Literarishe bleter · 1932-09-23 · 39 (23.9.1932) · p. Seite 626

דיש 626 'ליגיער^ריפזג בלעסיפר גוגז. 39 (438) טעאטער ארן קרכסט י ־? ןןןן סיר?טייען נאך אדץ פארן נ״עם םעאסעד־ סעזאן װי פאר א פרווגע־צײכן• די ״װילנער ט־ופע״ (אכפ• מ• מזאת) דזאמ פאיענדיקם די;אסטימפילן אין לןןדזזז׳ און װאס און װו װײםע־ איז אומבאקאכם• אין ראמינסקי־כועאבעד ט־עם אויף אויף אײניקע;אסנדמילן יצחק פערד אין א ״;עקויפ-טער חתן״׳ אין צענםראל־ טעאטער — פאני רונינא• אין ״פקאדא׳י־סע*־ טער זו6ילט אלץ דעי דאדזיכער ״אי־אייאט״ און אין לימע־אטן־פארײן — דער ״נײעם אזאזעל״ (אנפ- ד׳ענעד יואז)• ןןןן אזרא און עלמות זענען אויסנעםראםן אין װידנע אין א װארט־קאנצערם• פארװאס זאדן זײ ניעם ארײן אין דער ״װילנער םרו8ע״ און םאקע *ספילן מעאםער? ן״ן פערםא;ערסטען איז צוריקגעקומעז קײן נױ־יארק נאך א יאר שפילן אין אײראפע• ןןןן דער םעאםער־םעזאן אין ריגער ײדישן םעאטער הויבם זיך אן די םעכ םים א פיעסע ״דע־• נאנקיר און זײן סעקרעטארין״ מימ די א־טיסטן יאשעל נערגער און אסיפ רונימש נ־אש• ןןןן א• סאמנערג תאם;עת#ט גרויס דערסאלג אין ״םוינן״ אין ביאליסטאק• ןןןן צילי אדלער הויבם אן צו שפילן אין לאנדאנעי פיװיליאן־מע#םער• ןןןן דער רעװי־םעאטער ״סמנטױן״׳ װאס תאב;עשפילמ אין ״סקאלא״־םעאטער׳ קלוינם זי״ ארויספארן אויף א צורנע ק״ן מערב־אײראפע• די ערשםע אויפטריםן זאלן זיין אין פאריז• ס׳פארן מים תנר״;ראםבערג׳ ראזא;אזעל״ זישא קאץ׳ א. ראטמאן׳ ד• לעדערמאן׳ ם• אפענהײם• ־עזשי — יצחק נאזשיק״ ןןןן משה ליפמאן האם אינערגענוסען דעס ײדישן מעאםער איז?י׳אהע♦ ₪ די יידישע אקםיארן־םש*זה אין בוענאט־ אײרעס נאשםײם איצם קײן ע״ה פון 64 םי&ד גלידער• פון די װארשעװער געפינען םיר דארם זינא ראפעל׳ אסתר ראפעל׳ זלםן חירשסעלד. ןןןן אין קאװנע םרעפ אויף דער אםעריקאגער שויש&ילער פסהקע נורשםײן אין דער פיעסע ״א חתונה אין שמעםל״. קײן קאװנע איז ארינערגעפארן פון ריגע דער ארםיסם אכרחם אײנעס• סקוממ אויך ל• אקאלאװ׳ װעלכער גרי ם זיך אויפצופירן ד• נערגעלסאנס ״דעי םויבער״• ןןןן אין ײדישן ארנעםער־םעאםער אין ריגע איז אויפגעפירט געװארן די נאקאנםע דײטשע פיעסע ״קאמף מים שונד״ פון ר. שטעמלעס• ןןןן װיקטאר כענקין איז לעצםנם אוישגע־ ימיאםן אין קראקע און לאדזש. ןןןן זונמאג׳ דדס 11־םן איז פארגעקוםען אין וואישע די עפענונג פון דער אויסשםעלוגג ״עסטעמיק אין אלםעגלעכן געברויך״׳ ארגא־ ניזירמ פון דער ײד• געזעלשאפמ צו פארשסרײםן קונסם אין װארשע• דעדאקט^ר כחמן מ.ײז\ל פיו וואר וואר >)יט זאל ז״ן סעעדנו״װיץ. בקרוב וועס די ״די- םע פען־גרועע דעגאליזירם װערן- ןןןן לויט א באיגולום פון דעם ״דישן פען־קלוב אין װאר־םע װעלן די ״פען־נ״ס״ געזעגם װערן אין לאם״נ״םע בובעםאבן• דער נאעגםםטע־ נומע־ ״פען־נ״ם״ װעט בקרוב פארעפנםלעבפ װערן אין די ״לים• בלעםער״• ןןןן אויפן גוריעװענ פון האאנ האפ לעא פינעעד־דפ״ן אין בערלין אינם הויז פון ד״ר ׳. נ■ ־פם״נבע־נ פא־ א נױ#ע יגר״בער אפנע־ נעבן א באדיבפ װענן האאגע־ פידאםאפן־קאנ־ ג־עב• נאך דעם באריבם האם זיך אנםװיקלם א איגםע־עםאנםע דיסקוםיע. ןןןן נ-אד אין דעם דאדיקאלן׳ קעמפנדיקן ״װילנער םאנ״ געפינען מיד אויף אן אננעזען א־ם א גרעםערע נאטיץ: ״ברוך הבא! דער לױ־ באװים־דע־ דבי ׳גלים״א קומם ה״נט ק״ן װיל־ נע... מען נר״ט זיך אויף א איםפאזאנםן קבלת־ פניפ אויפן באנהויף• 9 אז״גער װעם דער רבי תולים״א זאגן א מאסר״• — מפתמא איז עס א אנאנכ• אבער א ב״־געזוסאק האם עם1 ןןןן אויף זונטאג• דעם 2י־פן אקםאבער <ו די •דד־םים נאך מ• ל• האדפעינכ טוים האכ די הויפם־פא־װאלטוננ פון דעד ״דייגער קולטור־ נעזעלידאפם באםםימם א מעמאריאל־אװנם נאך רעם דיבםער• ןןןן אינניבן רערם״נם ראם ױביל״־בוך פון •ד• לעתמאן׳ אין װעלבן סיקומען א־״ן די אלע א־םיקלען װעגן דעם בעל־הױבל■ װאס זענען געװען פא־עפנםלעבם אין דעד פרעםע• סיװעלן אין בוך אר״ן אויך בילדער• ןןןן עכ איז רע״דינען א נ״ע ״ד״דע ברעםפא־ מאםיע ״־עבעדיקע קלאנגען״ פארן פינפטן און זעקםםן לע־ניא־• זװנויפנע־דםעלם פון ׳ט• באה־ םאמסק• און מ• ח״מםאן• דער מאםע־יאד איז א נ״ער׳ נענוםען פון דער ״ד״סער און א״רא־ פעי׳דע־ ליםע־אםור■ 20 דרוק־בויגן. ני׳םם לאננ איז אויך דע־שינען ״לעבעדיקע קלאנגען״ פארן פירםן יאר. ןןןן דער גאליציאנער פארבאנד אין בוענאם־ א״רעס האט ב״ דער לעגםער גענעראל־פארזאמ־ לונג בא׳דלאםן צו פארשטארקערן די קולטור־ םעכיק״ם אין פארבאנד• ןןןן דער ״דיידער לימעראמן און זשורנאליםטן פאד״ן אין ארגענםינע חאט בא־דלאםן אנצו־ הויבן א פארלאגס־םעםיק״ט. דאם ערשםע בוך דארף ז״ן אן אלמאנאך םיט דער באט״ליקונג פון אדע היגע ״די׳גע ׳דר״בער. וחו דער קינסטלער אברהם גוטערסאן׳ װעלכער האט מיט א פאר װאכן צוריק געתאמ א אויס־ ׳גםעלונג פון ז״נע בילדער אין קאלא׳ קלייבם זיך איצט אויסצו׳גטעלן ז״נע בילדער אין א ר״ פראװינציעלע שםעט. די צװ״סע װאך װעם ער אויסשםעלן זיינע בילדער אין קוטנע• עם איז װערם צו באגריסן די איניציאטיװ פון די ביבליאםעקן און קולםור־אינספיםוציעם׳ װעלכע װעלן אויף אזא אופן באקענען די פראװינץ טיפ די נ״ע ׳דאפונגען פון די יונגע קינםםלער• ליטכיאםיד אין קולטיד |](| שלרם אש געפיגמ זיך זינמ 2 װ#כן אין װארשע• ער האלב איצמ בײם סא-ענדיקן דעס ע-שמן םײר פון א נײ גרויס װערק ״.דער תתילים־ײד״׳ אין װעלכן ש׳װערמ געשילדערמ דאס ײדישע לעין אין פוילן מימ א 100 יא־ צײיע. אדיפ אמ דעם װערק *ןריעמ דער קינסכד דעי זינמ א 2 יא־• אלס הוישט־נעשמאלמ אינם װערק איז;ענומען דער גאסם#גיגער ר׳ יחישל כלאיר• אין דעם בוך װערט;ע;עבן דאס ײדישע כיאסן־לעבן אין שוילן מימ עמלעכע דורות צוריק מימ אדע זײנע פרײדן און לײדן• — ש• אש פא־ט די צװײמע װ*ך צוריק קײן ניצע, װו עי װעם פא־זעצן צו ש־ײבן ראכ װערק• ₪ נאך י. י• זיגגערן איז פאיגאננענע װ*ך אפגעפאי־ן אויף א באזוך קײן אמע־יקע ױסף טוכקעל• אין אסע־יק׳ע איז דער םונקעלער *זיי פאפודער׳ װי אין פוילן• עי תאמ מימ עמלעכע און צװ#;ציק יא־ צוריק;עװוינמ אין אמעיי־ קע 3 י*ור צײב׳ ־עדאקםירם רעם תוצמ־יסמישן ״קונדש״• איצמ איז ער א שמענדיקער כימ־ א־נעשער פונש ״פארװערמפ״• םונקעלער האב באװיזן #רויסצװװזקסן מימ זײן ש־ײבן פון דעם מ#;־ה.ימאי•. פיל סון זײנע זאכן תאבן אויך א קינסמלע־ישן װערמ• זײגע סצענ־עם׳ מאגא־ לאגן זענען שוין פון לאנג געװארן אײנגעביר־;עי־מ אין ײדישע י־עװי־מעאמער׳ אויף אװנמן דער תוכא־יסמ מונקעלער איז אין שזילן אײנע־ פון די אינמעלעקמועלסמע און פײנסמע קינסמ־ דע־׳ סימ *> באצױנג צו ײדיש און צום ײדישן שאפן• — ביז#תע־ האבן סיר דא אויפגעגומען;עסמ פון אב־ע־יקע• איצמ האבן אונזערע אמע־ ריקאנער קןןדעגן — מיט אמןןד צװײ שחובע;עסב פון דער ײדישער שרײבער־משםחת אין פו ילן. ₪ אין קאװנע איז א״נגעא־דגמ געװארן א ם• ל• ת8ל#עין־8װנמ. ם׳תאבן גערעדמ ה• כאצ- קעלעס׳ ױדל ממ־ק׳ ד״ר מ. סוד&יסקי׳ יעקב גןזמדיב• ₪ דער פלעמישער קעניגלעגער אפערע־םעןר מער אין אנמװע־פען האם ארויסגעדאזס ס©ע־ ציעלע פלאקאמן אין ײדיש׳ אין װעלכע זי מעל־ רעמ דער ײדישער באפעלקערונג װעגן ־עפער־ מואר צום קומענדיקן מעאטער־סעזאן. און ב-י אונז אין װא־שע מאר מען אויף די מאגיסמראמ־ סלופעפ נישמ קלעםן קײן אפיש׳ װו ס׳איז דא א זכר סון יידיש! מח אין װילנע איז אין עלםער םון 54 יאר;עשמא־בן דער באװוסמער פעדאגאג און העב־ רעישער שריפטשםעלער ד״ר ש• י. משארנא׳ װעלכעי תאמ דעצםנס געזװינמ אין װילנע. — דער פא־שמארבענער תאמ זיך באמ״ליקם אין די תעביעישע אויסגאבן. ₪ דער ״דישער םען־קלוב אין װארשע םירם א בריװ־אויסמויש מימ דער גרושע ײדישע שי־יפמשמעלע־ אין רומעניע װעגן ארגאניזירן א ײדישע טען־גרוסע איז רוםעניע. דער?יץ־