Literarishe bleter · 1933-08-04 · 31 (4.8.1933) · p. Seite 506

ליטערארישע בלעםער נום. 31 (482) זײט 507 ןןאך צ) וואך טעאםסר אוז 12נסס > אין די ודארשעװער טע*סערן איז ג*נץ לעבעדיק. מ״הןס אין אײניקע סעעסעין רעדועירם די *רײץ, אין ע גײער עולם הןס גמומען שסרן״ מען אין די ײדישע נעאסערן. ם׳איז * ב*דײסנ־ דיקע אײסלעבונג אין ״ב$װ*שסשי״־סעעסער, ודו ם׳שיילן מיס * שסײגנד-קן דערסןלנ ל. אין מ. גערמען. אין ק*מיבסקי״סע*סער נעמען שסארק אוים די געסס דזשײקןבסןן אין שענסעלד. אין .םקאלא־י- סעאסעד גײס װײסער ,דעד אורסײל״ און אין .עענסראל״-שעאסער ־ די מעלןדראמע .כ׳הןב דערהרנעס מײן װײב״. אין .יינג־סעאםגר״ װערן געגעבן די לעבםע םןרשסעלינגען םין .נ*םם*ן״, און ם׳געמס זיך עוביגרײמן * גײע •יעסע-־װילכע י דןס װערס געהאלםן בהוד. > אין אין ■וילן? אין לןדז ה*ס *נגעהויבן זײנע גןכסשיילן מ. מיכןלעסקן, װעלנער געמס שסאדק אוים, איץ לעמבערג *יען עי בײרד טען- טערן, װי ם׳שיילס רןזן װןלערשסײן אין װי ס׳גןסטרןלירס ■. *ירשפײן ן נרויסן עולם. אין װילנע הןס ןנגעהוינן עי שםילן .*רןרןס״, און ז. סירקןװ גיס .״לא תחמוד״ מיס מ*לי ■יקיס. — אין ביןליססןק שסילם דיגה האליערין כי ס. ברןגעעקי נןך 7 חושים גןסכרןלײן אין װילנע.— די .װיינעו סרײע״ <|נה. מ. םזאה> ש*ילס אין ד*ר ■רןװיבץ. נ|ך אײניקע סרײעם גאםסרןלירן אין פןרשירענע פרןװיגץ״שסעס. > די ארסיםסן ■. ברײסמןן, װיערן קן־ ניעװםקן און די משעחה נאסון בוזןםען מיסן ײננן ןרםיסם מ.!•ענהײם זענען איבס אייסן װעג קײן דרוס־ןפריקע. — > קײן װ*רשע איז געבדןכס געװןין דער םילם ,$נקל מןזעס״ (יײס שלום אשם רןמ*ן> םים מןרים שװןרץ אין יער הײפמ־רןיע. יי רןלע סון ןנקל םןזעסעס נלה ײן פיײ שיילס די יינגע *רסיםכין יהידית ןב*רב#נעל. דער סילם איז גע• װיזן געװןרן אין *פעריקע אין אין עגגלינד. — > דער סעקינד־עװסבײ טעאםער אין נײ• יןרק הײבס ןן דעם םעזןן מימ ■רץ הירשנײנם ן מיזיקןלישע קןםעדיע. ם׳דענען אנגןזשירט די *רםיסםן םערועל גןלדיננירג. יוסף ןילןװ, לײבע קןריכןן א. א. > דער ײדישער *רסיםסךסןרײן אין לעס- לןנד װןרנס *די ײדישע *רסיםסן אין אויהלןנד *■*וה*לםן זיך פין עי שליסן ןססןכן אויף רעם קימענדיקן סעזןן, װי אויך סירן אינסערהןנרלינגען מימ דער געזעלשןסס ,״סרײנס פין ײדיען ס ע * ם ע ר״ (*גןרןנסן געזעלשןפס *ײם ײדישן מעוטים סע*סער אין לעסלןגד״), װןס זי הןס םיס אירי בעשםעריגנ־ןרבעס אינסערגעגרןבן די עק־ זיסםעגץ סין דיגן ײדישן *קטיןר, און הןס ךער־ פירס דעס סעןסער עיס איגסערגןגב״. > יעקב בן־עמי םרעט אויף נקוײב אין * ײדישן רײד־סילם ״דער װןנדערער ײד״. ס׳װעלן אויך מיסשסילן מ. 1. םןמוילןװ, א. סײםעלנוים. — די װערסער װערן עיגעגרײס דיך י. מעססעל/ פיזיק דירך י. הןכמיז• ־־ ך ועדאקסאו נחמן מײז;ל > אין פןרלאג מ. גןלדסןרב איז דערשינען * *ןנד געקליבענע לידער סין א. *למי. אין דעס ביך גײעץ *רײן אײסװןלן םון *למים פריעדיקע לידער־זאגלונגען און עסלעכע סעריעס נײע, נ*ך אינערנעץ נישם־בעדרזקסע לירער אין פןעמען. עים סוף קימס * גרײסע ןססײלוננ קינדער״לידער א. ו. ״גענטשעלעך איגסער די סישן״. אין דעם אײגענעס פארלאג רערשײנס די סעג א• *למים * נײ *יך עסײען: ״מעגסשן אין אידעע:״. א־ן *ס דעס ניך נוך גײען *רײן שסועסץ װעגן פילןזאםיע״ רעליגיע און קינםט; *■ראנדלובגען איבער ביכער און ערײבער פיץ דעי־ אײרןסאישעד איץ ײדישער ליסעדאסיד און עכײען װעגן פירנדיקע ■ערזענליכקײס, אין *מעײהע אין אײראעע. > אץ תל־אביב הןס ןנגעהוינן עי דערשײ־ נען א נײע ליטעדארישע ײןכנשריפס .״סיריס״ (רײעןן, *רייסנענענן דירך דער ליסעױןרישע גרועע ״יחײו״ (ביזןכען). אץ עישטן נומעי ׳-עגען/ אין דער איבערע׳יגונג פין א. שליןנסקי, *םנעדרוקס עװײ 44ידער פון ה. לײװי?ן .״אויף די סיבירער װעגן׳־. אין דריסן נו-זאױ איז דן ד״ר ריניגס *ן *רסיקל װעגן ה.ד. נןםבערגן, ב*כד*ם װי ^םאזנים״ און ״כתובים״ הןון לײפבעהערם *ו דערשײגעך איז ,״לוריס״ די אײנעיקע העברעישע ליםערןרישע װןכנשריפם. — > בי די ם*רשידע.־ע ,״בעלי-ױעעיס״ און ײרן- פארזאיגער איז לעבטנם ציגעקומען נ*ך אײנער — ד־ר אברהם ש־־וןדרןן. אין *ן *רסיקל אץ אל־ אביבער .הארץ״ לײגט ער פןר, ןז ײדן ז#יז ײר *פזןנן פין זײער *שפחה־שערןך״. * ד#נק ס*ר *ן עגה ז*ל ער *רײכװארפן פין זײן אויסןנראםן־ קןלעקצ־ע *לע נריװ, װ*ס זענען געשריבן אץ ײדיש. ז*ל עױ זיך *•ז*גן פין זײן גןגעער משפחה און סון װרות עלטערן, װ*ם הןבן געשןפן אין ײדיש ער איז בישט מװתר אויף דעם מינדסטן •*■ירל אץ ײדיש, און איו ברײס זיך *פזןגן םון דער ײדישער שעראך פין ײדן־פןלקן — כ#ר * קרימע קע■! > נײ דער פעדערןעיע םון די ײרישע גע־ זעלשןפסן אץ פןריז איז געעםגס געװןרן * פןלקס״ ביבליןטעק א. נ. םין יעפים פעוניקןװ. איבער 600 ײדישע ביכער זענען שוין ד*. > לײטן יןר-בןריכס םון דער װןישעװער ,.נרןסער־ביבליןסעק״ (1 #•ריל 1-1932 #■ריל 1933>. װעלכע פןרמיגס 0ל15 לעזער: די װערק פין שלום ןש לענען געפןדערס געװןרן אין דעם יןר-8לסו מןל, שלום־עליכם—614 מ#ל, י. ןפו־ ס*שו־269, ד. בערגעלם#ן-266. 1. מיכןלעװיסש- 222, י. ל. פרץ — 210 מןל• פין גישס־ײדישע עין ײר־שע שײײבער זענען געלײענם נעװןרן זשיל װערן-1662 מןל, שלום *ש 1088, ה. שענ־ קעװיסש — 636, סלופ־ליכם 614, מןקכים גןרקי 606, אויעשןן סינקלעי־ ־535, ל• טןלססןי—470, רןמען ר*ל#ן-434, ד#סס*יעװסקי-303, י. *1*סן- -269, װ. ס*רנעריס-368, ד. נערגעלגןן־ 266, נ. מיכ#לעוויסש-222, י. יל. ■רץ־ 210. םין דער *לגעמיינער גןל 1570 לעזער זענען ־ן *רנעסער 828, שילער—605, סוחרים אץ הןגסװערקער—19, סרײע ב*שעססיקונגען־־־59, נישס ןננעגעכן די נןשעפסיקינג—59. ליטעואסװ און 2ולסװ > ד׳*ר ם. װײנרײך אי׳ ציריקנעקומען קײן װילנע. אץ * שמיעס מיס * מיסאינעסער םין ,װ-י.ע• סןנ״ ד*ס ער ע. א. דערע־ילס: ״די לאגע פון דעד י׳־דישער פי־עכע איז נישס קײן גיסע. עולי.־ן קריײם גיס מען דײניק *נןנכן (ד*ס זעלבע איל אײך מיש די עננל־שב עײטובגעז). דער טיראלש איז נישש געפןלן נישש נ#ר עיליב דער איעשיקער סווי־א־גסע־עסירונג מיש וי תיסלער־־־דיפית אויף ײדן. :#- או־ך ס*ר הישלערן איד דער סיראיש סין דער ײדישער פ־עכע ג*שס געװןרן קייענער. מאסעריאל פוןױ * ײ־ישער באװעגינג איז ד#. סענםשן, װ*ס קענאן ײדיש איז ד# * כך. די ײרישע שולן *נז׳ייקלען זיך גיס. די אי שסוען סון די ײרישע שילן זענעי ײיכסיקע. נןר די שול־ **ײעביננ םןרכאםס * קלײנעס קרײז אין עס שטײס נןך *יץ ד• פראגע פ*ד זײ װי *זוי ז־• אויס־ עוביײהערן. די פיאנע פין *יריש א*ן *מעריקע אין *לגעסײן. איז * סר*גע ת*סערע קולסור־װערסן עס װעין געשאפל װערן און װי גרוים?ם װעס זײן די עועיאינגס־ק־אםס, *בדר דןס איז די םראגע נישס נןו• װעבן ײדיש אין אכעריקע, בןר אין דער נןנצע־־ װפלס. * נעװיכער פארגרעםעדסער א־נסע־ רעם עו ײריש שסירס זין איעס אץ די קיײזן פין דער איבסעליגענץ, עװישן די ײנגערע ■רןפעסארי, דעם י*ר ד*ס ז־ך אייננעגעגן עו פא-אינסערעסירן מיטן ײװ* * היויע ג־יפע פץ דער *מעריקאנע־ װיכ:ע*פסלעכער װעלש. עם איז געש*פן געװןין א ק*מיסעם פין עסיעכע אין־עײאבניק ײרן*ער*פעסאדן פץ פ*רשידעבע אמע.־'ק*יער איניװערסיםעסן. פ*ר• זתע•־ סץ קןמיטעס איז דעי* װעלס־בעריכישעי־ א:ס־*ע*ל*ג אין לינגװיסס ■ר*פ. עדױארד כאפיר. דער קןדיםעס װעס * םן הע*פן דעכ ײװ* אין זײן ײײסערדיקער סעכיקייס״. > דער ײדישער ליסע־־אסן־קייב אין תל־אביב ג־ײט איעס עי. עו זײן פינף*יןר*קעי• עקזיכסענץ. * גיײיסן ליסערארישן *למאנאך. > שלום *ש איז געװען אין לןבדןן, וײ ער איז אויפגעסרןזן םיש * ־עפער*ס .״דןה עוילישע מסידית־. > אין נױ-יןרק איז דעישינען * נײ ביך פין ז װײנפע־1-״יירימז שריפששעלער־, אץ ויעלכן ס׳כײען *רײן 22 •*רש־עמן פין ײדישע שרײבער אין *מעיייקע. מיר הןבן ד# כןרןקשעריםס־קעס םוי די שרײבער א• ניםענז*ן. א. לעיעיעס־גל#נץ, ב. נל#ימ#ן. *. או-בערנאך, א• *למי, 1. י. ביאלן־ ססןעקי, נ. גרןס, 9. ייעהרער. ג• גראפשסײן, ח. לינערמאן, י. גלןדשסײן, מ. עזײד, א. גי־ינבערג, י• גײכנערב, •. מארקיס, אלעך• כץ, ר. לידװיג, ל. פרידר*ן. ל. מילער, זיני מאוד. יןסל קןכלער, א. לועקי. — עום ניך איז עוגעגעבן *ן *רײנשיר ״אין מער בין א־ך״י > װעגן י״ *■אסאשים נײ בוך ,.* ס*ג אץ רעבכנכבירג״ דריקן זיך כסדר!*גײכםעדטע *עריפן אץ דער •רעסע. לעעסנס איז םןרעפגסלעכס *רשיק- לען אץ ״אויםקוס״, אץ .הײנס־. > דער דיכסער י. פאעיערניקןװ, װעלכער געפינס זיך זינס * פןר חדשיס אין ארץ־יש-אל, גיס א׳עס *רײס * גײ ביך ״לידער פון לינשעםט־*.