Literarishe bleter · 1932-09-23 · 39 (23.9.1932) · p. Seite 624

לינזוזר.א\־יפזגז ברנזסינזזי ו\װ. 39 ןפ1,43 ז־ימ 624 3׳,״ר וו/נלט־ליט/בדאט^ר ארן אזוי \וי י״ איצטיקע צײסן, זוען די וזינגשאםט זזאט זיך אז\י דיפערענצידט און די דערש״בונונען שון ענציסלא&עדיסטן זעגען בםעם אוטמעגאעד, יואאט מען נעדאהפט אט רי האמאנען שר״בן רארעקמױו: אי״נער זאא געבן כעמיע, דער צװ״טער םיזיס, דער דריטער טעבניס א. א. װ. און נאכדעם זאל םען דעם נאנצן מא־ טעריאר סאמפאנירן. ססס.ססל.4 ביכזזר אי\ אײ\ ברבריאוזזו? ד• פראגצויזי״״ייע נאצ־אנאל־ביבליאטעס איז אײנע םון ד• :־עםטע ביבאיאטעסן אין דעד װעאט. זי פארמאנט 4.200.000 ביכער. װען מען זאא אויםאײגן איע ביכעד אין רער אעננ, װאאטן זײ םאר־ נ־מען 98 ק־אאמעטער. א נוטער א״ענער, װעאכער זאא אאע טאנ איבעראײענען אײן בוך, װאאט דאחפן האבן 12000 יאר א\יד ־יייס־ צ״אײענען אאע ביכער.?ראר בארגזרס \ײ ב\ן דעד פראנצויזישער שריפטישטעאער האאח־ םארער, װעאכער האט א אאב;ע צײט נארבישט צעש־יבן, האט איצט ארויםנעאאזט א ניי װערס ״דער אטאאנטיס ארום און ארום״. בא\\טל װאלטרי א\\ אזררזז װזויר \\זזג\ 9ר\י|ד\ אין א פראנצויזישן ושורנאא װערן איצט נעדדוסט די ענט־ פיע־ט פון א רײ יעדיפט־עמעאער אויד רער אנסעמע װענן םחוידן. באראסטעריכשי״״י זענען רי ענטפערם פון פאװעא װאאערי און אנררע דעיד. װאאער• זאנט, אז ״פהויד איז פאר ידי יד״טשן נעװארן א מא־;יר צו רעדן :יב־א־פה אונטער דעם שירם םון פםיכיאוסדיע״ און ז״״ײד זאנט: ״פרװד — דאם איז דער נאון סון אבםורד״. סאביא סיאלנװוזזינז זזטזז\אר\ אין מאססװע איז דעריטינען דער חרימער באנד פוין םאםיא טאלסטאים מעסוארן. זוענן די עד׳סטע בענד איז נעװען נעשריבן א־ן רי ״ליט בלעטער״. דער רדיטער באנד נעמט אדום ברױו םון רי יארן 1897—1919. צװישן אבידערז שרייבט די םרוי םון נרויםן רוסייכן שריפטועטשלעד: ״לײדער, ־אט מײן אוטגריסרעכעד נעליב- יטעד מאן די;אנצע צײט נעװארט אויױ א נײםטיסן סאנמאסט טיט מיר, א סאנטאסט, װאם איז כמעט נעװען אויסנעיטלואםן אוזזנס פײנע מאטעריעלע דאנות און סיא&אטן... אינ׳דערצײט, װאם איך האב איי:* טײנע פלײצעם נעדאחפט ט־אנן די באנצע טמפחה, איז אזא סאנמאסט נשײען :ישמ פאד טײנע כוחות״... רי פראלזזסעז ־יעװז ויבנזזזר א\\ בגיז־אזועזזז אין דש־ ״ליטעדאטורנאיא נאזעטא״ איז םאי־עםנטמכט נע־ װארן אן אויפרוף סון א גאנצער .־ײ פ־אלעמארי״גע ד״כטער םיט בעזימענססין בראים, צו םײערן דעם 75 יארצײט םון דעם םראנ- צויזישן ״ארעמסײט דיטכער״ בעראנזשע. לאוזרנוזינװזנז 25 ינורי3ננר ױבילײ אין ־אטנםארבאנר פײערט מען איצט דעם 25־יעריקז ױבילײ פין בארים לאײירעניעװם ייטעראר-שער טעטיק״ט. עד האס אננע־ יהו־בן צו שרײבן נאך פאר דער מלחסה אוין אױ נעשטאנען נאענט צו די פוטיריסטן. לעצטנם האמ עד זיך באװידעי־ש אייסנעצײכנט מ־ט זײן ״פשוטער זאך״, ״דער 41־טער״ און ״רער אווינמערנאננ םון דער רעפובליס איסל״. נזטאפליזס זזנװזואר\ דע־ בא־ימטע־ קינא־ארטיםט ט״בארלי טיעא3לין האט פאר־ ענד־סט דעם ע״עטן טײל פין וי־בע מעמוא־ן. ט־עאפיין באשרײבמ הא־ט, װ• אז״ ע־ האט דירבנעמאבט ז״ן קאר־ערע און ז״נע בא־;ענענ״ען מיט מאסז־אנאלדן, אלבע־ט אייניעטיין, פ־ינץ סון װעלם זוון אבד. ד־ מעמיא׳־ן דארפן א־נניכן דער׳ע־־נען א־ן ב־ך־פארם. זײנז אי\ רנזר זזאװנוסייעונור ליסינוראנזװ אין רעם מאכסװע־ ־•׳םײען זיעירנאל ״ס־אםנא־א :אײ״ דרוסט זיך איצט פאדײעװם א ׳נײע־ ־אמאן ״דעד יעצטער פון אודענע״. ד• העלר־ן פין דעם דאזיסן ׳־אמאן איז א בירזשואז מ״ידל לענא, :ײ יװעאכע.־ עם ײײזן זיך א־וים סאמוניםטײעיע בײנזננען. זי חברט ייך מ־ט דע־ דינע־יעאפט, פרײט װך מיט ד־ באלי׳עעיװיקעס, װאב פא־נעמען די ־עטאט. א— חתן װע־מ אן איבעהצײנטעד װײס־ נװא־דיכט אין כײ איר איז;ובר דאס ־עװאלוציאנעי־ע נעװ־םן, ־יסטידמ א־ד ז־ך פאנאנדע־נײן מיט אים. פאד״עװ יע״לדעדט דא ראם 4עכן פין א םיכיי־ער יע־טאט, א פא־װאו־פן װינסל, מימ ד• אלע איכע־לעבוננען ביע׳עתן כירנער־קר•;. — אין דעם זעלבן ז־עורנאל דחיסט זיך אויך דעם טאלענטפולן תעליעטאניכט ־. ניסוליעם אויטאביאעדאיפײעעד דאמאן ״לעכן, הוים א־ן צייט״. אינם ראמאן;ייט דוירך א יעטיק ס׳־לטודעל לעבן טון ארעם, —;יקירין איז א זון פין א־ן זײן צײט בא־ימטן אדעבע־ טעאטע־־די־עסטאר און ,־עזיע״םער נ־סול־ן, א״ין ער;יט א גאנצע ־ײ פארמרעטן פון לאר־םא ר־יםנער, ד• ארט־םטן מאמאנט, דא־- םקי, א. י. סיפ־ין א. אנד. זזאזנזסיאזנזי\ פנורי\ בײ ראזזנן\ ראלאזנזז קאעםטאנטין פערין (דער מהב.־ פון ״יעיטעט אין יארן״ און ״ד• ב־ידע־") האט לעצטנם באזובט ׳־אמען ראלאנע;. פעד־ן בא־ יט־ײבט דעם דאזיסן װ־זיט זײכעם בײ דעם כראנצײזײען יער־פט־ ״יטעיע־ אין זײן אײנזאמע־ װילע אין דע־ יעױוײץ. ראמאן דאלאן האט א־ם זײעד פ־1 דערציײיט װענן זײן פאטע־ און װענן נאנדין. בי־ אים אין צימע־ הענעט א טע&־ך, װעי׳כן נאנד• האט נעמאכט זי״ענריק כײ ־אלאנען צונאסט ־אלאן האט זיך געסלאנמ פאר ©עדינעז, אז עם כאזוכן אים צופיל;עםט און שטע־ן א־ם זײן ר,־. ע־ איז אפילו :עפאלן אויץ אן המצאה א.ין ש־סט זײ צו אן אנדערן ־אי׳אנען, אן אלטן מאדינע־, װעלכע־ פאדט־אנט נײטט סײן;ע- יעפ״עכן װענן ל־טעיחאוטור און קוגסט. ראלאן האט ז־ך אויך גע־ תלאנט דערויף, װאס פאי״ע״דעבע רוםישע רעדאסציעם װענדן זיך צו אים נאך ארטיסלען, איין :אכדעם װי עה ׳שיקט זיי די דאיזיקע ארטיהלען אריין, נעפ־נע׳ן ז־י אפילו;ייטט פאר נויט־ה א־ם צושיהן ד• צ״ידעריפטן, װי די דאזיקע ארטיקלען זענען נעדי־־סט;עװעין. זזיזזזסואבזזלנזויףאזסיאנזסיעיע ראזזאזע\ אין דער לענינניראדער ״זװעזדא״ ׳ערייכט רארפמאן זוענן רעב, אז עם פעי^ט איצט דעך װיכנ״עאפטלעך־פאנמאפטי־עער רא־ מאן װענן איצמ־קן לעכן א־ן דערגרײכ״ננען. די דאיז־קע ראמאנען האכן יעטענד־ק ארנ־כצערופן נרוים אינטערעס און;עיע&ילט א גר־יפע ראל אין דער אויסבילדייננ פין דעם לײענער. ער לײנט דעריבער פאר, אז ד• סאװעטײעע •עריסטיעטעלער דאילן בעםען אלם מוסטע־ זשול װערן און באז־׳חנ׳דיק זיך אויף די ׳רערנדײכוננען סון דער טעכניה, סון כעמ־ע, פיז־ס, זאלן זײ :עכן ראמאנען, װעלכע זאלן זײן אנצ־עניד, יעפאנענד און אײבצײטיה אויך װ־סנ״עאםטלעך. דער הייכטיקעד כרבל. 39 איז דעד לעצטעד כלףן דריטן קװאדטל (ידלי.סעפטעמבעח , באכײט שרין דעם אבאכעכטו