Literarishe bleter · 1934-05-18 · 20 (18.5.1934) · p. Seite 322

ליטעראריטע גלעטער נופ. 20 ,ען, זײט 322 ח-אך צ: וו־אן־ טסזזסעו און קעסם > די ם*רװ*לםינג *יגם ײדיטן *יזיסזך ס*רײן *ין סויין סײיס־סיס, ןז דזנס 23 *ין 4( מעי װעם סןויקיסען *ין װןרםע דײ לױן, יענד־עיזן&עגםןר םינ□ ײדיסן ערםיססן־יסי ין 5ץ םויין• > *. םןסעערג *נןנסירם אויף םרײס-ק דו• 18-סן *ין .סקןין״-סעןסער ם *רעםיערע םין ו נײער *יעסע .דער ןרנעםסיןזער״. > *ין .נןװןםסםי״־םעןסער הוינס ןן ס םםיין מינןי סינןיעסק*, *ין קןסינסקי־ניןסו■ — *ידן קומינסקן *ין ן םעיןדרןמע םון ז. סיגעי. > *ין .עידןרןד*״ — .םןסקע *ון סי1 נןדקע״ םון ה. קוימןנןװיסזז .הײסי דז׳וי־קןנ:)׳ *ון סרים קרעסין זענען גלענענד *ין די הױונ• רןין. > םןריקע װןך *יז םןרנעקוםען *ין .ייצ■ סעןםער״ די 50״םע םןרעזסעיונג םון .קיןסיך > *. נרןנןך הןס שםןרק *ויסגענוםנן זן װיינע מיס דער .געיער יןסע״■ די װיינער *וד נע דרוקס נוגײםסערוננ-ןרסיקלען װענן וד *ויםירינג *ון װעגן נרןנןנן. גוסע |*ייסן נד קומט *ויך לענן נןרקןװסקן, װןם סנ-יז ד רןיע םין םרוי מ*מיןק. עס װערס *נןנסירס, ן *. גרןנןך גרײס זיך *ויםנוםירן *. קונװנע .םיום םװןיענורד״. > מןרים םװןרץ הןם דעם נ־טן סוי *י געהוינן עו שםילן *ין יןס־ונדזשעיןם, װו <י הןם נעםםילס ן װןך עײם, דערנןך — *ין סוי• ש־דענע שסעס. *יעס *ױ ער *ין קייװןנד, עווי םעי—םיסססנירג. *ין םיםן ייני םןרם ן• ס שװןרץ קײן *רץ־יסר*י. > די .װילנער סרו**״ (ןנם. וז. םזווזי יןי שיין נענענן >ין יןנדןן 10 *יעסעס. די וינוז שרײנס מיס *נסעיקונג װענן די *ויםירונגען, ןנזי דער םןינרענסער יןנדןנער ײדישער עויס יז נןך *יץ םונדעיװײסנם• — > דעם 27־*ן ד. ח. קוםס םןר >ץ ח *ן *ינםערנןעיןנןלער קןנקורם םין קיןנייז י! *קזןםישן ס*נץ. די *וק*נסע שוין *ײ *ונז *ד *ויעדע ״דישע םענעערין יהודית *ערג *ין ײ קןמםןזיסןר הענעך קןן זענען *ײנגעיןון ני־ װןרן ןנס״י עו נעםען *ין דעם דןזיקן קןנץיי* זײ װעין זײן די *ײנעיקע, װןם װעין ר״־נזזני טירן דןרס דעס ײדישן םןנץ *ון די ״דישע םיח > די ניו״יןרקער ײדישע *רעסע דןם ניי יוינס שסןרק די *ויםירוננ םון ה• ײויחז .העידישע יןרן״ (הירש יעקערס) *ין דער *ײ• שער .*ןיקס *יגע*, רעזשי דור הערסון. ־־ > .ןרןרןם״ (קינסס. ןנם. *. ••־;נייייז׳ שםייס *יעס *ין קרןקע. די *רעפיערע *ױ וייױ סיט גרויס ערםןינ; *ויםער דעם .*רן־>ס־־ינ' םןמני סרעם *ויף מיס רעעיסןעיעס םריו• נײי םענסןי, ועדאקטאו: נחמןימײזיי א םןלקס־איניתערסיםעס. >לס ירעיעגענסן ווערן ציגעעויגן די יעכסע קרעססן: עװיען #נדערי: י. נןסןשמנסקע, ש. ראזשינכקי, מ. רעגאלסקי, ש. רעזניק א. א. סון *ײט *ו עײס װערן דורך דער געזפלשעםס אײנגעןןרדבש ליםערערימע ןװנסן און רעסערעסן אויף געזעלשאססלעכע סעמעס. די ןװגסן ציען צו * גרויסן עולם. >־ די לןדזשער *ןרןכןװ־שול, װ$ס עקזיס־ סירס שוין דןס 17־סע יןד, הןס נעקימען *ן עקסמיסיע. דער סערװןלטוננ איז געלוגגען ןי*ו- לײנן די עקסמיסיע אויף 2 װןכן/ מיס דער הןס• נינג, ןז עס װעס געלינגען אויסגוקיוינן ן סוםע, װעלכע זןל רןםעװען די שול פין איגסער״ גןנג. > ד״ר שלמה נירננויס, געװ. לעקסןר םון דער ײדישער שסרןך אויף דעם האמנורגער אוני- װערסיטעט, װןס װוינט איצט אין לןנדןן, איז דורך דעם אינססיסוס סןר גיארגלײכנדער סילןלןגיע בײ דעם לןנדןנער אוניװערסיםעם אײנגעלןדן גע״ װןרן צו ראלםן א *יקל פון דרײ סןדלעזונגען איבער דעי ײדישער שסרןך. > סון מןסיתע איז ןיױכגעפןרן קײן ני־ רענידזשןן ן נײ־םןרמירסער ײדישפר טעןסער, װןס איז געשןפן געװןרן ולס שםענײקער סע־ ןסער סןר בירענידזשאן. דסר סעןסער־ןנסארבל בןשםײס סון 25 ןקםיןרן און *קסריסעם, ןן וײ־ גענעם קלײנעם ןרקעסטער. סיט ן פולער טעןס־ רןלער אויסשסןטונג. 11 ןקסיןרן זענען גענומען געװןדן סוץ די ססודענסן, װןס הןנן סןריקן יןר בעענדיקם דעם מןסקװער ײדישן סעןהער סעכני״ קוס, די איבעריקע — פון דער ױננט, װןס הןס ןרויםגעװיזן סעןסרןלן םולענס. דער סעןטער, אונסער רעד ןנפירונג םון אסריס לויםער, הןם אין םןדלייף פון יןר צוגעגרײט 4 ■יעםעם: ,מײן י־ײנד״ ■ון רוסישן דרןסןשורג יןגןדיז, ן •רן־ נרןם םון שלוס עליכמם װערק, די ייעסע ,אינסער״ װענץ״ פון רוסיש־ײדישן דרןמןםורג ליעיו סלןװין אין ןן ןװנס פון קלײנקונסר־דעקלןמןציע, געזןננ, סענץ אןז׳*װ. > אין װןרשעװער ליס. סןרײן איז פןרגע־ קימען ן ,שװןרצע קןװע״ לנבוד דעס ײדיש־דײסשן ןרסיסס קורס קןסש (איסר קןץ), װפלכער הןס ןלם 10 יןריק ײנגל אויסגעװןנדערס פון נרןדנע אין מיס דער צײס סןרײמען ן ננבודיקן ןרס אין דײטשן סעןכער. ער הןם סןר די סןרזןמלסע שריסטשםעלער, זשורבןליססץ אין קינםסלער רעצי־ טירם ן רײ זןכן סין זײן רעיערםיןר. > אין דער װןרשערדער ,״ןרנעכער״צײסיננ״ איז םןרעסנכלעכט ןן ןרסיקל, אין װעלכן ס׳װערם גענײ איבערגעגעבן די הןנדלונג ױן דער נונדי- שער ספרהײס אין לערער״סןרײן, װעלכע הןס *ן- שלןםן ןדורכצוםירן ן ״רײניקונג״• ױן די ,עעו■ לעכע״ עלעמענםן אין סןרײן. װען די .״לים• *לע- טער״ הןנן מיס עסליכע װןכן צוריק אינערגע־ בענן די ידיעה, הןס יןנקעלע יןסס .װןכנשריסס״ געהןס די חוציה ןיצולײקעבען די ידיעה אין ןנ_ ריסן ,נידערטרעכםיקער ליגן״. און דןס חן■ מען וין דער .װןכנשריסס״ געםון, װען מען הןס גוס געװיסס, ןז ןלץ אױ אמת, װןם אין אינזער נןטיץ איז איוערגעגענן גיװןרןו ליטעואטזו און קולםמ־ > מןנםיק דעם 21*סן םןי (צװײםער םןנ שבועות) קימס סןר אין װןרשע־יעד ״נןװןשטשי־- סעןסעד ן גרויסע קינדער־םןרשסעלינג םין די סןלקס־שולן *ײ דער געזעלשןשט ^שיל און דער־ *ײגג״. אין פרןגי־ןם-מעלןדעקלןמןציעס, שייל, כןר״דעקלןםןציע סון רי װערק םין נםתר, א. שסײננןרג, שלום־עליכב, ק. סןלןדןװכקי א. א. די גןנצע חכ:סה לסיבת די זומער קן־ןניעס סןר די שול־קינדפר. — > איציק מןגגעי איז ןיגעסןרן אויף ן יןר װןכן קײן רוםעניע — סשערנןװיסש, יןם, *יקןרעשס. סןרן ןיסןי איז סןיגפקימען אין װןרשעװער יעךקלו■ ן גלעזל״סײ. יין ן געמיס־ לעכן שמיעס הןס םען סןרברןכס ן צװײ שעה.— > ןנהוינ ױני װעס אץ מןסקװע ןפגעהןלסן װערן ןן ןלםןרבןבד. *ןרןסינג סין ײדישע סן־ װעסישע שרײנעד. די ײדישע שרײבעי אץ או־ קרןינע װעלן זײן פןרם־ןסן ןײרך 12 דעלעגןטן, סין װײסריכלןנד — דורך 8 דעלעגןסן, ר.ס.ם.ס.ר.— דירך 10 דעיעגןסן, םןסקװע דורך 8 דעלעגוסן. ױן נירן-נירזשןן וון סון פןגניםןבןרכק װעלן קימען צו 1 דעלעגןס. אויםן סןג-ןרדנונג: די ציג-ײסינג ציס ןליןרבןנדישן שרײבער ציזןסענ־ סןר, װןם דןרף םןרקומען אץ סעיסעמבעי,; ן יןרפרןג װענן דער רעװןלוציןגערער ײדישער ליםערןסור אץ אויסלןנד, ן םןרסרןג װעגן ין־ עזיע, ן סןרסרןג װעבן ירןזע, ן סןרסדןג װעגן קריייק, און ן סןרמרןג װעגן די ײדישע שרײ־ *ערישע קןדרען אין סןװיעסן־סןרנןבד. אלס רע־ יערעגסן װעלן ןרויםטרעסן סןדעיעװ (ן ריס), די יןעסן א. כןריק און איניק םעםער, אין די קדיסיקער און ליסערןסור־םןרשער ץ *רןנשסײן, מ. עריק, י. דןניושץ, כ. דיגעץ אין י. ניסיגןװ. > אין לעמנערג איז סןרגעקימען ן גרויסע שלום־עליכם־ןקןדעםיע, אײנגעןררנס דורך דעם ײדישן פןלקס־איניװערסיסעס. ם׳איז נעװען ןן עולם םין ן 800 םון. ה הןבן גערעדס ד״ר מאיד גײער אין ין־צײן צוננען. > װןס ס׳סוט זיך אין די װילנעד זשורנן־ ליםםישע קרײזן, ־־ זידלערײען, ןנפולן, יעסש. די שונאים םין ײדיש נוצן־אויס יעדע נעלעגנהײס *י קןמירןמיסידן די עקשנותדיקע ןרבעס יןר דעם בעסערן ײדישן םעןטער. זײ שיצן און העצי די ןלע סינםסערע בוחות. אין ןס די לײס זיצן אץ די ״צײס״ אין דערקלערן זיך גסדר אץ לינע *י ײדיש. ן םײנער *ײשייל םון זײער העצע — זענען די נןםיצן װעגן דעס לפצסן ןישײד-ןװנס סון מ. סישזןן אץ װילבער ״סןלקם־סעןסעד׳־. מ. יישזןן שןקלס זיך ןי אץ ן שמועס אץ ריגער ״סרימןיגן״ ױן זײנע .יןרנינדעסע״ ױן דער ״צײם״. > די געזעלשןסט םןר װעלטלעכע שילן אין *וענןס־אײרעס הןס לעצסגס ןנטװיקלס ן ברײסע םעסיקײס אויםן שול״געניט. דעם ןנהויב שײ־ יןר איז געעסגס געװןרן ן ײדישע מיםסער־שיל, ןװני־קורסן סןד ױגנסלעכע. דער יעדןגןגישעי לײסער איז י. שוםםערןװיםש. די *ײדע ןנשטןלסן װערן זײער גיס נןזינט. די פעג װער■ נעעונ■