Literarishe bleter · 1933-06-16 · 24 (16.6.1933) · p. Seite 394

ליטערארישע בלעטער נום. 24 (475) זי ט 394 3>ו וו־אר וואך טעאטעו אסמסם > אין דעי *ױילנער סרופע״ (אנפ. מ. מזאל) װוןישעװער ,סקוו״א׳״םעוןסעי, װןנרס אי*ס ■ײפגע פירכ א נײע פיעםע .א מילי$ן ערית׳* תין ■ד. קאמאיעװ (ײדיש מ. מ.). > -!ויטפן׳־ גײס שוין אין װא-שע די 21־סע װ$ך. װי באקאנס ײערט איעס די זעיעע פיעכו געשסילם אונסעי דער רעזשי פין ד״ר מ. װײכעיס (מ. בראנדס) אין נייעס פיילישן סעעסער אי־ זשאלינאזש־װאישןי. > מישא און לוסי געדמאן, װעלכע שפי4ן מיס גרויס עיפאלנ אין לאדזש, הײבן אן דענ 24־םן ױני עו שעילן אץ װארשעװער ,״נאװאש״שי־• סעאסער. > זיגםינס סירקאװ איז געקימען אויף גאכס־ שסיין קײן װײנע, װו ער װעס שיילן יין .אונ־ זער סעאםער״ (מיס דיבה ראליערין אין םוס בי־איעעקי). די ערשסע אייפסירוגג — ,״יאקסאי לעװי׳*. די בװײסע אויםפירונג — *קאמף אין םאי׳ ראס׳* לויס אסיפ דימאװ. > פסחקע בירשםײן שיילס איעס אין װײנ?, אין זײז אנסאמבל שפילן: נאדי קארעני״ חנה לז־ װין, פאלא נאיבאזש, י• *•אססאן, יעקב פישער א.א. > די *חבימה״־ס־ײנס אין תל־אביב האנד נאשזימס א קאנקורס סאר דער בעססער פיע:ע אץ הענרעיש# װאס װעס געשאסן װערן אין צוזן• זאמענהאנג מיסן 5:*יאריקן ױנילײ פון .הגימה״, װאס װעס געפײע־ס װערן דעם 8־סן אקסאנע־ דער פריז באסרעפס 100 פונס. ם״איז אײםגעקליב־ לאכעװער, יעקב םיכמאן, ש. ■נרעלםאן און נװ־ א זשירי ח. נ• גיאייק, ש. םשע־ניכאװסקי, 1. פארשסײער פין ,״הניםה״. > אין קאײנע שפילן זינס עסלעכע װא:ן א יפ רינישש, ראשעל בערגפר^ װעלכע האנן הײ-יאי נעשסילס אין רינער ײדישן סעאפער. > װי ,״האװאנער לענן׳* סײלס םים, איז דיר ארסיסס נתן גינסער^ װעלנער האס געשפילס ו לעבגערע עײס אץ האװאנא, אפגעסןיץ קײן פאגא־ מא, װי ס׳װײנען א פאר הינדערס ײדן. ער װיכ אץ די םארװאיפענע װינקעלעך שפילץ יײיש סעאסע-. > *וס אינסערנאע־אנאלן טאנץ־קאנקורס. װוס קומס פאר אין װאדשע זננען עװישן אנדע-ן גע־ קימען די באקאנסע ײדישע סעגנערינס סין בערלינע־■ שסאסס־סעאסער ױליא םארקוכ, רות סוודעל-אנרא־ מאװיםש, װעלכע סרעסן אייף מיס גײע כאראקסל• ריססישע סענץ אײפן קאנקורס. עױאמנן מיס זײ איז אריך נעקיםען דער באקאנסער סעבנעי־ נעא-נ גרולקע. ייליא מארקים ס־רס ױיף גראסעסקיםזג־־. א קלײנע גערהארס הריפסמאן ־־ פײער״סאנץ אין י םאנץ נײ״מאשץ. די מארקעם זונען פון ײננן ײדישן קיבםסלער עריק גאלישסײב. > אין לאדזש איז געעפענט געװארען די גיי• דעד־אײםשסעיוגג םין דער קינססלעײן אםתר קאי= > וער לאנדאנער ײרישער ארסיםס םאיײ אקסעלראד האס איצס נעפײערס זײנע 40 ױי סנענישע סעםיקײס. י סער-באװענוגנ אץ אמעריקע — מעי װינעעקי. 6) די נאציאנאל• אביאליססישע •ארכױיען בײ ײדן — הערשל אײערבאך. 7) :אזיאנאל־קילסידעלע אויסאי נאמיע £ןי ײדן — משה קרעמער. 8) סאעיאלע פיאבלעמען אין דער ײדישער ליסעראדור — רײנע װאסניק. 9) די ײדישע שפראך אין ײדישיזם — ניסיים נאלדשמיד. 10) פראלעסארישע קילטור — 11) ײדן און קאמיניזם — דניאל ל־יװיק. 12) די ײדיעע ייבנס־באװענונג אין אמעײקע - לײבל נעקעי. דר. םאזס וײינרײך, דער פירער סון ײדיש־ װיסנשאפכלעכן אינססיטיס פון װילנע, איז געװען פארץיעער בײ דעם סימפאזיים. יי > װי ס׳איז באקאבמ, דערשײבס אץ רימעניע אויף הײנסיקן סאג אײן סענלעכע ײדישע צײסינג אץ קעשעגעװ ,אינזעיי זײס־*. װי מ׳גיס אינז אי• בע- װערן א־צס געמאכט הכנות ארייסעוגעבן א ג-ײסע ײדישע סעגלעכע גײםינג אין בוקארעשס. שוין לאבנ נײס ן אײך אץ פאריז האש זיך אײב־ געגעפן עו באפעםסיקן א ײדישע טאג־צײסינג (״זאײזער הײנס״/ - סארװאס זאל נוקאיעשט נישס האבן איר ײדישע עײסונג? > אץ קאװנע איז סארנעקימען די יערלעבע פארזאמ״רבג סון דער היסטאריש־עמנאגראפישער גע־ זעלבאסש אין לישע. די געזעישאפס האט אנטװיקלס א גיױיסע ארבעש, האס עיגויפנעזןמים א סך מא- שע-יאי*, ביז אינער 1500 עקסיאנאםן. ס׳איז גע- האלסן נעװארן א בא-יכס פון דעײ סעסיקײש, װאס האס ארױסגעי־ופן א דיסקיסיע. ס׳איז אויכגעקל־בן געװאין א נײע פא-װאלטוננ. > דער קרײז פאר ײדישער נעשיכסע בײם ײװא אין ײארשע ארדנס אײן סון גײס עי נײס וײסנשאפסלעכע זיצינגען, אײף װעלכע ס׳װערן גע־ לײענס היםסארישע אויספארשונגען און אפהאבדלונ־ גען. אײף דער לעצסער זיצינג האס ד״ר ר. מא• לער געהאלסן א רעסעיאס װענן העלערס ביך ,״דער איגסערנאנג דעם ױדנםימם־. > ש. האיאנסשיק האס סארענדיקם א נײעם ראמאן .דאס הייז אייפן נארג״, װאס דערשײנם בקרוב אץ א ױך-פארם. ״.> ס׳א־ז דערשינען דעי נימ. 11 -גלאבים״ מיס ארשיקלען, לידע- ױן דעיצײלוגגען פון י. י. סײנק, יצחק קאצעבע״םאן, ח. נ. גיאליק, לײביש לערעי, יצחק באשעװיס, אהי־ן צײסלין״ װ. נאסאנ־ םאן. צום סוף קומעו רעצענזיעס און נאסיצן. אין דעפ נרםער קומס דער המשך פין י. באשעװיס גרײסער רנרצײלונג *דער שסן אין גארײ״ (א מעשה סין פארצײסנס). > ל. מיאך האס פארעגדיקט א נײע פיעסע *דער פאל אין םקאשםבארא״, — ס׳איז א סאציאלע דראמע, װאם װעס אינגיכן אויפגעםירס װערן יין א װארשעװער ײדישן ט?אהער. > ס׳װערט נעזעצש אין ס׳דערשײנם אינגיכן א באנד נאײעלן פין דער אמערילאנער נאװעליםם בבימין סײטלבוים א. ד. נ. ״אויפן שװעל״. > ״אורקע נאכאלניק״ סארעפנסלעכש איצס א נײעם ראמאי ״גבבה ליבע־. די אײסיםסן שושנה אין מארים לאמיע האבן נאקומען די א־ײםשייסייעכע רעכס אינסצעניזירן אין אײסצוסירן אײף דער ײדישער *ינע דאם מערק. ליטעואטװ און?!ולטװ ס׳איז פאיגעקיסען אץ װילנע אן אלגע־ םײנע עלסעיז־פאיזאמלינג סין דעי• גירעװיסש־ גימנאזיע, װעלכע ידערט איצט. נאך 27 יאר עק־ זיסםענץ, סארמאכס דורך דער שול־מאכש. נאך אײסהערן נאריכסן איז אנגענומען געװארן סאלגב- דיקע רעזאײציע . ״די אלגזםײבע עלסעין־פא-זאמ־ לונג סון דע־- גימנאזיע ס. ם. נורעװיסש האס מיס גרוים צער און אײפרעײנג אויסגעהערם די ידיעה, אז די נימנאזיע װעי־ם דורך דער שול- מאכט געשלאסן. די עלשערן־סארזאמלינב סראםעס- סירס קעגן דער האנדלינג פון דע- שול־מאכס אין די־יקט איים איר סעססע האפענױג, אז די גימ.־אזיע סון ס. מ. גירעװיסש װעט ײך קענען װידער עפענען אין נארמאל זיך אגםװיקלען״. > אײף דער אלגעםײבער פארזאמ״ונג פוץ אלע װילנער לערעי־, װעלכע ארבעשץ אץ די ײדײ שע, הענרעישע און רעליגיעזע שולן איץ װילנע איז מיסױאך דעם 1־סן יובי אי־נשסיםיק אנגע- נימען געװארן פאלננדיקע רעזאליציע: ״ײ אלנע־ כױינע פאיזאמלוננ ■ראסעסשירס אײםן שארפפ ין אופן קעג• דעפ אנגריף אויף די שו*ן פין די נאציאנאלע מינדערהײט־ בכלל און אײף די ײדישע שולן בסרס. די לערעישאפש װע־ס געיײםן צי שסײן או־ף דער װאך פין דער שײ אין צו קעמץ פאר איר םילער גלײכבארעכס־קינג״. > אויף דעם 13־סן יוני האס די צענטראלע שול־ארגאניזאציע אין לעדלאנד ציגויסגערוסן א קאנפערענץ סון אי-ע געשיכשע־לערער, װאס האס די אויפגאגע אויפצוקלערן א רײ פראגראמאסישע און מעסאדאלאגישע פיאגעס פון געשיכסע־לימיד, װאס זענען געװאיץ אקסיפל זיבס דאם ב-לדובגם־ סיניססערױם האס ארײנגעסראנן שינײם אינס לערנ־ פלאן סין די םיעוסים׳שולן. > אין עלםער םין 43 יאי איז אץ װארשע געשסארנן דעי• באקאנסער ײדישער ארײסגעבער ישעיהו לעבעננוים. > יעײ ײדישער לעײעיי-סעםינאר אין נױ־ יארק סײעיס זײן 15 יאר עקזיססענץ. ק־ז פארס אריבע־ לעשסשינסקי יעקב < יייז ד• פ-יערדיקע מיסטער פין לויטן < <וייר סין נױ־יארק ײדישע מיםל־שולן די תײנסיקס יאר אײננעארדנס א סימפאזױם. אין װעלכן ם׳זעגען אויסגעסראסן די קינדער, װאס גײען אין די שילן. די סעמע ״נאציאנאלע און נ׳אציאלע פראברעמען בײ ײדן״. ם׳זענען אײפגעסראסן 12 שייער פון די דרײ ײדישע מיסלשײן ״רי אדבע־ םער־ריננ מיסלשיל, די שידם־עליבב־־מיסלשול און די מיסלשול םון די ײדיסע ארבע זע־-שילן. יעדע שיל האס ארויסנעשסעלס םיר רעדנער, צי 10 מינוס יעדער רעדנער. די באזינדעדע סעמעס. אויף װעלכע די ײנגע רעדגער האבן זיך אסגעששעיס: 1) די השנלה באײענונג — ליבע שילדק־עסס. 2) אסימילאציע כײ ײדן — לילי סאלאײיא׳י• 3) װאס ײדץ האנן געליטן סין אנסיסעמיסיזם — דוד א*אסאשו. 4) דער צױניזם — שלום בערגרין. 5) דער ,״בונו אין די ײדישע סאציאליססישע ארבע־