגן דעליגיע. 266 373 1 233 .106 128 97 109 31 סםרנרעכנס און עולות קעק דעד מײזו. 299 140 סוע♦ 339 367 201 246 203 277 30 פארנרעכנס און עולות קעגן פארפעגן 2.4 2.4 1.1 1.6 13 1,8 3,0 1.7 /ח. םאונרעכנס און עולות אין אםס . . 789 860 866 839 691 628 689 503 םך־הנל . אײדער נא קריסםן״ אלס יסוד נעמק טיר ד$ס י$ר 1916 און נױינגק נום םאדגלײך ױ אנדערע קףץ. (זעה םאנעלע דיק 79). ן; ם׳זעהט מ נלײך אױק עדשטן^קוק, אז יענע םארנרעכגם אין דער דןןוינעד נרוםע, װןןם װייזן מוםארקע קריםינאליױםעד נא אידן, זײנק אײננ םארנונדן םים דעם וױדט׳מםסלענן, 8 עסײ׳ נעד זץ)ס נים היםן ױ זונטאנרו, ױ ,עולות קענן דער נעװערג׳ ^רדנוננ-; אםילו ױ ״םארנרעכנם און עולות קענן?ײנס׳ נאםעלן, װקףם אירן ה^נן דןן וץןס קןר 1916 שםאוק נו שסעקן, א סך שטארקער םאר קריסםן, אםילו אזוינע םארנרעכנס דינק אױך םארנונדן סים א נעוױסעד םוץןםעסקןנעלעד ארנע<4 װ$)ם % איז נמע דעדהויםם אידן. <* דעם,רעריױדעדסזן קענן זמםןןגרױ ' איז ױ קעננױםינע םארהעלנ^יש איץ דעד םאדנרעכערישקײם נא קריסםן און אידן נעגליק נםעט ױזעלנע ױיןןרן 1909/1910, 1916 און 1916, — ױ דץןוינע י$רן אמ ױ איױשע םאר׳ נרעכעױשקײם נעװען זעקס נקןל.*װוי שטארק װי ױ קריסטליכע, אקענן ועהען טיר, אז נא דעם ,דערװידעדםון קענן נעװערנ׳ ןף־דנונג׳* הןןט דך דעד אונטערשיד םיט דער נײט געענדערט עתעד םאר אידן. ױ יןןרן 1902—1899 איז דעד דןךינעד מין םארנרעכערישקײט נעװען מ אידן סןןםלס אזוי נרויס װי מ קױסטן, ד^ם י$ר 1916 — נםעם 4 נקןל אזױ ױ נרויס♦ ננונע ױ ,אגדעדע םארנרעבנס און עולוח קענן תר געזעל• קמםםלימןד ^רדנתג״ איז ועזדרוס אמגוזנרזנסמגם ד*ס י^ר , 4916 ױ אױסעתעװײגליך הױכע קרימעאל׳ניםער נא קױסטן און נא אידן נעםען דך דןן דערםון, חץןם דןןס יק*ר זקןס םען *ו דעד ד$וינער נרוםע םאררעננם חןס עובר זײן אויף דעם דעמל׳ םינן נעועץ װענן נאלונערונגם צושסאנד, ־5 מסראכםן םיד ױ םרםים אץ דער מאנעלע, *זוי זעהען םיר, אי ױ םארנרעכערישקײס אין דער ערשסעד נײטע (םאו־נרעמם און עולות קענן דעד םלזכד, קענן דעד נעזעלשאםסליכעד ןךדנוננ און קענן רעליניע) איז נא אידן אלע יןןרן נעװען העבעד, אײדעד נאקריסטן. אקענן זעהן םיר, *ו אין דער נרוםע ס(םארנרעכנם און עולות ק׳ענן דער םערזק) און זם (םארנרעעם און עולזת קענן םארםעגן) איו ױ םארנרעכעדישקײם שםארקער נא קריםםן. אין דער לענםער נרוםע ע1(םארנרעק און עולות אין *סם) שםײנם אינער ױ אידישע םארנרעכערישקײם ערשט זץןם י$ר 4916 $נער ױ נערך״שםארקםםע םןװנרעכעדישקײט סאלם אויס אױף דער ערשםער נרוםע. דער אונםעדשיד נװישן קױסםליכעד און איױשעד םאר׳ נרעכעױשקײט ה$ט דך םים ױ יזיףרן היםש נעענדערם״ בעת ױ יןןרן 1899/1902 איז ױ םארנרעכעױשקײם (אץ דער ערשטער נרוםע) נעװען נא אידן שטארקער, אײדער נא קריםטן, אויף 63%, איז שיץ ד$ם י$ר 1916 דער אונטעדשיד אויםנע״ װאקסן אױף 161%. אין דער זנװײטער נרוםע זעהען םיר םונקם םארקערט: זײ יקףרן 1899/1902 איז ױ םארנרעכערישקײט נא אידן נעװען שװאכעד אײדער נא קריסםן אויף 40% דקןם יןןר 1916 — נישט םער װי אױף 42% אקענן, אין דעד דריטער נרויע, װערט דער אונטערשיד זנװישן םארנרעכעױשקײט נא קריסםן און אידן וקןס אמןןל נרעסער: ױ י$רן 1899/1902 הןןם ער נאםו־^ק 16%, ר^ם י$ר 1916 — שױן 42% ד$ם קװ 1916 —^ןןננע 46% א׳444^ 44^ ^•444144 444 4444444^^44 ^4■*^^^!^ 4444 444<^ ■4^4• קןםיד זיך װענרן זװ אײנזנעלנע סארנרעכנס און עולות נאזונ׳ דעד אין יעדעד נרויסער נרוםע און לןןםיר קודם נל נאטראכםן יענע, װ^ם װײון א שטוודקעדע* סארנויעכערישקײם נןו אידן,;״< <