Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. Seite 110

ליםערזןרישע בלעסער נומ. 7 .(0ו5 דיס סח 3*ן וו־אך וואך טשזוםער און?ונסס י > *ין דעם װןרשנויער ״ירישן ם**סןך הירעס *ן *ויסלונונג. עוין יןננ הןט דןס *ײש *ין סעןסער *זוי ניםט ווים-רס װי *ירס. דעד *ינסערעם נײם ערײסן עויס עו די םןרסםעײננוד *יז זײער גרויס: > *ין קוםינסקי-םעוסער *יז סןריקן סרײ- טןג געגענן געװןרן רי 25־םסע סןרססעײנג. דער סעןסער *יז סןנ-סעניעך געסןקס. > *ין .נןתןעססי״ - גרויסער ערסןיג *ן .היפי עסן זיך״ *ין דער .ײריסער נןנרע״. עון םרײםןנ הוינן ןן עו גוםסרןיירן חנה גרןסנעינ *ין הערמןן סעניגסםײן. > *ין ״קןמערןי־נינע״ נ״ס םים גרויס ער• פןיג נ. יןװרענעװס .41-סער״. > *ין ״ײנג-כעןסער״ — יעעסע 2 װןק םין .םרוסע םןנענע**'. סיװעדם גענרײס ן ניינ סיעסע. > *ין .סקויו״ — נײס .דין סיידע״, נ״ סויע הײזער די 6-םע װןך. > *ין .עידןרןדן״-.*ין גןרםן סין יינע־ > *. םןרעװסקי הןס *ײנגעסירס *ין װיינו * נײעם : ער הןס ןסריער סןרגענימען *י ססעין סרעםיערעם *יע 2 װןכן. סוין *ויף דעם 16סן םענרונד *יז נוסם-םס די עװײסע *רעמיערע .ין קריזיס״ סין *. קועיזנע, *ין *ויף דעם 2־ק מעדץ ־ .ק**יס*ן םין קעסעניק״. > ניסס נעקיקני *ויף די זײער גיסע ןנריק סין דער ןוערע .קןרמען״, װןס ם׳הןס נעסניײ *ין ײדיס *ין װיינע, הןס דער עוים סװ*ך נו־ זובם די םןרססעײנג. *ני װיינער תןיסן זין *זוי גרוים מים זײער נןעיינג עו ״דיס״קויסירי יע *ונטערנעמיננען ו > זינםינס סירקןװ סןדענדיקס זײנע גןםז• ססיין *ין קןװנע מים דער *ויסיריננ .קיויז הסם״. ז-גםינס סורקןװ הןס געססייס די רןיו סין סנײדערי• די *רעסע יוינס ססןרק די *ײז״ ריננ. די סענ *יז *ויך סןרנעקיםען דער ןססיר ןװנם םין דינה הןיסערין *ין קןװנע. ס׳*יז ננ גענן געחןרן .סיסי״ (סןריזער װעסן-סײדיו •1 ײװןי• > *ין עװײסן קןװנער םעןסער ססיין הײי דזסײקןנסןן *ין םרים קיעםין• > *ין *יקר*ינע *קזיםסירס * ײריסער *י *סער סור קינדער. געגרינועם *ק 1929 י1 קיעװ *יס ססירי*, *יז *ין 1931 סורװןנזײ געװןרן דער קןיעקסיװ *ין * םעססער, װןנ לף ס*ד די *ןר יןר נןזיכס סיי ססעם מיס נרײ ערםןיג. דער סעןסער נןסםײם סין *2 ײט *קםיןרן. עװיסן ונדערן *•רס *ױף דער סוןזי .מןםי *ײסי דעם תונס״• > *ין רינע װערם נעגרײם *ינם ״דיסן י■ נעסער־סעןסער סיום־עייכםם .ניןנוזסענדע ססכידי דרןמןסיזירס דירך מ. רןזיםגי• > *ין װין גןססרןײרן *יעס *ורװיננ י• קןנסןן *ין מעי סענםעיד. כ ~ רעדאןסאח נחמן סײזיל" > זינםןנ, דעם 28־סן יסגיןר הןם די סער-ליבר׳ןגער געזעלשאפס (,״פעאלינ״) אײננע־ ןרדנט אין נױ״יארק * קולטיר-פןןרום, אױף װעל״ כער יעחק תןרןװיץ הןט נעהאלסן ן רעפערןס איעער קניס הןכלסין. נןכן רעפעראפ ן קןנעערס־ ןסטײלונג. > אין קןװנע איז דעם 22־סן יןנוןר פןר• גפקיםען ןץ ןרדנס״ געװידסעט דעס ןנדענק םין בעל־פחעבות. ס׳הןבן גערעדם ע, נןלןשער, ד־־־ר ע. םעלדפטײן, ר. רובינמסײן, ד״ר אסתר עליןמעװ, ױרל מןרק״ גתן גרינבלןס״ יעקב גןטלינ א. א. די ,קןתגער סןלקסבלןס־ הןס געתידפעס ן ססע• עיעלע זײם דעם ןגדעגק סין ביל-מחשבות. > דער קןם־־סעס סין די ײדישע דעלעגןעיעס יין סןריז הןס עום ערשטן סרויעריקן יןרםןג סין דער גרו זןסער היסלעי־מןכס ארויסגעגעבן ן ,שװןרענוך״, — ן סינדעפענשןל מערק סיס פיל דןקיסעמן און םאסעריןלן װעגן דער לןגע סון ײדן אין דײססלעגד. רןס ביך האלם 450 זײסן, ס׳איז דערװײל דערשיבען אין דײםש. ם׳װעדס אויך געניײט 8 סרןנעויזישע אין עגגלישע אויסנעבע. סןרװןס גיעש אין ״דישי > רעם 20־סן יןנרןיי איז אין תל־אביב אץ ק*םע .מינעס״ םןרגעקימען ן קעית־סבים לגבור ל. מליך. סיאיז געקומען * גרײסער עולם. ס׳הןבן געיעדס ד״ר נ. רןסעלקעס, ד״ר י. רוב ן, ד. לײבל, י. רײכמען, ש. איזגןן, פ. קןסןװער, י. עןסשרניקןװ, י. נןזשיק. עיס סוף הןס ל. סלאך דערעײלס װעגן דעם מבב פון ײדיש אין גןר דער יועלס. - אין תל־אביכ איז אויך סןיגעקימען ןן עסנסלעכ״ר קנלח־פנים אינס קעזינן-זאל, אײנגע־ ןרדנט דירך פועלי-עױן. ס׳ז־נגען .ע ע, 500 סען, װןם זענען געקימען הערן ן ײד*ש רוןרס. ס׳חןנן נוגריסס ל. מלאכן: י. רײכפןן, ד. לײבל, ד״ר י. רונין, י. ■ןסערניקןיד. > ם׳דריקס זיך אין ן װןרשעװער סןרלןג ניך פון א, שענןן ,הײמלןזע סענ״, — אין מעלכן ם׳װעיט נעשילדערס דןס לענן סין די ײדישע הײמלןזע *עת דעם װעלס-קריג, — לכתחילה אין ן ליסידיש שסעסל אין דערנןך — אין די װײ- םערדיקע הןנדלינגען. אין זיענסער — ן ײדיש ײנגל, ײעלכער לענס אינער די עלע גרויזעמקײסן סין יענער עײר. דער מחבר לענט אינט אץ דרום- ןםריקע, — עי• איז דעד רעדןקסןר סון דער ,עס״ ריקענער ײדישער *ײסונג״. > די ײדישע יוגנס-געזעלשןסס סער קולסיר אין נ־לױגג אין מןרשע, (נןמןליעקי 22) פײסזיגס עםיפכע יןר ע םער*װײגסע סעטיקײמ *י סןר- שירײשן קולטיר און נילױנג *װישן דער ײדישער ייגנס. נײ דור געזעלשעפס עקז־סםירט ן םןלקס־ אוניװערסיםעס, אויף װעלכן ס׳װערץ בעגענן סים- סעמעסישע לעקעיעס אינער ליסערעטור, סןעיןלן- גיע, געשיכסע, סערי*ין, סילןזןסיע. אי*ס העלסן *יקל-רעפערןסן ד״ר װןלי1/ נחמן םײזיל, ד״ר י. מילײקןװסקי, ערןס. א י. עהרנרײך, לען סינקעל־ שםײן א. א. בײ דער געזעלשןסס עקזיםםירס ןן ןעסײלינג פןד דעך ■רןדזיגץ, װןס הןס די אויס״ גןנע אײנניןררענען סןרסרןגן אויף דער •רןמינץ. ליטעואטװ און קולםור > רעס 14-סן יןגוןר איז סןרגעקימען אין נױ־יןרק 1 כןנםעײענץ *י אינסערשסי*ן דעם קןםף םער גלײכנןרעכסיקיגג סון ײדיש אין אדץ־ישראל. עי רער קןנסעיענץ זענען געקומען 41 רעלענןסן סין די ןרגןגיזןעיעס: יערער״סןרנאנד םון די ןר־ בעשער רינג-שילן, ײדישע קילסור-געזעלשןסט, ברעגםשס סין ןרבעסער־ר־נג, ןרנעסער־רינג־שולן, שלרם׳עלירם־שולן, בןרןכןװ״שילן, לןנדםןנשןפסן ןרבעסער׳קילטיר־קלובן, יינג״ײדיש א. א. עס זע״ נען אויך געקימען ן 60 ןנגעזעענע שריססשסע- לער, קילסור״סיער אין לערער. אין נןםען סיגם איגיביןסיײ־קןמיטעס הןס געעסנס די קןנסאדענץ נ שע-מאן. ער װײזס ןן, ןז *ום ערשטן מןל קימס םןר א״ן ןםעריקע ו קןגסערענץ םיסן *װעק *ו ןרבןביזירן •ןליטישע אין סינןנגיבלע אינשער־ שסיעיגג סןד דעם קןמף םין דער ײדישנד שנרןך אץ *רץ־ישיןל. ־- עס רעדן װעגן דער סדןכע ם. מןנדעלסעערי, ■רץ הירשבײן, אפרים אויערבןך, ה. לײװיק, ד״ר ש. םאקם, י• םענדעלםןן,- משה םערעם. די קןנסערעגץ נעמס ןן ן רײ רעזןלר״ *יעם: עי בעגריסן דעם ק*מף סין די ײדישע ןר• געסער אץ איץ-ישראל סןר דער ײדישער שערןך און זײ םןיישסרעכן די ןקסיײסםע מיסהילף; אינ־ כערנעמען ןן ןקסיװן קןמסײן סעי־ן בןראכןװי הויו אין תל״אביבן אויססןדערן ןלע ןרנןניזןנ־עס דירכניםירן ס#ע*יעלע סןרזימלינגען ןדער אינ• םערנעמיבנעו סןר רעם *רדעק. זןםליגג װערם גע&עכס אויסן ןרס אין עס װעיס געשןסן 235 דןלןר. ס׳ײערס אײסגעקלינן ן קןמיםעס״ אין ײעלכן ס׳גײען ןרײן *ײישן ןנדערע א. ױיעינןך, ר. אײזלןנד, י.!■אסןשי, מ. בןרײשא, ב. י. ניןלןססןנקי, נ. *. נןלדבעדג. א. גלענץ־לעיע״ ליס, •. הירשנײץ, ז. װײגעער, ד״ר ח. זשיסיןװ״ סק״, ח. לײװיק, א. רײזען. נ. גלןזמןן א. י. — ערץ הירשבײן הןס *װישן ןנדע־ן געזןגס: ,םיר סירן נישט קײן קןמף קעגן הענרעיש, ןנער מיר פןדעין, ןז ײד*ש זןל זײן גלײכנןרעכסיקם. ןז אין א״י זןל זיך נישס שוסן קײן בןזינדערער שבס״. > װי מיר הןנן מיסגעם״ילם, איז אין לןקןי סין דער ײדישער לענדקענסעניש־געזעלשןםס אץ װןרשע אײנגעןרדגס געװןין ןן ױיסשסעליננ סין די בילדער סמם םןלער א. גיסערמןן. די םעג ױז געקיםען יולינײ אץ לןקןל אין לוים ן נןסעל סין •רןקורןי, ןדירכגפסירס ן רעװיזיע. י. גי־ סערמען איז ןיעססירס געײןין, אין דער לןקעל איז פערחתמעס געװןרן. שיעסעי איז דער קינםס- לער נעפרײס געװןדן. ס׳װערס איגכערװענירס, מ׳זןל דעם לןקןל *יריק עסענען. > די נײע סערװןלטינג סונם נױ־יןרקער ײרישן ■פךקלינ הןם ןנגענײכנס ן רײ ןרנעסן אויף דער נןענסער *ײס. אין דער ערשסער דײ װעיס געגרײס ן םיעניעלער ןװנס װענן דער ײדי־ שער קריםיק און ליסערעסיר אין די םןיײניקסע שסןסן, קןנןדע, רןשנסןרנןגד, ■וילן, ןרגעבטינע אין ליסע. ס׳װעלץ אויםסרעסן מיס רעפערןסן א• רײזען. י• ןעןסןשי, ■רץ הירשנײן, ה״ לײװיק, ש. גינער, א לעיעלעס א. א.