Literarishe bleter · 1933-04-07 · 15 (7.4.1933) · p. Seite 248

ליטערארישע בלעטער נומ. 15 (466? זײט 248 זײן נײער?ןאמעדיע ״אין קחיס״ סראגיש. ד?ס *יז דןס *נםקעכנשסנין זיך דעם פ*ױס אין דער נןװןסעגינג סין פר§קנו״שער לעננס״חהמה. םין דןבען איז נישט שװער עי םארשסײן, װאס הןס םיך ג/שסויס; ני קןמעדיע איץ דעם אינסיקן מןמענס. דןס לענן איז עזוי *סרןביש אין אינזערע םעג׳ אז עס װעדס שסארק נרןןבלעמאסיש דער עכסעסישער װערם סין סראגישעו אויסלײזונג אויף דער נינע. ז$ל איך נעמען מײן סוחר, למשי, אין אים ארויםװארםן דירבן סעננ־ סער סון זינעםן שסןק, װײל *זוי דיקסירס מיר די אלסעגלעכע כרןגיק״. מעל איך דירך דעם נײ הײנסיקן סןג אויםסרײסלען די געמיסער מי־ס א טראגישער אנטילעקינג ז ס׳איז עװײםלהעםט. תןנ איך מירי געשםעלם מיס. סניס נוס םאסיס אין ןנגעסין די מאסקע סין גנלעכטעי־. נןםא־בענע: אכרהם מארעװסקי הןס אין זײן רעזשי און שיילן אויפ• געםאסס מײן ■יעסע מי א טדאגי־קןמעדיע. נעת דער סעטער דוװסשע (דוד הערםאן), װעלכער איז נײגעװען די לןדזשער סןרשסעלונג, האלס, אז זי דארף נעהןלםן װערן אין לײכסערע סענער בײ מיר הײםם דןס אינסערקעיל: *קןמעדיע, אוינ גישם ק ײ ן ס * ר ס׳ — װעלכער איז דײן אײנדרוק םין דער ■רעםיערע ז — אויב די װילסס.מיך ■רןװןנירן אויף א רענענזיע אינער םײן אײגענער שםיק, הןםסי נישס געםרןסן דןס ןרס. איך קןן םיר אסילי נישס פארגיגען דעם נחת איבערניגענן מײן אײנדריק סון דער ש#יל. דעם אסת גערעדס, הןנ איך שסארק הנאה געהאס. דער *םאקס״ אײ שוין אײן מןל *סןקס• הןססי געהערם אויף דײן לעבן? םינף אקסיןרן װי די נערן הןנן זיך אײנגעגיםן אין דײן נאשײדן שסיקל *רבעס און געםןכס פין דעס ן לײט איך רעד שוין נישם װעגן די הוי#ס-קרעןניעס (םןרעװסקי אין קלןרי סעגןלןװיסש), װײל בןרירן די דןזיקע רןלן װןלם װידער געחײסן: רענענ־ זירן זיך ןלײן. ןנער וז זיגמונם סורקןװ סרןגס מיר *ונסער ן קעניגלעכע להנה *ון שסייט מיר ן■ ןן עפיזןד פין װזלנע םינף, העסססנס זינן םיניס זזרן םוזר די געעײיםע מינוסן ה*יס עד וזין קןמעדיזולער ס&זונונג יעב נזוגען זןי, שופס * מענסיקן פןרםרעס פון * װונערניק *ון .ערשעםם נענעך ב״ ס״ן םרײנס *נרהם סןרעװסקי, װעינער *יז רןך זוויך ווויף דער נינע. בײז ביום, װןס ער מןרע־רםקי, דער שייער פון דןיםןםןװן זנרונו יברנה, קןן נעבעך, נישם ןפש*ילן בײרע רןין גיײנע״טיק. ןרער ןיעקם שסײן. 1 פרענםיקן וןרםרעם וון ן רויקן ןסעריקונער גיס ער מיס זײן ןפגעסןםטן, נ/־וןיט זןגן, סוזיקויישן ןרם שפיין. *יך בין נעײען *נסעיקס. ןבער םײן שמחה םים שסײנען *יז סיר סןרשסערט נעװןרן, װײי זײן פרוי׳ װעינע *יז נעזעסן מים םיס מיר *ין *״ן יןזשע הןט *ון מיר געייםן יעעעדיקע שםיקער, םןר װןם *יך הןב פןר *יר מון ןנגעשריבן ןון קיײנע רןי• קעגן געני* שייס הןע *יך ו שיענס נעװיסן. ױיס דער סיעםע רײס ייך פ״ *יר ןװעק דעם געיינטן נעח מיס *יר *וממיסינןר־הןרעיקן שפילן הןם זי פשר םןרדיגם *יך ןןי *ים *יר *ינעריןזן. *ון *וינ *יך קןן נישם שדײנן װעגן די הויפס-קרעןניעם עויינ נןשײרנקײס, ןנער דונקען די ןרסיססן קןן *יך דןך. *ון *יך שיק זײ סןקע *ינער סײן הןרניקן רןנק• זײ הןנן .םיך״ פןרגעשסעים דורך זײנר ש*יין שענער װי *יך הןנ עם םןרדינס. ן דןפיסן רןנק מײן סרײנט ןנרהם מןרעװסקי, מעיכער הןס סיך םיי ןרײסגערןיםן מיס זײן קיוגער רעזשי. שייםליך *יז מײן *ײנדריק םון .פןקס״ ןזן: דער ״םנקם׳ מוז װןס ניבער זיך נעפןלן... װײל *וינ ער זןל ןגהןלסן * לענגערע ע״ס װעלן פינף גוםע *קסיןרן *ויף אײן נינע װערן *ין ן לוקסיס - * נןרער״ פעניש. מען װעם פןרערן וינן, עען, ן נןנני סרופע סון נוסע ןקטיןיו *ין סען װעס נישס װעלן גײן קוקן *ײננלנע נןסס־שפילער. *יז רי נײט *ינזערע עקןנןמיש ניגעיוסס םןר |זו גיסן וקסיוין״ שעוסער. )). 3. א שמועס מיט א. קאציזנע װעגן אץ לןדזש גײט אי*ס מיס דערסןלג אינס טעאסער םין די סארײ- גיקסע ײדישע *קסיןרן (סעקס) *לסער קןניזנעס נײע פיעסע .אין קריזים־. אין א שמרעה מיט אינז הןס א. קאעיזנע זיך געטײלם יװעגן זײן נײער פיעםע• דעפשס א. מןדעװסקי — לינקס א• קאניזגע — װ$ס איז דײן •יעסע? װןןס שסעלס זי מיס ׳•• ^ןך ן — זי שסעלם ם?ר מים זיך *ן?פשניט םרן ס. '־ישן לענן, — יעבעם *פשבים, װו דער קריזים לײגס זיך נישם בזא־ אין די קלײדער, נ*ד אין די בײגער, בישס נ$ר אץ מאגן, נאר אין די געהירן. מים אנדערע װערטער: דער גײסטיקער קריזים אלם פועל־יחיא פון עקןנןמישן. ןם אױף דעם כאזיס הןב איך םיר גענוים... א קןפעדיע. — װי אזוי לינס די ■יעסע אויםן װעג פץ דראמעסישן שאפן ן װי קומססי אינס ני קןםעדיע? — ע#עס מןדנע פראגן. עס קיפס אוים, װי דער װעג סין מײן דראמעסישן שאפן ליגט םאר מיר ןפךקלאר און אויםגעסלאםסערט מים בעטןן, כןטש נעס א םןטןעיקל און מןך א שפאניר און באמערק אלץ, װןס עם ליגמ ד*רסן. אוינ * שרײנער װעט דיך פארזיכערן, *ז פאר אים איז קלןר זײן אײגעגער שןםוגגס־װעג, איז עס *דעד * ברויסקײס־מעניאק *דער * שסילער שאנסאזשיסט. איך חןנ דערםילם * סעמע. איך הןב זי אײנגעביסן. הײסט עס: זי ליגט י* אויסן װעג פון מײן דראמעסישן סעםן. װי *זוי זי הןס זיך *װעקגעלײגט — סרעג בײ פרוידן. עװישן מײן איצטיקער קןסעדיע אין דעם ,דיכים״ איז * שפרונג, פינקט װי נװישן ^דיכיס״ און ״הורדוס״, *נער > שעריגג * סעמאסישער. נישס קײן שטןפלעכער. שטןיליך זענען די *לע דרײ ז*כן געקבןםן •ון דעם זעלביקן טעאםדאלישן טײג, װןם דןם אײגענע קןון איך נישם זןגן װעגן מײנמ םריערדיקע דראמען-ארטיקע װערק ״פרןםעסעוס״ און ״דער גײסם דער מיך״. נו, און װי קום איך צי קןםעדיע? דןס ק*מעדי*לע איז ד*ך מיר קײן מןל בישט סרעמד געװען. סײ דער ״דיכים״, סײ *הורדום״ זענען שטארק ײרכגעװענס מיםן קןמעײאלן עלעמענס. ק*מעדיע אין טױאגעדיע חננען אץ עכםער דרעמאםיק בכלל ענגער עעז*מענגעװ*קכן, װי אין דער טעןריע. דןס איז ײ בעזאמענגעגןםענע גרי־ כישע מאםקע פון געװײן און געלעכסער, די ■יבערמעגנדיקע שןרם *ון ק*םעדיע *דער טראגעדיע איז נישם קײן סראגע סון עװײ קעגגזײםיקע פןליוםן. עם איז גיכער * םרעגע םין ססיליםםישער אײנשסעלינג, םון עססעטיש-אידעאישן עיגענג. גענענס ד*ם דיכטערישע געמיס עים מזעח םין ■*סום — דען װערס בענייס * סרעגעײע. םארנלײבם ד*ס געמיס אין די ד׳ אמות סין •רעקסישער לעבנס־חכמה - װעס מיס םזל געבויױן װערן * ק*מעדיע. — *י די קןמעדיע דײנע הןם אויך סרעניזם ז — ר*ם איז שיץ געדריגגען סון םײן סריערײקעד תשוכה. *ן םר** גיזם קןן זײן * װןדעװיל, * םןרס, ן קװי-*רן-קװן. ק*מעדיע איז אין יסוד