Literarishe bleter · 1932-12-23 · 52 (23.12.1932) · p. Seite 838

ריוזוזו^ויסס 1\<ז.?5 מ5_ ^ײ״ 348 * ןןאך וו*ר טעאטעד ארן קונםם ןסן אין די ״די*ע םעיוםערן אין ײ*ררןע: אין ״כןןײיןעדי״־סעמםעו-״דוד גאדדער״ םיפ 3• :א־אםיןװ; אין ״סעסל^׳־םעאםער — די ,׳ײילכער םדופע״ (>ןנפ. ם• םזאה — ״גונם אין אויםבעםערונגס־הויז*; אין דענםראל״םע*םער— בזןנדים דז׳םענםעלםען םים בן־גיון ײיטלער; אין **ײידיןןן־םעאםעד — א זוינקל אין בדאזיל סים נןןדי נןאועני. ןןןן אין?זןמינסקי־םעאםעי איז פר״מוןג פזןר־ געקוםען די פרעמיערע פון א נ״ער פיעםע ״די שכורםע״ םים נעלי קעםםאן אין דע־ ד.ו י פס־ראלע• ןןןן זיגמונט םורקאוו ענדיקט ז״נע דערסאלג־ ד״כע גאסכדמילן אין ביאליסםוןק. ײו ער האם אויפגעפירם א ריי אלםע און נ״ע פיעסעם• ז• םו־קאװ איז א״נגעלאדן ק״ן דאנדאן׳ װו ער דא־ף *נהויבן נו שפילן דעם 1־םן יאנואר• די דעמזע אויפידונג אין ביאליסםאק — ״דאקםאי ־עווי' פון פאיק גןןלד — ״דיש ם■ פזןרלערע־• וט הערץ נ־אםבא־ם האם לעיסנם געגעבן װןןרפ־ קאננערפן אין לאדזש׳ גראתעי ןןןן יאנואס םורקאוו חאט אויסגעפידם אין ווילנע ד״ד ׳. ב• ניפורס ״אויפשםאנד׳. ד• ראלע פון פריץ — י■ םורקאײ, מאנדא —י דיאנא בלו־ םענפעלד• אינסנעניזאניע דוד הערסאן׳ רעזשי— יאנאס םורקאײ׳ חן אידא קאםינסקי םרעם איצם אויף אין לאדזשער ״פילזזאדמאניע״ אין דעד באקאצםעד פיעסע ״םיר פרויען״. ןןן אין םאםקװע ײעדפ דעסאנסםרירם דעד ערשטער יידישער קלאנג־פילם׳ אינםיעניזירם לוים פרץ םארקישעס א דערנײלונג. ןא רודאלף זאסלאװסקי האם אויפגעפיהט א׳ן ייגע פ• בימקאס א פיעסע ״אונזערע ״דן׳• ןןןן םשח דיפםאן האם לענםנס אויםגעפידם אין קיאקע ד״ר ׳. ניפודס ״אויסשטאנד׳• די ראלע פון פרץ — משה ליטםאן׳ םאגדא — ע• ליםאן• און ה• ל־יװיקס ״חירש לעקערם״• ןןןן די נאסםשפילן *ון ׳,אדאראם״ (קינסטל• אנפירער משה בײאדערזאן) גייען םים גרויס דעדפאלג• ןןןן אין קי־אקע שסילם םים דעדפאלג ״די יידי־ שע ׳באנרע״ — רעײי־םעאםער מים חנה גדאס־ בערג׳ ראזא גאזעל׳ לאלאפאלםאן און ׳. נאזשיק׳ ד. לעדערםאן׳ ז• קאץ או.ן ד׳ אפענהויס• ןןןן זונםיק׳ דעם 18־םן איז פארגעקוסען אין װאדשע די עפענונג פון ײינםעו־סאלאן׳ ארנאני־ זירם דורך דער געזעלשאסם נו סארשפרייםן יידי■ שע קונסט אין ײ׳ארשע׳ ןןא אין ווידנע קוסם פאר אינגיבן ד• עפענונג פון דער אויםשםעלונג פון אדםור שיקם בילדער און מיניאסורן׳ נווישן אנדעדע — אויר רער באריססער קאלישער סםאםום• רעדאקטאר נחמן פ״זיל ״דישע איסנעדעקםואלן ײענן שאפן אין װארשע אן אינטעלעקםועלן־קר״ז פר״נם פון ״דישן וויסנש• אינסטיםוט• עס זענען געקוםען א 30 ראקםויריס׳ אדוואקאםן׳ שריפםשםעלער און געז• םועד׳ נאבן רעפעראם פון ז׳ ר״זען און ד״ר ע• רינגעדבלום׳ האם זיך וי פארזאםלונג פרא־ קלאםירם אלס ארגאניזיר־קאםיםעם פאר דעם געאואנםן קר״ז׳ ןןןן דעם 19־םן נאײעםבער איז אין ניז־יאדק געפייערם געװארן דער 20־יאריקער יוביליי פון די ״דישע פאלקם־שולן אין אמעריקע׳ וועלכע נעתערן נוס נאציאנאלן פארבאנד. סיזענען גע־ קומען א 300 לערער, שול־און קולטוד־םוער׳ פריינם פון דער יידישער םאדערנעד דערנױנג•— אין ניו־יארק געפינען זיך איצט 10 פאלקס־שודן ארן 2 מיםלשולן׳ װו עס באקוםען א ״דישע דערניונג ק־וב צו 0ט4 קינדער• — אין גױ־יארק זענען היי־יאר געעפנם געווארן 0 נ״ע שולן אין פארשיידענע געגנםן ןןןן מיטװאך׳ דעם 21־־םן קוםם פאר אין לימע־ ־אםן־פאר״ן אין װארשע א רעפעראם פון א• כאנגע־ ״פון גאדדפאדן ביז גאלדפאדן״• ןןןן אויף דער א״נלאדונג פון דער קולפור־ קאמיסיע פון יידישן אקדעפישן הויז אין וואר־ שע׳ האם ז• דייזען שבת׳ דעם 17־םן ה• ח׳ גע־ האלםן אינם א״נשםיין־זאל א רעפעראם ״די ״דישע אינםעליגענץ און די ״דישע וויסנ־ שאפם״, אפשסעלנדיק זיך גענוי אויף דער אר־ בעפ פון ׳״ווא׳ אויף באזונדערע סאםענםן פון דער וויסנשאפםלעבער ארבעם פון ייװא האם זיך אפגעשפעלם ד״ר ע׳ רינגעלבלוס׳ נאכן רעפעיאם איז פארגעקומען א דיםקוםיע• ןןןן אין בירא־בידזשאן זענען א״נגעארדנם געױארן א ייי אװנםן םים דער באמ״ליקונג פון דוד ־ע־געיבאן, ש. גאדינער און ש• האלקין׳ ן,.ן ז■ דייזען האם געהאלםן א רעפעו־אפ אין דער יידישער געזעדשאפט פאר לאנד־קענםעניש אין װזא־שע ״איינדדוקן פון א רייזע איבער ארגענםינע״• ןא אינם מאסקװער ״עסעם״ איז א*עדרוקם א ג־ויסע אםהאנדלינג פון משה ליפײאקאוו וועגן דוד בע־געלםאנס ״ב״ם דניעפער״■ ןןןן אין ׳־ושלים האםאנגעהויבן נו דערש״נען א יידישע וואכנבלאט ״די יידישע שםיםע״׳ ארויסגעגעבן דידך דער ,יאגודת ישראל״• ביז איצם זענען שוין דערשינען פינף נוסערן (נישס .אבנדיק נאך די דעדלויבעגיש סון דער רענירוננ איז דאס ײאכנבלאם דערשינען פדיער אלס איינ־ מאדיקע אויסגאבע א׳ נ• ״יזזודית״׳ ״די יידישע פ־וי״׳ ״דער ״דישער ײעג״)׳ װעלכע װערן פאר־ שפריים אין עםלעכע הוגדעדם עקזעםטלארן• ס׳איז סעגלעך, אז זי זאל פארײאנדלם װערן אין א םאג־ צייטונג• וש אוגםער דער רעדאקניע פון דעם באקאנפן זשורנאליסם גרשון אגראנסקי הויבפ אן די טעג ארויסנוגיין אין ירושלים א גדויסע טעגלעכע נ״טונג אויף ענגליש אונטער דעם נאםען ״■א־ לעסם״ן־פאסט״ (םאלעסםינער פאסם)׳ די נ״טונג װע־ם געגרינדעט פון א״ניקע יידישע קאפיםא־ ליסםן׳ זי חאט דעם *װעק נו דינען די אינםע־ רעסן •ון דעס יידישן קאפיסאל אין פאלעסטינע• ליטעראטרד אין קילטרד ןןןן אין קאװנע װעדמ הײגםיקן פרײםאג גע־ שײע־ט דע־ 25־יא־יקעי• ױבל פון חייו םעאר־ :י: דימע־אײ־דע םעטיקײמ• סיװעמ ם*דקרכלען א גרויסער ליצע׳־אריזדמוזיקןזליעער אװנצ׳ ס/װעלן געהאלפן װערן יעדעס װעגן די סןןר־ דינספן פון דעם ליבן ד• :דסןורני אלס דיבםעי׳ ^זבליזגיסש און געזעל״מפסלעסער םוער• ד• כרסא־ני װעמ לײעגען אויסעוגן פון זײנע װערק• מי־ ־סיקן אים פון דאנעם אונזערע בעסמע װוגמחון• זינמ 25 יאי *סמײמ ד. מיסארגי בײס ליצע־-ארימן װ*־~מאמ און איז מעמיק אוי? די £א״בײדענע געבימן פון ״די־צן *דאפן• ד• מ־עאיגי איז אויך א :אענמער םימ&־בעמע• פון רי ״לימ• ברעצער״ פו:ם ע־ילמן מאג אן זי:מ רי ״לימ• בלעמעי״ דערעײנען ןןןן זונמיק׳ רעס 18־מן ה• ת• איז פארגע־ קומען דאס אפהילן פון דעי םגבה אויפן קבי פון ב• סיבאלעװיבדכ• ןןןן פון נױ-יאיק איז געקופען ק״ן פיילן רעי באקא:מער ײדימע־ עי־יפמיכמעלער פ• בימקא, — דער מחבי־ פון :אװעלן און דעיצײלונגען׳ װאס זענען פא״עפגמדעבמ אין עמלעבע בענדער און רראמאמיידע װערק׳ װאס א םײל פון זײ זענען טימ רערפאלג אויפגעפירמ געװארן אויף רער ״דימע- בינע אין אײראפע און אין אםע־ ײקע• דער •גריפמיסמעדעי איז א&געפארן אין זײן געבוירניכמאמ קיעדץ- אין דימע־אמךפארײן איו פארגעקוםעז א פײערונכ פון רעם 50־מן געבוירנמזןג פון דעס פאדקס־ריבצ־ער הע־יביעלע■ טיאיז געקומען אן עולם פון אי־ע־ 300 םעכמיכן. סיה*ןבן גענומען אנמײד אין אװנמ מימ יערעס און דעצימאיציעס י• פ• נײמאן׳ א• פאנגער׳ מ• ־*ןװימיכ׳ י• סעילע׳ ז• סעגאלאװימיד׳ רחי האדצע*׳ פרידא לוריע׳ י• קאסיען, י- קורלעגדעי׳ 5• באי־אמאװ און א• קורץ• דעי יוביליאר ה^ר־כעלע האמ פארגעלײענפ אײניקע לירע־ און פאעמעס• נאך דעם *װגם איז אײנגעזן־דנמ געװארן א באנקעמ לכבוד דעם בעל־ הױבל• סיהאבן גערעדמ װעגן פןןלקס־דיבמונג איון הערימעלען א• מאנגע־׳ נ. סײזיל׳ ז■ םעגאלא־ װימ״כ׳ ד״ר י• גאמדיב׳ פ• בא־אמאװ׳ י• ם• נײ־ מאן׳ ד״י י- םיזעס• סס י• י• זינגעי איז די מעג צוריקגעקוםען פון נױ־י*).־ק■ ₪ ס איז דעייסינען דער נומער 5 (נאװעמבער- ^עפמ) פדן דעם חור־ד־ז־מדרנאל ״גלןןבוס״• אין נ־מער: איציק פאנגער — גיגײנער־באלןןדע; אה־ן צײמלין — אסתדקע *•ון קאזיםיר דער ניויסער (* ײדי־מ־פוידי־דע םיםמעײע אין פיר אקמן *— אפגעדרוקמ די ערחזפע צװײ אקטן); י• אפאמא־דו — א גאפנזינגער (דערצײלונג); י. ח• לעװי׳ ג• מעד׳ בנימין גארעלי — לידער; י. יא־סעװיס — וועגן ד• בערגעלסאנס ״נ״ם דניעפעל״; י• פ• נײמאן — ציסריאן גאדװיד; נאמיצן• ןןןן לויט דער איניציאמיװ פון ד״ר ג• לעמין און נחטיה פינקלשטײן איז די מעג פארגעקומען אינפ הויז •ון ד״ר ג״ לעװין א מחןםונג *ון