Literarishe bleter · 1934-01-19 · 3 (19.1.1934) · p. Seite 46

ליטערארישע בלעטער נומ. 3 (506.) זײט 46 3>ן ןןאך צז חאן־ טעזזםסר און קעסס > *ין קנמיגסקי״טעיטער הוינס ןן י. גר*- נ#ך נו שטילן אין ד*ר ■יעםע מון מרידריך װןלף (דער מתנר סון ״ניינקילי״) ״די געלע ליטע״. די ירנמיערע — םרײטיק ד?ם 19*סן ה. ח. — > די נרןדערזןן-ןקנדעםיע קומס סןר דיגם- טיק דעם 23־סן יןניער יין ״גןװןסםסי״־טיןסער מיס זײער ן רײכן סרןגרןם. — > אין דער קןםערןל״נינע גײען די לעעסע םןרססעלוגגען סין .די סינה״. יןנןס סורקןװ גרײס ן נײע סיעםע. די ןרעמיערע װעס די טעג סןרקומען. — > אין .ײנג-סעאסער״ װערס אויך געגרײס ן נײע סיעסע. .סרײ< סןנענגןס״ װעס דערסירן מסתםא צו דער 100 ״םסער סןרשסעלינג. - > אין קןמינסקי־סעןסער הןס אידן קן- מינסקי אויסגעםירם י. גןרדיגם ,די סחיסה'• און ,מירעלע אפרת-. — > אין ,כקילן״־סעןסער װערס געאיילס אורקע נןכןלניקס ,דין תורה״. — > אין ,עלדןרןדן״־סעןסער — ,נחח םון קינדער״. — > נןך די גןסםססילן סון סגחס דונין אין װילנע (ער םןרס ןי קײן ןמעריקע דעם 25״©ן ה. ח.) הײנס ןן אכרהם מןרעװםקי זײנע גןסס־ שעילן אין גרייסן װילנעי םןלקס״םעןסער. איעס איז א. מןרעװסקי םןרנומען מיםן עוגרײסן דעכ רעעערנוןר. די ערשסע אויסירוגג: ,ןדןלף םןן העלענדןרף״ םון ן ױנגן ײדיש־יוילישן דרןמןסורג עקיכא פישקןװ. דערנןך א. קןעיזנעם ,אין קרי־ זים״. די נןװוססע ויעסע ,קןויסןן קעעעניק״ א. מן־יעװסקי הןם אײנגעלןדן ןלס סיסרעזשיסער דעס ווילישן רעזשיסער סון װילנער דרןכןסישן סעןסער. — > נןך 40 יןר עקזיססירן איז אין לןנדןי געשלןסן געװןרן דער נןרימסער ,וןװיליןן״־סע־ ןסער אויף דער װײסשעועל. די לעעסע סןרשסע״ לוגנען זענען וןרענריקס נעװןרן סיס סיכןל ס*19׳ לעסקן. איעס װעוס דןס סעןסער אינערי גענויס אייף ן קינן. די סדוםע א־יז ןרייסגעוןרז איעער םןרשידענע שסעס אין ענגלןנד. םיכןי מיכןלעסקן — קײן געלגיען. — > אין װןרשע איז אויםגעעםנס געװןרן די אויסשסעלונג םון י. רןזאגענקים *ילדער, אײנגע״ ןרדגט דורך דער ײדישער געזעלשןסט נו סןר• שסרײסן קוגםט. — > דור װןרדי און חיה יןעליס נענן קןנ• זערםן אין לןנדןן. - > מנחם רונין הןס געזןלס אויםירן םןו זײן ןיסןרן סון װילנע שלום־עליכמס ,200.000' *ולינן נרויסן ערסןלג םון ,דער אורסײל״, װערס די סיעסע געשסילס אויך הײנסיקע װןך. — א סןמכערג שסילס ןלץ אין קרןקע. עי הןס לעעסנס אויסגעסירס רןרס נןגןלס ,רע• װיזןר״. — > סישן סישזןן הןס געגענן אק ניןליסס^ק ,דוד גןלדער״ אין זײנער ןן אײגענער אויסירונג - ועדוןקסאו: נחמן מײזיל > װןס איז מיטן ײדישן סען״קלונ אין װילגע 7 ם׳הערם אינגןנען נישש סין זײן עקזים־ םענץ ז און ןמןל איז דער װילנער״יעךקלוג גע־ װען ןזוי סעסיקז — אין װילנע װןלם ער דןך געקענס םיל אויססון, דער נןדן סןר *וזןמענןר־ בעס מים די סוילישע קינססלער און שייסםששעלער איז דןך דןרס ן גינססיקערער װי אין װןרשע. נײ די ןלע װיכסיקע סרוװן, װןס זענען לעעםנס געםןכס געװןרן אין װילנע, איז דער סען-קלוב גישםן ז ־־ > פןרלןג ם. עעשינםקי אין שיקןבע ןנסײ װיקלם לעעסנס ן סײנע סןרלעגעי־ישע סעםיקײט. ם׳איז דערשינגן דורך דעם *עשינםקי-סןרלןג: י. ן<ןסןשוס ,סונדקא רסיבתא״, דבקה גןלינס ״סײ• בעלע״ (קיגךער-לידער), משה טןלסשינם -ןיןלו״ (נןװעלן). ם׳דערשײבט: שלום שתןיגבןרד — ,אין קריג םיס זיך ןלײך (זכרונוח פון ן ײדישן סרײ• װיליקן אין דער װעלם־מלחמד.). — די ןלע ניכער זענען דערשינען מים רײך-אילוססרירט מיס *ײכע- נונגען סון *ןװוססע ײדישע קינסטלער. — > ס׳איז ןרויס דער ניס. 8 סינם אי״ לוססרירטן חודש־זשורנןל ,אויפגןנג״, װןס דער־ שײנס אין ם.-סיגעס (רומעניע) א ר. ר. סין י. ד. איזרןעל. אין נימער : לידער, דערעײלונגען און ןרסיקיען סין ז. רײזען, ל. קונשסןס, י. הןרן״ װיץ, י. ד. איזרןעל, יןסל לערגער, ד״ר י. סור• מןן, ז. נןגיש, י. ל. קןלושינער, מ. חסיר, י. סרןכטעננערג, י. שקןלניק, ז. רןזענםןל, י. א. ליסקי, י. ר. נרינמןן א. א. — אין דעם נומער װערס, אגב״ ןנגעװיזן, ןז *יוײ מןיי זעבען שוין ןסגעלעגס נעװןרן אין סשערנןיײץ די פײערינגען לכבוד דער שפרןך־קןנסערענץ. אין װןרשע, װילנע, נױ־יןרק זענען סןרגעקיםען ױבל׳סײערונגען, און אין סשערנןװיץ ניש*. — > ס׳איז דערשינען אין סוילישן סןרלןג םון געבעםנער און װןיף ן מןגןגרןסיע םון ײדישן דיכמער און עםײאיסס ש. י. אימבער א. ד. נ. ,דןס ליד אין די נשסה םון ןסקןר װײלד״. *ום נוך איז *וגעגעבן ן הקדמה סון סרןס. סון קרן־ קעװער אוניװעי־זיסעס סרןס. רןמןן דינןװסקי, װןס שרײבט, ןז די םןנןגרןשיע איז ן װיכסיקער *ו־ שטײער םןר רער װײלד״ליסערןטור. — > אין נױ־יןרק איז דערשיגען .תהליס״ מיט דער ײדישער איבערזעגונג סון יהיאש. ־־ > אויף דעכ 11־סן יןנוןר איז נןשסימס געװען אין נױ״יןרק ןן ערן-ןװנם לנבוד ה. לײ- װיק, ס׳װערס געגענן אין נױ-יןרק די סיעמיערע סון דער סיעםע ,העלדישע יןרן״ (הירש לעקערס) אין דער פדײער ײדישער םןלקם-ניגע, אונסער דער רעזשי םון נחום *מח״ ־־ דעם נעװ. פירער םין דער ,הגימה״. — > ס׳דערשײבט אי*ט אין מל-אביב א. ד. ר. םין יעקב סיכמןן ן ,ססר גיאליק״, — ן גרויםער זןמלניך סין 450 זײטן געװידמעס ח. נ. ניןליק,— זײן לענן אין שןסן. *װישן ןנדערע זענען ןרײן אין זןפלנוך 50 נדיװ םון ת. נ. ניןליק, װןס חןנן ן גרויס װערס סןר דער ניןגרןשיע און ןושןנוננ סון דיכסער. — ליטעואטװ און קולטור > אויף דער לע*שער ןלגעמײנעד סןיזןםלונג סין די װןרשעװער סען״מיםגלידער איז ןריםגע• רעדם געװןדען אויסםירלעך די סרןנע װעגן ןר־ גןניזירן דעס םןרלןג נײס סען״קלונ־. ס׳איז נושלןהן געװןרן אויסניקלײנן: ן סןרלןג־קןמיסיע סון דרײ סערזןן, װןס הןס די אויפגןנע *ו ןרגןניזירן דעס םןרלןג און ןרויםנענן װערק א. ד. נ. ,בינליןסעק סין פען־קליב אויםן יםוד םון סרע- נומערןנסן און געזעלשןססינכע סןגדן, און ן רעדןקעיע־קןלעניע סון דרײ סערזןן, װןס זןל הןנן די אייםגןנע צו קװןליםינירן די װערק םןר דער סען״ביבליןסעק. — > אויף דער לעצסער סןרװןלסונגס־זיעונג פון װןרשעװער סען-קלונ איז נןשלןסן געװןרן צי נןבריםן די ,ליס. בלעסער׳* *ים דערשײנען סון דעם 500־ססן נימער, װי אויך בןגריסן די ,צוקונסם״ אין ,ניו-יןרק *ין א. לועסין, צו די 20 יןר דערשײנען סונס זשירנןל. — > די איניציןסיװ צו סײעדן דעס שלים- עליכם־ייבילײ איז, װי גןקןנס, ןרויס םין װילגע- סון דעם ײרישן װיםבשןססלעכן אינססיסום. אין סיל ששעס איז שוין דער ױבילײ געםײערם געװןרן, אינערהויפס אץ װןרשע. — נןר אין װילנע גיםא איז עד״הױם גישט סןרגעקימען קײן שלוס־עליכם- סײערונג. איגס געסינען מיר אין די װילנער *ײ- סינגען נןסי*ן װענן ן גרויסע- שײערובג, װןס װערס דןרס געגרײס. די איניציןשיװ הןס איצס אײף זיך געגומען דער סןרײן פון ײדישע ליסע־ רןסן אין זשורנןליבסן. — > די שלים־עליכם-ןקןדעמיע, װןס אײ אײג־ געןרדנם געװןרן דורך די םרײנט סון ײװן אין װלןעלןװעק איז ןדורך מיע ןן אויסערגעװײנלעכן ערםןלג. ס׳זענען געקימען ן 500 פעיזןן, — פןר װלןנלןװעק איז עם ן לעגענדןרער סבוס. דער ןװג© איז ועעסנס געװןרן דורך ש. װינםער. איציק מןנגער הןס געהןלסן ן רעפערןם אינער ש״ע. די ןרסיקע דרןמ.״ססודיע הןס אויסגעפירס אײנןקסער און דןנןלןגן םון ש״ע. — > ן אינסערעסןגטע םםןשיסלױק געםינען מיר אץ ,גרןדנער רןםעגס״ װעגן דעם ײדישן גרןד• נער סעןסער: די ײדישע םעןסער״קןםיסיע בן־ קומס דעס שסןס־סעןטער אייף 8 סןרשסעליננען ן חודש. ם׳הןס, הײםס עס, רעכט אייף 96 סןר- שסעליגגען ן יןר. אין 3*19 הןט מען, לײדער אויסגענוצט סך־הכל 46 מןל, - קײן העלסם נישם ״ייסל מ׳הןס געקענס. װײסערז אץ 1931 הןט מען אײסגעקויפס נילעסן אויף ײדישע םןרשסעלונגען אץ שטןס־םעןסער אײף 301 םויז. גילדן, אץ יןר 1932 — אײף ן 20 סויז., און אין 1933 — נלויז אויף ן 11 סויז. גילדן. אסת, *ילעסן זע־ נען געװןין םיל *יליקער, ןנער ס׳זענען געװען אויך װײניקער סןרשסעלונבען און די םרעקװענץ— ן קלענערע. נןזיכער זענען בעװען אין יןר 1933 נלויז 13 סויז. - ן העלםס סון דעס, װןה בן״ זוכן די ײדישע םעןסעין אץ װןרשע ןין אײן ײןך. הנלל, דןס ײדישע סעןסער-לענן יץ גרןןדנע זעס אײס גןר״גןר נענעכדיק ו