Literarishe bleter · 1933-03-03 · 10 (3.3.1933) · p. Seite 162

דיסיסר^ריפיפ ברפיסיזו \\ס. ס\ ו^46.) זייט 162 פח וו־את וואך־ טעאטעד אדן קדכםט ןןןן סיםזואך דעם 1־סן סערץ קוםם #8ד איי עוארשע דער םראדיגיאנעדער ארטיססן ־ סץג. ס׳װעדן £ארקוסען אין אדע װאריםעײער ״דישע סעאםערן פייערדעכע םא־שםעדוננען ביי דער בא־ סיידיקונג פון אלע אקםיארן, װאס געפינען זיך אין װארסוע ןןןן אין עדסער פון 25• יאר איז אין נױ־ יארק נעעםארבן דעד באקאנםער יידישער אר־ םיכס יוםן* קעסדער• ןןןן די ,װילנער םדופע״ (אכם• ט■ טזאד.) פא־- ענדיקם די פראבן פון דער נ״ער אויפירונג ״יד־יי בינע!" פון סערג״ טרעםיאקאװ, ״דיבו מ• מ.. רעזעי — יעקב ראםבוים• םזועגייםע גע־ יבםאלנװנג —• ארביטעקט ע• סירקום• ס׳װערם געמאסט אין טעאטער א רעםאנט׳ און די בינע װערט איבערגעמאכט• — די פרעסיערע װעט פארקוסען דעם 10־טן םערץ• ןןןן אין ״פאװיליאן״־טעאטע־ װערם װ״םער געיטפילם ״חבידים״ םיט רודאדף זאםלאװסקי אין דעד הויפם־ראלע• ןןןן אין ״געבטראל״־מעאםער׳ װארשע םרעםן אויף הערםאן פעניגיםטיין און םאלי פיקוס• ןןןן אין קאסינסקי־טעאטער יטפילט בן־צױן װיט• לער• װי סיגיט איבער זאל םנחם רובין אנהויבן צו יטפילן דא־ם בקרוב אין א נייעד פיעסע. ןןןן דער געװ. פרעזידענט פון די פאר״ניקטע זוטאםן האט צוגעיכיקט א באגריסונג םארים יטװארצן צו זיין ססגו־טער אויפירונג פון ״יאשע קאלב״• ןןןן אין בערלין האט זיך געשאפן אן אנסאמבל אין דער דייטיטער יבפראך פון יידן׳ װאס האבן געיטפילט אויף דעד ד״טיטעד בינע• די ערשטע אויפירונג עלזא דאםקא־שילערס פיעסע ״ארטור א־אגיםוס און זיינע פאםערם״• וווו אין װילנער ״דישן טעאטער קוםען פאר די גאסטשפילן פון אידא קאםינסקי• סיווערט אויפגעפידם א סוזיקאלישע קאםעדיע ״םיײעט זיין גום!" פון תאנם םילער• םוזיק — ראלף בענאצקי, רעזשי — אידא קאםינםקי• סיבאמיי־ ליקט זיך דער גאנצער אנםאםבל פון װילנע,־ ״דישן טעאםער• ןןןן פ• באדאנזאװ ענדיקם ז״נע פארשמעלונגען אין לאדזער ״סקאלא״־מעאטער• ןןןן די צװ״טע ײאך הויבם אן צו שפילן אין לאדזער ״םקאלא״־טעאמער דער ״פאקט״־אנסאםבד• די עי־שטע אויפירונג — ״פארקויפטע נשםוה״• ןןןן דעד דיגעד ״דישעד םיעוםים־םעאטעד פירט אונםערהאנדלונגען םימ יעקב בן־עטי װע״ן גאסטשפילן אין ריגע• ןןןן די ״׳•דישע באנדע״ האט געענדיקט איר״■ דערפאלגרייכע גאסטשפילן אין לעםבערנ אוי אדזיסנעופאדן איבער דעד נאל׳צישעד *דאװינ•;• דעדאקטאר נחמן מיוזיל' ןןןן ס׳איז דערשינען ן> רײכער יובל״גומער םון דעם כן$װנער ״סן>לקס־בלאמ״ גו דעם דריטן יאר־ טאנ פון זײן דערשײנען םיט פיל ארמיקלען פון #רמיקע און אויסלעגדישע שרײבער. ס• *ונגער אזן ם• ב• ״כפ״ן האבן פ>>דפאסש * פיעסע ״חוזק אין כעלם״• די פיעשע װערש איצש בא&י־עט דורך ד• הערמאן פזןר דער בינע• וחן דער ביאליהךפארײן אין רעװעל סײעדפ זײן 15־יאייקן ױבל פון מעמיקײם• ס׳װערן אדורכנעפיחט א רײ קזלמדר ־ אונטערנעכװנגען. םיװעיפ געיס&ילמ דורך דער ד־אסאמישעי■ סעק־ ציע ה• לײװיקס דרא&ע ,׳בןןנקר*מ״. דער כאר גרײפ גאר א פײגעפ ק$נצערמ• ס׳װערט נעגר״ש אן אידוסכזרירמער אדמ^נאך׳ װאס װעמ אפל6יד לען חזס דעבן און מעמיקײבז פוגם פארײן. אין אדסמנאך נעסען אגמײל אחםיקע װי אויך אויס־ לעגדישע שרײבער• ןןןן אין בערלין איז געגדינדעט געזח>רן א פאי׳ ״וײן פון קעגגזײםימר הילף פאר מזרח־ײדן א• ד״ ג• ״װןןר״סע״׳ װ>ןס ה#מ זיך געשכועלם אלס ציל צו פארמסרײמן ײדימע קולמור צװי״כן זײנע םימגלידער• ןןןן דער פר״דפאריין אין נױ־י*>רק ה*ט אײג־;ע#רדגם א דיסקוסיע־אװגט ״צי איז מאקע ײדי־ ידע דערצױנג אין אפעריקע א דורכפאא״ עס ה$בן זיך אין דער דיסקוסיע באמײליקמ אנגע־ זעענע ״צריפ&דשמעלער און קולטור־טוער• ןאן לויט דער װעגדוגג פון ם• פ#קס, דעס פןןר־ װמלםער סון גױ־יארקער סעק^נד־עװענױ־מעא־ מער, איז פרץ הירשבײן צוגעמראמן צו שרײבן א מוזיקאלישע ק#מעדיע׳ אין װעלכער אהרן לע־ בעדיעװ װעם שפילן די הויפמ־ראלע• דאם ז$ל זײן די ערשטע אייפירוגג אינם םעקאגײעװענױ־ מעאמעי• אין נױ־יארק אינם נײעם סעזאן• ןןןן דער קינסהלער יצחק ליכמעגשטײן ה$מ געח*מ א פאילעזזגג אין פאףיןער ״ארבעםער־ חײם״ װעגן ״אלםע און גײע שמרעסונגען אין דער מזןדערגער קונםמ״• ווןן זוגמיק דעם 5־םן מערץ עפגמ זיך אין דער װארשעװער ײדישער קוגסמ־געזעלשאפמ א בילדעו־אויסשמעדונג פון פינף ײדישע קינםמ־ דער — פרוי סמ. געגםנערשװער׳ י• םיקאיצינ־ סקי׳ י• מרעפלער׳ ה• ראבינאװיםש און י. שליװ־ גיאק• די אויםשמעלוגג באשמײמ סון 100 װערק פון סןןלערײ׳ גראפיק און םעמאלםלמםטיק• וומ דעי ״דיש־נאציאגאלעד ארבעמער־פאנד אין די מארײגיקטע שמאמן ה#מ געפײערמ זײן 20־ יאריקן ױביל״• עס איז געקוםען א גרויסער עולם און די פײערונג איז אדורך בײ א גע־ הויבענער שמיםונג• ס׳ד״אבן צווישן אגדערע גע־ יעדט דוד פיגסקי און ש• גיגער• אין טזזיק#ליש־ ד־אמאםישן מײל האן זיך ב#מײליקם דער כאר פון פארבאנד אוגמער דער לײמונג פון לעא ליאװ׳ איזא קרעםע ראון בערםא גערסםען• ןןןןדי גײ־װילײקער ױגנט האם געפ״ערם דעם הנובת״הבית פון דער װילביג־אסמײלוגג אין א נײ־רעמאגטירםן לאקאלי ןןןן די מעג האט זיך אין װארשע געעפנם א םו־ זיק־שול א• :• פון בעמדזאװען׳ וועלכע װעם אויפשמעלן אן ארקעסםער און כאר• ליטעראטדר ארן קולטדר ₪ י אפאמאש׳ו האם איבערגעגעבן אין דרוק זײן :ײ בוך ״אלמ ײדיש״׳ װאס נעםמ ארײן א יאמאן ״א מאג אין רעגגסבורג״ און דרײ בילדעי װעגן אליחו בתור• דאס בוך דערשײנמ אין צװײ אויפראגעס — אין א געװײנלעכער און אין א דע־לוקס־אויסגאבע• אויף אמ דעם װערק וז*ם י• אפאכחן׳טו געארבעם עמלעכע יאר• עס איז דער ערשמעד פיװו אויפצולעבן קיגספ־ לעריש די עפאכע׳ װען דאס ״שמואל־בוך״ ה#מ געוחןלש פ־אימרײבן די איבערזעצונגען פון דער ײדישער גאס׳ געוואדמ װערן אן זןריגינעלע ײדי־ *דע ליטער>>מור• אויף דער דע־לוקס־אויסג*בע װעמ זײן * צײכענונג פון מארק ש#גאל׳ ספע־ ציעל געם*כמ פאר דעם בוך• ווןן שבת דעס 4 סערץ קיםמ פאר אין װארשע־ װער פעז>מער ״:*װזךכמשי״ אויפמרזמ פון אלע שולן פון דער ײדישער זװל־ארגןןניזמציע אין װ#~מע• אין משך פון א לענגערער צײמ ה*בן זיך אלע שולן געגר״ם צו דער דאזיקער *״ויסמרעמונג• אין פראגראם פון דער שול־ פײערוגג װעמ זיין; א שלל־רעפוא־טאזש — אין דרײ בילדער׳ מימ פאסן־ארויסמרעםונגען םון די קינדעי; יילדער פיון םארק מװענס ״מאם־ סאיער״; עס װעם אויך זײן מ רײכעי םראג־ ח>ם סון רימסיק און גיםנמסמיק; ס׳װעפז גי־צמ פעלן, נעמירלעך, דער באקאנמער קיגדער־כער אוגמעי דער *נפירונג פון קיגדער זעלבסמ; עס װעלן אויך זײן סצענקעס און רעצימאציעס אויף פויליש• ןןןן זונשיק דעס 20־םן ח. ת. איז אין ל*קאל פון >>רפיסמן־סערײן אין װאריגע פ^רגעקומען >ז געזעגענונגס״נדעזל־מײ לכבוד יצחק נאזשיק׳ װ*ס *מימ אפ קײן ארץ־ישראל צום העב־־עישן ״ממאמא"־סען>פער• ס׳איז געװען די גאגצע >ור־ מיסמן־כדנזםחה און א רײ שריפמשכלעדער• סיזענען געהארמן געװארן רעדעס װעגן י. גאזשיק און װעגן ײדיש פזמהעי אין א״י. ןןןן אוין״ דעס ל• מלאן־־^װנמ אין לימער^מן־ פ^רײן זענען אזיפגעפראםז י• קענער׳ ד״ר מ• װײכערם׳ ם• ראװימש• נןןך די רעצימ#ציעס פון די ױגגע ארםיסכן עזרי און פ.,*, שםולעװיםש׳ ה*מ ל• מדאך גערעדמ װעגן דער ר*לע און ארמ פון ײדיש און ײדישן שן>פן אין פארשײדענע לעגדעי• לסוף הז*פ ער איבע־־געלײענמ זײן נײע באסןדע װעגן סעגיאר ק>)צענעלב#גען, װן>פ איז געדרוקם געװען אין די ״לים. בדעמער״• ןןןן דעי געזונכדצושםאגד פון ד״ר עזריאל קארדעמך ת>>מ זיך שארבעסעדמ. ער קערמ זיך אום בקרוב צו זײן שדיפםשמעלערישער מעטי־ <זײ• ןאן נחםן מײזיל װעם אוי&מדעמן *רײמיק דעם י-ד־םן םערץ אין װילנע מי־מ א רעפערן>מ א.ד.ם.: ״גײען מיר במיג־ןןדויף אדער באירג־אסןפ״ (ד>ןס ײדישע לימער*מור־ און קולםוי־דעבן פןןי די דעצמע 15 יןא־). דער ־ע&ערןןט װערט *רג#ני־ זירט דויך דער געזעדשאפם סרײנם סון דער ײדישער יעןיל־גימגאזיע אין װידגע• נ*ך דעם י־עפעיאם ויעט פאיקומען * דיסקוסיע•