Literarishe bleter · 1932-10-28 · 44 (28.10.1932) · p. Seite 709

4 709 זייט לױזיזר&ריפזפ בר<ז*פר 1\גז. 44 ן443.) וו־אך צ* וואך טעאטער ארן קרכסט שן #ין די ײדישע םעאטערן •ין װןןרשע ד**פ בזען ױפ״םרב־צײם געשפילם כײ פײן״אןיספאד־ קויפםע חײזעי• אײגיעע םעאפעין זענען געװען פוד געמןןקפ• סיששײם מלץ די פר#גע םכח מ קיגסםרערישן םעאמער. ם׳װערן געםן>כם הכגות׳ פ*רען גןןר־לאקגדיקע םימיעקפן׳ װאם ח>רםן די םעג רעאדיזירפ װערן״ אויב ס׳װעלן נישם זײ; קײן שמערדנגען• — און שםערונגען׳ װי דער *טטײגער׳ זענען דןן• ןןןן ד׳ ׳װידנער םרוםע״ הן>פ געהאמ זײער גופע ןןסרדפן אין דער ד$דזשער פרעסע װעגן דער גײער אויפירונג ״דער סוגם אין ןןן אויס״ כעסערונג״הויז״• ןןס אין דער װמרשעװער *רעסע זענען ןזיגע־ דרוקפ גופע ^פײוםן װעגן געלי קעסם&ן• ןןןן די ניו־זןןרקער ײדישע גײפונגען שרײגן םים גרויס ב#גײפפערונג װעגן דער גראגדיעזער אויפירונג פון י• י. זינגערס ״י*שע קן>ל1" 2״ םןןייס שװערגן. די צװײםע װןןך ײעלן םיר יי־ענגען אויסצוגן פון דער קריפיק איבער דער אויסיפפאפונג און שםיל פון די ן^זי*רן•!וןן דער ״איארןןפ׳״ שםילס אין װארשעװער ״סק*לא״־פע#פע*• פים גרויס דערפןןלג. סיװערמ געגרײפ א נײ םרמגרןזם. ןןןן יעקב װײסליץ ה$פ רעצםבס באזוכם א רײ *כפעפ פיפ זײגע װןז־פ־קןןנצערםן■ ןןןן דע־ בןןוװסםער אימיסם פון דער ״װיל־ נער םחזםע״ אליהו שפײן איז אײנגעלאדן דורך דעס סםעגיסל#װער גןןדדפןןדן־סןזרײן צו שםעלן רײ פיעהעס. ווןן ״די ײדישע באנדע״ (ןןנםאסבל פון געװ• ־עורי־םעןןפער ״סםבסיון״ אין װארשע) שיילם א*סש אין ל#דז• אין דער פרופזך חנה גרןןם־ יערג׳ רןזןן גןןזעל׳ לןןלא פןןלכמן, זישע קאץ׳ דוד לעדערכמן׳ מ. ןןפענהײם• רעזשי — יצחק :ןןזשיק. שן אין דיגעד ײדישן םעןןםער װערט *יצם אויפגעפירם ״#זען״״״ רעזשי — א. רוניםש׳ דע־ קארןןציעם — םיכאל יןן• די דייימם־ראל — ם. רוניםש• ןןןן דזשולױס נןןפמנשןןן ה#ם געעסנם דעם םע־ ז$ן אין םילןןדעלפיע מים ןן נײער ױעםע ״םןןםקעס חתונה״. ₪ אין קןןװנע גײם איצפ םים גרוים דער־ פאלג דוד בערגעלסאנם ״דער םויגער״. ןןןן אין פןןריז שפילן איצם 4 ״דישע מעאי־ פע־ן• צװישן אנדערע םרעםן דןןרט אוין• יעקב ־עבפצײפ׳ מאלי פיקוס׳ םרדכי הילסגערנ. ןןןן אין בארקאװ איז פארגעקומען די עסענונג פונם ײדישן מלובה־םעאםער אין אוקראיגע• שיאיז געשםעלפ געוחןרן א סיעםע ״דרײ סעחםל פענפש״ — אן אקטועל שטיק׳ װאם באחאנזלם די פ־אבדעם׳ װי פון געװעזענע חאנםװערקער װערן געטר״ע קאמוגיסמן, גוטע קאלעקםיװיםםן. די קריםיק אבער װעגן דער פיעסע איז * שלעכ־ פע• ם׳רופם זי אן ״שונד־מזעםע״. רעדאקטאר נחמן מײזיל דידע׳ שכשוםשין״ םקידל׳ זשעםל א• א• ס*איז געװען א ױס־םוב־שפיפוגג. סיזענען געהאלםן כעװארן רעדעס פון ד״ר צ• שאבאד׳ ד״ר ערדפאן (פא־זיצע־ פון בוי־־אםיםעם)״ פוגם לערער י. ,־אזענבוים און אנדערע• אויסן ארפ איז פארגע־ קופעז א זאפלונג לםובת דעם בגין׳ ם׳איז אויפ־ געקליבן געװארן 1000 גילדן. װאס זשעלודאק קאן׳ קאנען פיל גרויסע ײדישע שפעפ נישפ! ןןןן דער קדיםער ״ציק״ האפ אנגענוםען א בא־ שלוס, לויפ װעלבן די גאנצע געשעפפס־פירונג אין די ײדישע סןוװעםן און קאלעקםױון אויף קריפ מוז זײן אין ײדיש• אין באשלוס װערם געזאגפ׳ >וז ביז איצפ איז אין א פייל ס#װעםן און קןולעקפיװן די געשעפפם־פירונג גישפ פ*וײ געקופען אין דער ײדישער שפדאך צודיבן מאגגל פון דע־ אנפשפרעכגדיקער םערםינןולאגיע. איצב אבעי װע־ט אין פרײדןא־ף געעפנפ א שסעציעל בא־אפונג^בױרא׳ װאס װעפ םיםהעלפן די יידי־ שע סןוװעםן אייערגײן צו דער געשעפםס־פירונג אין ײדיש• עס װעלן אויך געעפנפ װערן םפעציע־ ־ע קורסן פ*ור ײרישער אםמ־פירונג• נאך א גע־ װיסער צײפ װעפ די אכופירונג אין ײדישער שפ״*ך װערן אן אבדיג*םארישע. ןןןן דער ק*נקורס׳ װ#ס די געזעלשאפפ ״שרײנפ פון ײװא' אין װירנע ה*ופ אײגגעןוי־דנם אויף דער בעספער אויםןןביןןגחופיע פון א ״דישן ױגנפדעבן׳ האפ געגעבן גוםע רעזולפ&פן. עם זעכען *־ײנגעקופען העכער דרײ צענדלינג אויפאביןןג־אפיעס׳ װ*ןם שםיגלען אפ די פםיכיק פון אונזער ױגגן דור אויף אן אויםגעצײכנםן אופן• צוליב דעם׳ װאס א פײל מיםגדידער פון דער זשורי געפינען זיך אין #מע־יקע, זענען די מאנוסק־יפטן איצטער אפגעשיקם געווארן אהין. די רעזולםאפן סון קאנקורס װעלן סובלי־ קיים ודערן דעם 1־טן יאנו^ר 1983• ןןןן אין קןץונער ראדיא איז יעדן פרײםאג ל♦ ־רובינשםײן׳ רעד• סון ״ײדישער שפיםע,. דא א ײדישע שעה׳ װאס װערמ אגגעסירמ דורך ס/װערפ איבערגעגעבן אין ײדיש װעגן יידישע פראגן און פראבלעפען און װעגן װיכםיקע גע־ שעעגישן פון דער װאך. פ#רג*גגענע װאך האמ ר. רובינשפײן גערעדפ וועגן דעם פארשפארבענעם דן קאפד*>נאװיםש. ווס אין בוענאס־אײרעס איז פארגעקוםען א אימפאזאנפע דערעפענונג פון דער ערשפער ײדי־ שער ביבער־אויהשםעלוגג׳ ארגאניזירם פון גע־ זעדשאפפלעבן קאםיםעם פון תודש פארן ״דישן בוך און פארשפײער פון ״קולם־בוך״ און ׳,לים• נלעםער״ יעקב מײזיל. ס׳איז געקוםען *> ריזי• ־ער עולם. די אויששםעדונג האפ;עם&בפ 9 שמארקן אײנדרוק• די אויםשמעלונג איז געעפנב םים *ן רעדע פון סעקיעםאר פון געז■ קאםיםעמ י. בןןמשאנסקי. סיזענען *רויסגעטרןןםן פיפ באגריסוגגען פןןרשפײעי פון סמישײדענע קול־ פור־אינספימוציעס. דע־ חודש סון ײדישן בוך ז#גפ צו צו געבן גופע רעזולפןןטן סא־ן ײדישן בוך. ₪ אין שריח־ת מון ״װא געפינם זיך איצמ אין ריגע ב• קלעצקין• — ער ה*ט בדעה צו במ־ זובן אויך א ריי ןןגדערע שםעפ אין לעםלאנד און עסםלאנד. ליטעראטור און קולטור 1ןן םיאיז צוריקגעקוסען פון מרגעכםינע זלמן רי-זען• אויף *ו זיצונג פון די װארשעװער פרי׳גפ פון ײװא הןןט ער אויספירדעך איבעד־ געגעבן װעגן ז״ן *קציע לםובח ״װזוי ער הןןם פא _ר*ןבם אין דרום־ןןפעריקע איבעד 5 חדשים׳ בןןזוכם 30 פונקםן׳ אויך מ ר״ ײדישע קןןלןן־ גיעס• די רעזזדםאםן שםײגן איבער אלע דעך־ װארפונגע;. הן דער מ$ר*גישער׳ הן דער מע־ םעריעלער דערפןןלג• די פ&ראינםעךעםירונג צום ײװא איז שםןןרק געװןןקסן. סאיז אויפגעזןןםדט איבער ס4 פויזנם גידדן׳ פון זײ צװײ דריםל אין בוענןןס־אײרעס גופא• סהןןכן געשםיצפ פןןר־ שי׳דענע שיכמן פון דער ב#פעלקערונג; די סרעסע הןןפ שם&רק םיםגעהןןלפן דעם דערפןןדג• אויך דער פןןקם׳ װןןס דער ןןרגענםינער סען־קלוב הןןפ אויפגענופען ןןזוי פײערלעך ז. רײזענען׳ הןןפ געהןןלפן דעד פרןןסןןגןןנדע. די גרעסםע שפןןגישע צײטונגען הןןבן געװידםעמ ןןרטיקלען און גןן־ םיצן דעם ײװא׳ די ןןקציע תןןפ אויך געהויבן דעם ןןנזען פונם ײדישן ןןרגענםינער ישוב. ם;*ןןם זיך דערװוסם׳ ןןז ײדן תןןבן ןן קולםזר׳ א װיסגשאפס אין ײויש. ס׳הןןבן זיך בןןשםײעופ פןןר דעם ײװא אויך פיל קולםור־אינסמיםוציעס׳ װי אויך פןןלקס־בענק, קןןןןפערןןמױון און פילןןנ־ -־אפישע איגספיטוציעס• ס׳איז אויך בןןפעס&יקפ די מרגענםיגער סעקציע פון ײװ*4 ם׳איז ןןנגע־ צײכנפ א וײ װזםנשןןפםלעכע ןןובעםן און עס זענען צוגעצ־ויגן ןן רײ ײדךװיסנשןןפםלער׳ װ$ס שרײבן בעיקר מןןגיש. — הקיצור׳ ז• רײזעגם נסיעדי אין דרזם־ןןםעריקע איז געווען ןן װיכ־ פיקער קולםור־אויפםו פון גרויסער בןןדײםוגג♦ ןןןן ס׳איז *ןרויס פון דרוק אליעזר שטײנבןןרגס שריפםן׳ ערשםער בןןגד ״םשליםי/ 320 זײםן׳ םים 14 הןןלצשניםן פון ןןר&ור קןןלניק• אין בןןנד קומען *רײן 160 משלים אין פינף ציקלען. האמער און אײזן״ ר\יך און כטןןרע׳ בזןדעבןןמים׳ אותױו^ קליננב* דער זײגער דרײ• חןס גוך איז פרןןבפפול ןןרויסגעגעבן װרך ועם קןןםיםעם אויף ןןר-ויסצוגעבן א. שםײגבןןוגם שריפםן אין םשער־ :ןןװיץ. פןןרזיצער פון קןןםימעם ד״ר גאבריעל .־קזענרויך׳ פעקרעםאר — חײם גינינגער. שן אין לעצטן נומער נױ־יןןרקער ״פרײגד״ (ארגןןן פון ״ןןרבקםער־רינג״) געפינען םיר א רשיפה פון סובסידיעס לטובת פןןרשײדענע ײדי־ שע אינסםיבוציעס אין פוילן. ײװא — 500 דןןלאר׳ ײדישע שולן אין פוילן — 500 ד#ל*־׳ מעדעס־סאנאםןןריע — 500 דקלןןר• םיר הןןבן דןן אויך פןןר דער ״פןןלקסצײםונג״ אין װןןרשע — 2.500 דןןדאר; דןןס איז פארשםענדלעך און באױעכםיקם. ןןבער פןןרװןןס איז דעד ײדישער א־בעםער אין אסעריקע מחױב צו שםיצן א פוי־ לי^ע ׳,װאלקא״ פימ 250 חןלןןר׳ רוםעגישע פרעסע — חןלןןר׳ א זשורנאל ״סאציןןליסמ־ יעװןןלוציןןגער״ מים 300 דןןלןןר? ילםדנו רבינו1 ןטן אין דעם שםעמל זשעלדאק (װילגער געגנם) איז פןןרגעקומען ןן גרויםארםיקער חנוכת־־תבית פון דעם נײעם שול־בנין אין צװײ שםןןק. ם״זע־ נען געקוםען צו דער פײערונג ד״ר צ• שןןבןןד׳ און פןןרשמ״קר פון קולםור־אינסטיםוציעם פון