Literarishe bleter · 1933-05-19 · 20 (19.5.1933) · p. Seite 330

ליטערארישע בלעטער נומ. 20 (471 זײט 330< 3>ן וןאך צז ןןאך נזעאםסו אוז קונסס > מיסחו$ך דעם סנ״סן ה. ח. איז סןרגעקי־ מען אין װןןרשעװער ..גןװןשסשי״־סעןסער דער גןןלדםעדען־פעססיװעל לננוד ז. זילבעי־עײײג. ס׳איז געקומען ע ריןיקער עולס. ס׳הןבן געהעלסן רעדעם אלחנן עײםלין, מ. *רנעסײן, ז. זילנערעװײג. ס׳זעגעןיאויםנעםרןסן יק קןנעערס־סײל •ן ןרקעס־ סער *ינסעי רער םירוננ סין ד. עײנעלםןן, די ןרשיססן ע. נרײספו:, ײכבד זילנערג, ש. לןנדוי, מנחם רינין, װיערן קןניעװסק*, •. נןרןרןװ, א• קװץ, ד. זײדעפןן״ ■. בורשסין. אין סעגץ — ןרןנזשירס דורך ןנױסע רײוגער. קןנסערןםיע — װ. גןייק• סון גןלדסןדענם רעסעיסיןר איז געװען ליידער, װײניק. דערסןר איז געװען ן סײן גיסל שוגד־לידלעך, חןס הןס לחליס ן נישס ןרײנ־ געוןסס עו ן גןלדכן ן־פעססיװןל. *ויך די קןנ• פערןסיע איז בעװען נישש •אס'? זי ןזן ןװגס. ן שאד ו ן גןלדסןרען־םעכסיװןל הןס גערןרספ זײן פון גןי ןן ןנרפר כןרןקסער. — ז. זילנער־ עװײג הןס ערשס די אויסנןנע *ו ן־יןנזשירן ןן אםתן גןלדסןדן־ןװבט. > אין די װן־סעייע• םען ערן — ן קלײגע ענדערונג ־ אץ קןםינסקי־םעןסעד גײס ן נײע •־־עםע סין ש. ■ריזןמענט ״אין לןגד םין י. הים־ לער־ רעסןרםןזש איץ 10 נילרער. ־־ > ״שרײ כינע־ נײס די סעג נים 100-סן מןל נײ די ,.װילנער״• — אין •ײלישן .ןשעבעים״־ סעןעער איז די סיעסע געגןנגען נלויז ן 50מןל. — > די גןססשסילן סון מןריס שװו־עס קינסס־ סעןכער אין שיקוגן גײען ןרירך םים גרוים ער- סןלג. דער םעןשעי איז לעעסנס םיל בעוןקס. די ג״הסשסילן אין שיקוגן זענען סןרלעננערס. > מיכאל םיכןלעװסקא הןס ןנגעהוינן 1* שאילן אץ ■ןריז• > לוםי און מישא גערםון שסילן מים גרויס ערסןלג אין לןדזשער ,.סקןלא״־םעןסער. > די םעג עםנם זיך אין דער װןרשעװער קונסס.געזעלשןפס די אויסשסעלינג סין דעס נןװיססן ײדישן קינססלער 1. גוקערמןן• > דער קינסםלער יןנקל ןדלער# װעלכער איז געװען ו דײסשער הושב, געסינם זיך אי*ס אין פןריז. > *יליב דעם גרויסן ערםןלג זעגען די גןסס־ שפילן סץ אוירװינג דזײקןבסןן אץ סאי שעהג־ פעלד אין בעלניע סןיילענגערס געיזיוירן^גןך אויף ן חויש• — > דעס 25 םןי קיםס םןר אין קןנעערס־הוח ^פלעיעל״ אץ זןל *שןיען״ ן גרייסער קיגס■־ ןװנס נין די געװ. ,הניםה־-שויש#ילער דוד װןרדי און חוה יןעליס. אין ■רןגרןס גײען ןרײן װןרדיס אימפרןװיזןניעס, כןרןקסער־בילדער. שןרזשן אין יןעלישס רעניסןעיעס פין דער בי*ל אין איגסעד־ פרעסןציעס פין מןוערנע ײדישע אין הענרעישע דיככער. — > דינה הןלפערין און סעס נרןנמקי שפילץ איץ װילנע דעס פינפסן חודש מיס גרייס ערסןלג. ועד^טאו נחמן מיידל *ו זײן װײסערדיקע• *כםערישער טעטיקײס. — > *י דעם סן פוץ־יןרצײם הןס מגחם נןיײשן געהןל ן ן רעםערןש אץ בןססןן ״י. ל. פרץ און אינזער דור״. — > אויף דעם 16 סן מןי איז בןששימס גע־ װען אין גיי־יןרק די סײער.־נג ם ן דעם 70־סן גענוירנסןג סין בןװוססן שריפםשכעיער, םילןלןג ןלעקסןנדער הןרקןװי. ס׳איז *רגןניזירם נעװערן ן יוביל״-קןמיסעס סין 70 פעיזןן, — פןישסײער פון ןרגעסעד־ריגנ, ײװן, שדײגער׳פארײן א.#.לד. > דער ײדישע.־ פע,־קלוב אין נױ-ין׳יק הןס ןרןנזשירם ןן ןפיציעלע זיגינג לגבוד דעם דעיי• שײנען סין חײס ליבערםןגס נוך ״ביכער אין שרײ־ בער״. עס זעגען געקימען סיל שיײבער. ס׳הןבן גערעדס װעגן ח. ליבערםןנס װערק י. ןפןסןשו, א. לעיעלעם, ב. י. ניןלןססןזק/ ב. גלןזמןן, א• נעדגער, ם. בןסיץ, ל. פײגבערג, א. ליעקי, ז. װײנפער א. א. דער ןװבס הןס זץ פןרעגדיקס פיס ן אינסערעםאנסער רעדע סון ח. ליבערמןן װעגן דער רןלע פץ קריסיק. ־־ > עם דערשײנס אינניכן דןם *װײסע בוך סין ייננץ דיכסער י*חק פערלןװ א. בי ״איבסערי גןנג־. לידעי-, בןיןדן. פןעםען. פןרלןג ״קןנ״ סירן״ חןדשע. > עם גרײם זיך *ום דרוק אין װןרשע ן לישערןרישער זןמיבוך א. נ. .גרופעס־ 4 ןפ־ סײלונגען ן גןליגיע, װילנע, פןלעסיע, װןרשע. אץ איגהןלםן לידער, נןװעלן, עסײען. דעס זןמלגוך נים ןרויס םןרלןג ״קןנפורץ״. — > ליןן םויכסװןננערש .דער ײדישעי־ קריג״, װןס דריקם זיך אין המשכים אין ״הײנס״ אין אין לןגדןנער .די *ײם״, הןס זיך ןנגפדזײבן *י דרוקן אויך אץ נײ־ץרקער ״שןנ״. — > דןנערשכןג דעם 11־כן ה. ח. אױ אין יןקןל םון װןרשעװער לישערןסן-סןרײן פןרגע־ קוםען ןן ןװנס װעגן די שײסערהויפן אויף װערק םון ײדישע שרײבער, װןס זענען סן־געקומען אין דעם היסלערישן דײסשלןנד. מים רעדעס זענען אויםגעטרןסן ל. סינקלשכײן, אהרן *ײטלץ, נ. םײזיל, אי*יק מןבגער, י. העפסמןי און ד״ר י. קריק. - > דער *וזןםענפלי פון די ײדיש־װעלסלעכע שולן סון גרןדנער רןיןן װעס םןרקומען אץ גרןדנע דעם 16, 17 און 18־סן ױבי ה. י. די ןלע שולן, װעלכע הןבן נןך ניפס געמןלרן װעגן זײער ןנסײל אץ דױאמעגםלי, דןיפן עס גלײך סןן, ןםשפעסכסנס ביץ 25 מןי. דעי־ 25־םן רןי װעס דער *וזןמעגפלי־קןמיסעס םונןנדערשיקן *יר־ קולארן װעגן פרןגרןם סין די בןזיכן און סןר־ װ־׳ילונגען אוישן צוזןמענפלי. > אויף זמסןג זעם 14*סן מןי איז ןנןנ־ םירס אץ ײװן־װילנע * װיסנשןפסלעכע זיגוגנ *ום ןנדענק פינם איניגיאסןר פון ײװן נחום שסיף, םיסן ןנםײל סון ז. רײזען, ז. קןלםןנןװ שש, י. סשעיניכן־ד. — > די לײסמנ סץ טשעכישן מלוכה־רןדין חןס גןשלןסן, ן: די רעגירוגנ זןל זיך בןניזן מיסץ רןדין אויך אויף די שפרןכן פון די גןגי־ ןנןלע םמדערהײסן. מען װעס רערן דײסש, אונ־ גןריש, פויליש אין ײדיש. ליטעואטװ און קולםוד > אין פענסילװןגין־הןםעל אין נױ־יןרק איז סןרגעקורען ן קןנםערענץ סון ײדישע ןרגעניזן־ *יעס, אויף װעלכער עם איז בןשלןסען געװןרן ןנבוהויבן ן קןמפןניע םןר אײנפירן דעס אונ• םערריכם םוץ דער ײדישער שפרןך און לישערןםור אץ די ןמעריקןנער שולן. דעפ הויפס-רעסערןס אויף^דער קןנםערעבץ, אין װעלכער*עס הןבען זיך בןםײליקס םןרשסײער פון 15 ןפםײלמגען םון ןרבעסער־ריננ, סון לןנד־סןרבןנד םון ײדיש* ןרבעסער, סון דער ײדישער קולםיר-געזעלשןפט, פועלי-*ױן אץ םןרשידענע שול־ןרגןניזןביעס, הןש געהןלסן דר. חײם זשיסלןװסקי. דר. זשיט־ לןװםקי הןס אין זײן רעפערןס בןסןנם, ןז די בןהעדשונג פון דער ײדישער שפרןך װעט בעבן רער ײדישער ױגגס אין ןםעריקע ן גרעסערע װידערשסןניס־קרןפס. די סרןגישע לןגע אין דײסשלןבד בןװײזס, װי נויםיק עם איז *ו םןר־ בינדען די ײדישע קיבדער םיסן פןלק דורך בן־ קענגן זײ מים דער ײרישער ש*רןך, געשיכסע, קילםור און ליםערןשור. עס הןבן אויך געהןלםן רעדעם דוד פינסקי, מאיר ניוין, ל. םעגןל אץ ל. לעהרער. *וס סיף איז געװײלס געװןרן ןן עק• זעקופיװ־קןמיסעס פון 25 פערזןן, װןס װעס סירן ן פרןפןגןנדע םןר אײנסירן דעס ײדישן אונסער־ ריכם אין די ןסעריקןנעי שילן. > איץ חודש אויגוסם ה. י. װערס 25 יןר זינם עס איז םןרגעקומען אין סשערנןװיץ די ײדי־ שע שפרןך״קןנפערענץ. דעד סןרײן סון ײדישע ליסערןסן אין זשורנןליסשן אין סשקרנןװיץ הןש בןשלןםן אײנצוןרדענען אין מיסן םין חודש אוי־ גוסם ן נרוישע ױבל-ס׳יערוננ. די *וגיײםונגען *י דער םײערוגג הןבן זיך שוין ןנגעהויבן. עס איז בןשטיממ געײןרן ן ספעציעלע קןסיסיע, װןס װעם ןנסירן מיס רי נויסיקע ןרבעסן. *ו ןלע ןנסײל־ נעםפר םון דער קןגסערענץ זעגען געשיקס געװןרן אײנלןדונגען צו דער םײערונג. > אויף דער יערלעכער ןלגעמײנער םןרזןמ־ למג םון ליםערןסן־פןרײן אין װילגע איז אײנ־ שסימיק ןגגענומען געװןרן סןלגבדיקע רעזןלוזיע: ״די ןלגעםײנע פןרזומלונג סין סןרײן םין ײדישע ליסעדןסץ און זשורגןליסשן אץ װילנע, נעסעגדיק אין ןכט די פןרצװײםלסע לןגע פון דעס ײדישן שול־װעזן, ןפעלירט *ו דער נןנצער ײדישער װעלש, זי זןל מים ןלע םיסלמן זיך שסעלן אין שוץ םון דער ײדישער שיל, דער אײנציקער הןסע־ גוגנ אויף ן מעגלעבקײם פון ײדישן אײפקים, און סןדירם אויף ןלע געזעלשןססלעכע בוחות ןנצו- חויבן ן קןמף פןר דער פןרמלוכהשמג פין דער *ידישער שיל. > ח. לײװיק, װעלכעי הןס געלעבס א־גער ן חןלב יןר אין דער םןנןסןריע אץ דענװער, איז *וריקגעפןץ ן הײם, קײן נױ־ין-ק. ױיף דער *וריקרײוע זעבעי אײננעןרדנס געװןרן קבלת׳פניפ־ ןװנסן אין שיקןגן (דעם 26-סן *פריל), אין דעסרןיש (דעפ 29״םן ןפריל). — אין די םײערונ־ גען הןבן זיך בןםײליקס סןדשטײער סון פןישי- דענע קולםור־איגססיםיציעס. מיר זענען עופרידן, װןס ח. לײװיק חןס זיך אומגעקערס קײן נױ־יןרק