Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

*> 2 48 יעקנ לעשנינסקי אין קיעװער װנעדניע אין 1847<ק י$ר, אמ #ננעקוםק אױןי די אידישע ײגואהסוחרים 1,720,250 רונל ןןדער ס,58 םר^נענט•, אין נארדיסןסזעװעד אויעזד איז אץ דעם אײנענעם יזןד #ננעקוםק טון א •ױון םון 410,450 חנל אויף אידישע נרויטיהענדלער — * ססס,385 ןןדעי 1׳1(י *־ןקנעננג דער נרױטסאנדל איז $נער נאך דער נאםריראונג םוגם טױעדטום אזױ שםארק אױסנעװאקםן, אז ס׳איז קײן חדוש ניט, װאם אץ 1807יטן יאר האט דער דאזינער ססחר געשםילט * םך * נרעסערע רןקיע אין מנן םון די נארדיטשעװער אידן, װי אין 1840יסן יאר. די נאל אידן, װאס האלטן טראקטירן און שײנקען, האט דך םוץ 1840יסן יאר ניז 1807<ון יאר םאתןלענערס םון 1805 ניז 578, םער װי דריי םאל. םון שײנקערײ האנן נעלענט נא די *ארדיסשעװער אידן: 1) זק 1780יטן יאד — % 244 2) אץ 1840יסן יאר — %ס^6 3) אין 1807יםן יאר — 141% אט די דרײ קלײנע שוחדלאך שםינלען אם אץ זיך און סיםי ב^למירן די עקאנאםישע רעװאלמיע, װאם איז םארנעקוםען אץ אידישן לענן אין סניטן יארהונדערט. םונם שײנק האט נעי נויגן חיונה נום *ף םין 18יטן יארהונדערט אנאנץ םערטל פון דער אידישער •בארדיטשעװער מםעלקערוננ און נום םוף םון 10*נק יארהונדערט נסךיהנל איין זיגנינטל ♦ םיר חאנן אץ אנהױנ ארםיקל נעזאנ^ אז טיר קלײגן דך ניט געק א נאנץ נילד םון לענן םון גארדיטשעװער אידן םאר די םארנאנגענע 130 יאר — דעדנו םאדערט זץ־ נאך א םך ם*י טעריאל, װןןם םוז נונױםנענוטעץ װעדן אויםן $רט. טיר װעלן נ$ר ה$םן, אז אונזערע מאטעריאלן װעלן דעחדיזן, װןק£ םאר א נרױסן אינסערעם ס׳שטעלט מיט דך ם$ר די נעשיכםע םון נארי דיטשעװער קהלה און ׳װעלן אםשר מאבן נריננער די װײםערדילע ארנעם אץ דער ריכטוננ. 1 . 1 \ . קװעלן: \ -33 0?00013, 380X5ס3838/13־ס־1ס1 <8881<}\. (1 -60<}68 63808<}€? .2-00 8' 1 .85111 ,11 נ1א0ז 788 <81 *מ}8 <1)0-38383301זמ <81 880636818 088X0 .זז 1791—1765 •03808 60 : 0X8X80X8360306זסנ?83ץס .08 (2 .8 880X8ק7 .ז 1852 .5>ץז 01680800 816 .10/18 1897 63803<}€? 888ס10סססק6ס0 (3 •88 סז88ס60<}68 01>: 0X8X80X888ץ88ץק5 .0 (4 .ז 1909 3׳זקףנ6<}6ז6?-.0 .0686818 םון דעד טאנעלע 1מ קןק םען אויך זעהען, אץ װ^םערע יח4 דוקני^נסינװײגן בארדיטשעװ וקןט נעםאכט עדסןןלנ אין דעד נװײטער העלםט םון 19יטן י^רהונדערט♦ ן נעטק טיר 9 *נ — די אויםארנעטוננ םון םעל, לעדער, חזיריןקך און אנרערע, זעהען מיר, אז םון 1849<נק ניז 1897 ה$ם דך ףי נ$ל םענשן, װ$ם לענן םון דער דןןזינעד אױסארנעטוננ, םאדנרעםעדט מער װי םינף ט$ל — טון 220 ניז 1394. אין דער זץקינער נרוםע נײען אריין די לעדעדי און בערשטליםאנריקאניע און איןו די דקקינע ביידע םאנריקאניעם נאזונדערס אין דער עדממער, ה$מ גארדיפרצזעװ ס סך אױםנעפו^ן םןןר די לעןנ״ טע נענוןלינע יןןרן. בנונע נו די לעדעריארטיקלק איז אויך דעד גיםחר נחט זײ אױסנעװאקםן םער װי םיר מ$ל, איגטערעםאנם איז, װןק די נןןל אידן, װ$ם זײנק םארנוי טען אץ דער םעםאל*ינדוםטריע, חק דך םאר דער נװײטער העלםט םון 19ינק ץךהונדערם נםעם וױ ניט םארנרעםערם, װען ם׳איז נ$ר קײן סםק ני4 אז םאר דעם זץקינן םעױןןד נײט איז נעװים שטארק אויסנעװאקסן די נ$ל םון די אידישע של^םערס און ק$װאלעס. . חןןם קןק םען דעדקלערן נןך דעדםיט, וץןס םאר דעך אײנענער נײט דינק #•נעשפקךנן אײנינע ארנעטן, װעלכע זײנק אריבער צו דעד םאבריק, װי אויסארבעק שםילקעם און ביקפן ובדוםו־/ און אין 1849יכק י$ר דקךן זײ באשעםי טיגט אץ בארדיטשעװ ניט װײנינ אידישע הענם, זעהר א אינטערעסאנק מאטעריאל טרץנטיאין דך די האנדלי גרוםע.. נוםעך 32 װײזט אונז, אז די נ$ל נםשוח, וקך לעבן םון םארםיטלערײ.אין עננן דנק םון וקךט — םאקנקךײ, טעקלערײ, קןןםיםץךעדײ, ארעגדע ובדוםה — ה$ם, דך אנס^לוט םארקלע׳ נעדט םון 1318 ניז 1064. ם׳איז נ$ר קײן םםק ניט, אז דקן איז םןךנעקוםק 8 םיםער שנוי ניט סך אין כםוד^ נזך אויך אץ איכות — אויב אין 1849<נק יזך וקךן אין דער חקינער נרוםע םארנוםען דעם אױבן׳יק דער אלטינקןדישעד *ריניש׳ שליאכטישער םאקםזך, םארנעםען שוץ אין 1897יטן י#ר ד$ס זץךינע ןדט דער נקךעתער קאםיטאליסטישיאעדוסםריעלער קזןי םיםיזךער און װןקאזשע^ אץ 1849יטן יזך הזןנן נעהאט חיונה םיז םא^טןךײ, ארענדע און םעקלערײ 4,60 •וץקנענט םון אלע בארדיטשעװעד אידן און שפעטעד מיט 48 יזך שױן סך 2,59 םרזןנענק/ אי ד$ם םון קזןמיסיזןנערײ און אגענטוד, װזןס זײנק דזןך א ןהעכערע םדרנה הן אץ עקזך^םישן הן אין קולםורעלן דנק, װי ך5$ מםןןלינע םאקנקךן. אויסנעװאקסן איז שטארק דער ברױםיטםחר — םער װי נװײ םזך. ס׳זײנק םארזק נענונ ידיעות, אז שוין אץ דער ערשטער העלםט םון 19ינק יזךהונדערט איז דער גרױט םםחר אין נארדי־ םשעװער אויעזד נעװק נםעט אויסשליסליך אין אידישע העננג אזױ םון 2,967,650 רונל, װ$ס איז נעלייזט נעװןךן םזך מבואה