Literarishe bleter · 1933-06-09 · 23 (9.6.1933) · p. Seite 378

ליטערארישע בלעטער נום. 23 (474 זי ם 378 3>ן ןן-אך צז וואך סעאסער אוןיקונסס ( י *?י כינע״ *־י די ,״װילנןנר׳' ה*לס זין נןך *לץ. די ״לעזוסי ססג״ גידריסרן שײן װןכן. , > אריך -נןססןן״ נײס מוין די 20״סע װןך. * > אין די איבעריקע סעאסע־ין!רססליקײכי. מ׳רעדס״ ןז םיכןל מיכןלעםקן זןל ןנהײנן ני שסילן אין װןיעע. ן סברא, ןז אייך מןלי סי?ןן גןך איר ןרריקקימען סין מןסקװע — סןלי ייקןן יון יעקב קיליך, װעלכע הןנן אייף זײער דורכרײזע סןרנרןכם אין װןרשכ, איז אין קןמינסקי״סעןםער אײנגעןרדנס מװן'־ן ײרךי״דעם ןרסיססן־פןרײן ן קנלת־ינים. ס״זענען יריסגעסרןסן װעגן ײדישן סעןשעי אין ןמעריקע ײן װעגן די געסס ד. עעלמײססער, מיקם ניױ, ילחנן גײסלין, נ. סײזיל, ז. זילכערעווײג. םןלי ייקןן איז אויסגעסרןםן מיס ן רײ לידער יר םקיעעס, װעלבע הןנן שסןרק אויסנענימען נײם ײים יעקכ קןליך הןם געהןלסן ן דןנק־רעדע. - > מןרים. ^שװןרץ הןס געילינס נןך די גןססשיילן םיס זײן ןנפןםנל וינער די גרעסערע שסעס אין ןכלעריקע עו קומען איגס קײן יוילן. מיר הןנן בןקומען א סעלענרוסישע ידיעה, ןז מןריס שװןרץיאיז אײננעלןדן קײן נוע ןס־אײרמ: ױיסעופירן דןרס ״יןשע קולנ־. קײן ױילן װעם םןריס שװןרץ קומען ערשס סיף אײגוסס. - > ס. נןרןסןװ םיס זײן ןנםןמבל (ס. ןיםבוים, א. דןמ*, ה. הןדם, א קורץ, קלןרא סעגןלןװיסש, אלא שליסקןװיםש א. ן) הןט די לעבסע װןך גןכסרןלירס אין לובלין. > יםחקע בורשסײן, װעלכער הןס גוסםרןלירס מיס גרוים דערסןלג אין װןרשע, הײבס ןן :ו שיילז אין װילנע. ס׳װעס שיילן מים איס נןדין קןרעני. װןס הןס געשסילס ן גןנען סעזןן אין װןרשעװער ,פןװילןך״טעןסער״. > די ײדישע סרײע, ךןם הןס געשיילס ן גןנען סעזןן אין ביןליסםןק (ןנסירער י. װײס. הןרץן, איז איבערגעסןרן קײו קיוקי• > אין יןריז הןס ודןלף זןסיןװסקי און לעןײד םןקןלןװ אויסגעסירס ן ייעםע ,דײסשלןנד שרײט״ — אין 3 ןקסן אין ס1 בילדער סון י. קילינינקי. — אויך אין װןרשע איז אין קיםיגסקי• סעןסער געגןננען עסלעכע מןל ן היסלער״ייעסע סין ש. סריזןמענט. > ן. סןמנערנ שיילט נןך ןלץ אץ יןריז. יעדע יןר סעג ן נײע אויםירינג. — > אין לןדזש איז געגעבן געװןרן די 50.סי סןרשסעלוננ סון ,םןסע און שװיגער״ — די הוייס־רןלן — לוסי אין םישא נעימןן. א*ן לןדז איז עס סון די גןר־זעלסענע סןלן, ןז ן ייעסע זןל גײן נסדר 50 מןל. > די ןםעריקןגער׳ ןסערעסן. ןרסיססן ן. דזשײקןבסןן און מ. שענסעלד סיס דעס קןסיןזיסןר ם. לןסקןװסקי שיילן ןלץ םיס גרויס דערסןלג אין נעלגיע. רעדאקטאר נחמן מײזיל (50 יעײזן:): בו אײן רינג סין די סיר עלכערע קײם*, אײן ריגג םון די ירןװינעיפלע ״בין״־ עװײגן. ןחיץ דעס װעס אייך בןסײליקן זיך ן הןלבער ריננ רןװעריםסן. די רןװעריססן און 1 רינג װןנדערער װעלן דעם װעג װילנע־גרןדגע דורכמןכן נישס מים דע־ בןן און ױעלן נןכן עי־ זןמענסלי ןסװןנדערן בי דער בעיןװעזשער ייש• םשע. אויף דער עײם סון ע זןםענסלי װעס די ,נין״ אײנןרדנען ן 6־סןגיקן לןגער אין ן דערפל סון בײדלעך. עס װעי״ס געגרײס סיעביעל פןר גדןדנע א בינישע ייעכע. װעלכע א*ז עונײסגע־ שדעלם דורכן בינישן קןלעקטיװ פון מחברים און םיזיקער. > אין לןנדןן איז דורך דעם ײדיש־עננלישן זשורנןליםס ױסף לעפסװיסש דערשינען ן גרויסע ןנסןלןגיע — ײדישע דערעײלוגנען סון 100 ײדי״ שע וין ײדן־שריסםששעלער סין סןרשידענע שירןכן אינערגעזעבס אײף ענגל ש. א. י. נ. ,ישרול״. םיר הןנן דן דערעײליננען סין ענגלישע, ןמע־ ריקןגישע ײרן־שיײבער אין אויך איבערזעבינגעז סין דײסש, סרןנבויזיש, ײדיש, הענרעיש, רוסיש, הןלענדיש, שװעדיש א. א. עם ויז ביגעגענן םןר יעדע דעיבײלינג ן קירבע ביןגרןפיש־ביבליןגרן־ פישע נןסיץ װיגן דעס שרײבער. ־־ ביריק מיס עטלעכע יןי־ הןם רעלעגן םרןנק אויך ןרויסגע- גענן ו ןנשןלןגיע סין ײײשע שדײבעײ די ויב־ סיקע זןמלינג איז פולער גרעהער. > אויף דעם 1-סן ײני איז ןנןנםירט אין קןװנע ן ,גרײסעד ליהערןריש־קינסטלערישער ןל־ מןנןך״. ס׳טרעסן אײף שרה אײזען, נתן גריגבלןם, יעקב גןסליב, אליעזר רײמןן, ד. װ. מאירןװיסש, ישראל קוילון. אין דער קןנבערס־ןיסײלוננ: סרוי י. םרויב, י. זןקם, י. רײסבלוס. > מןרק רןזוםבי סןרענדיקס איעט ן נײע ייעסע, ן סרןניקןמעדיע פין דעס לעבן פון ײדן אי; דײסשלןנר א. ד. נ. ״ירײ חדשים וורלײכ״.— > פרןפעסןר אײנשטײן איז אויסגעקלינן גע־ װןרן ןלם ערנסיסגליד פין דער װײםרוםישער װי־ סגשןפס־ןקןדעמיע וין מינסק. וײנשסיין הןס גע־ ענססערס, ןז ע־ בעמס מיס *ןגײססערינב ןן דעם בגבוריקן אויסװןל. > י. מ שערמןן (יןהןנעסבורג) סןרעגדיקס ן נוך ,״לןנד סון גןלד און זינענשײן״, וין װעל־ כע ם׳װערס געשילדערם די געשיכסע סון ן ײריש *רורל, װעלכער איז נעקומען קײן דרום־ןסריקע און מןכס ןדורך דןרס ן שװער לעבן. אין ביך װערס ןסגעשעיגלס דןס ײדישע אין ןלגעסײנע לענן וין דרום־ןםדיקע סןר די לעבסע דרײהיק יןר. - > יחיאל לערער, װןס הןס ןרויםגעגעבן בװײ *יכער *שאול אין דוד״ און ״שס־לקײס וין שסורם״ *ןרעסנטלעכט איבם ן נײ בוך לידער ,נרינעמס אץ םעלד״, װןם הןלס ן 120 זײםן. — > די ערשסע פןרשסעלינגען סון דער *יבלי״ שער דראמע ,״רחב״ םון הןרי סעקלער אין ״הניםה״ תליאביב, זעגען ןדורך מיס נרויס דערפןלג. ןנם־ עיקונג הןס ןרויסגערופן דןס שיילן םון רןװינא אין דער סיסל-רןל ןלס רחב הזוגה. די ,דנימה״ גרײס או*ך עו די פרעמיערע סון ,איד—זיס״ *ון סײכסװןנגער.?יטעואטװ אזן קולסור > וין דער ײדישער פיעסע זענען םןרעזנס־ לעכס ןרסיקלען, ערינערונגען װענן אברהכ קןסיק. ער איז נעװען ןן אימרו, געװןגלס נל־ימױ הין שסןס בי שסןט און שסענדיק זץ־ ןרומנעסרןגן ם*ס שןרשידענע פלענער װענן סןלקס־נילדינג. — די לעבסע 8 יןר געלענס וץ מןסקװע, כןרקןװ.— > אץ לענינברןד איז נעשסןרנן דער ײדי־ שעד דןקסןר און סשןםיססיקער *נימין נינשסןק. בינשטןק הןס סןרםןסס ן דײ װערק װענן דער דעמןג־ןסיע און ססןסיהסיק םין ײסלןנד און איז אייך געװען סעסיק אויף סןרשידענע געביםן םון ײדישן לענן. ד״ר *ינשסןק הןס געהערס בו די גרינרער פין ,ןזע״ און םןרעסגסלעכס ן רײ וױ־ סנשןססלעכע ןפהןנדלינגען װעגן דער בןפעלקע־ רינבס־בןװעגונג בײ ײדן סןר די לעבסע 40 יןר. ער איז געװען ן זון פון דעם *ןװיססן ײדיש־רויי םישן שריססשסעלער, דעם אינסיםען סרײנד פון מענדעלע מוכר ספריס יהודה־לײב בינשסןק. > אין דער סןװעסישער ם־עםע זענען פור־ עפנסלעכס םןלננדיקע ב־פערן װזגן דער פרןדוק־ ביע פון ײײשע ביכער ןץ רןטנפןרנןנד: אין 1917 זענען ןײיס 150 א־יסנןבן, אין 216-1918 אויסגןבן, אץ 19י 1 — 274, אין 1920 ־ 104, אין 849-1921 אײסגןבן, םןר די יןרן 1922, 1923 ױן 1924 װערן קײן עיפערן נישם געביןכס. ןנ־ הײבנדיק םץ יןר 1925 בןװײזן די ביםער ן *םדר־ דיקן װוקס ס*ן רער ײדישעד ביכע-־פ־ןדוקציע. אין 1925 זענעי ערשינען 211 סיטלען אין א בןל סון 798 טויזנם עקז. און 1028 דרוקבויגן, אין 1927 און 298 סיסלען, 1 םיליןן 136 םויזנס עק- זעמפלןיץ 1627 דרוקנויגן. אץ 0 193—471 סיסלען, 2 מיליןן 305 סויזנס עקז. 2220 דרוקבוינן. פןר די לעצשע 2 יןר זענען קײן געבויע ביסערן נןך נישסן. עס ויז נןר נןיײסס, ןז אין 1931 אץ 1932 זענען ערשמען 700 םיסלען. > אויף דעם 28־סן מן• ויז ןנןנםייס אין גױ יןרק די םײערונג סין דעם 15 יןריקן ױבילײ סין ײדישן לערעד־סעמינןר וון ןרבעסער־רינג־ קורסן. אין םןרלויף סין די 15 יןר הןבן דעם סעמינןר אין ן,י*עםער־רינג־קורסן געענדיקס סיל לעיער סןר די ײרישע םןלקש־שילן. רי הינדעי״םע־ ײנגע קילסיר־שיער אין דע־ ײדישער ןרבעסער־ *ןװעגונג זענען דןס רוב תלמידים סין דעם ײדישן לערער־סעמינןר. — > וין סןרלןנ ,עמעם״ איז דעי־שינען ן לי־ טערןרישע זןםלינג פין א. קושנירןװ — ,דןס לןנד דןרף קענען זײנע העלדך. > אין *ערלין איז איבס דערשינען ן *ןנד לידער פון א. נ. שסענצעל — *פישער-דןרף״, — םןרלןג וון דריקערײ ,ענערגיו״. 104 זײסן. — עום בוך זענען בוגעגענן ןפרוםן װענן דער דײס־ שער איבערזעביגג פין ןס דעס ניך פון סןסןס מןן, ןרנןלד צװײג א. א. > דער ביזןמענפלי סין די ײדיש־װעלסלעכע שילן סינם רןיןן װילגעיביןליםסןק אין גרןדנע בײם םוף ש־־ל־יןר איז אײך םןרבעסן געװןרן דער םקײסישער קליב ,בץ״. די נין״גיופע װעט בןשסײן סין ן בונויםגעשסעלסער הןלבער קײס