Literarishe bleter · 1932-08-26 · 35 (26.8.1932) · p. Seite 562

ר'5<\\־$ר'#\3 3551133 1\5. 35 (־434,> זײס 552 3*ן ןןאך צ* ןןאך טעאטעד אדן קדנםט ןןןן װאפ םר>ןכע די פארײאלמונג פונם ״דישן אימיסטן״פארײן אין װא״פע מכח דעם נײעג מעאמער־םעז^ן? װ#פ פאז־א מאספיעלען װערן אנגענומען, ברי צ.י באפעסמיקן אײניקע לײביזזע און ערנפטע מע^מער־מרופעפ פ*ר װןןר׳פע און פא־ די;־עפע־יע ״געעב אין פזילן אויפן קו־ נזענדיקן פעזאן? ןןןן ״נײע־ אזאזעל״ ניפ װײמער זײנע פא־• •=מ;ידונגען אין ראקאד פון רימעיאמן־פאי־ײן. אי; פ־אגיאפ א-ניקע נײע נומערן• ןןןן אין װא-־בעװע- ״כקאלא״־טעאפער ײער= אלץ גע־דפידמ ״מביה״ מימ מא־יפ לאמפע און *דו־דנה• אויב א רײטי־גע פיעפע ר׳9= *גזין יא דע־פאלג׳ פא־ויאפ זאל אויך די צװיימע פיעפע ני-דמ זײן קײן ערנפמע׳ לימע־א־ײדע׳. די ״װילנע,* מײפע״;אנפ• מ• מזאה) ״צפילמ אין לאדז ״פינפה״- װו האמ בדעה די ״װיד־ :עי מ־ופע״ צו *דפידן אין קומענדיקן סעזאהי װעדבע זענען אי־ע *וענעי׳ \ואפ פא־ א פיע־ יעפ האמ זי אינזינען צו *מפילן? אויב װזןי״צע — דאן מוז די מױפע פאי־ממאיקמ װעין מימ עמיעבע גומע אקמיאין! ןןןן דע־ לאדזעד ײדײמע־ ״מקאלא״־מעאמע־ יעקדאמײמ די :ײע א־מיסמין מאגרא יאימען׳ װאפ האמ ביזאהער גע־גפי־מ אין די װינעד און יע־לינע־ דײנדמע מעאמעין• מאגדא קאיסען הױבמ אן מימ א קאמעדיע ״מאדאם לאענגיין״ פון פ• לוננדמעי און א פרידמןון• אײן חיסרון נאי: די א־מישמין קוממ צום ״די־מן מעאמעי אויך אלפ יעזהויסע־ין. פיאיז *מוין געװארן אזא מאדע: קוממ אן א־מיסמ א גאפמ־אליאי מוז ער גלײבצײמיק אויך זײן א רעזהויפע־• ןןן( א• סאמבערג האמ אין װידנע?עארק אויפ־ גענומען• :אך זײנע ג*סמ״=פילן אין א רײ אנ־ דע־ע ־ממעמ. איז ער װידע־*מאל אײכגעדאדן געװאין קײן װילנע׳ װו ער מיעמ אויך־ אין דעי יאלע פון אזעף• אין װא״מע׳ קיאקע און אין ר>ודז האמ די יאלע פון אזעף געלופילט דע־ מאלענמפולעי יונגעד ארמיפמ י• מאנפדא-־ף. ןןןן חיהלע גראבער קומט בקדוב צופ#רן קײן פוילן אויף גאספהופילן• אימפרעפאריא — יעקב דאנציגער• ןןןן נעדי קעסמאן מיעכ אויף מימ גדויפ דעי־ פןולג אין בוקא־עהומ- ןןןן דזהװלױפ :אמאנסאן און אננא מידם האבן פארענדיקמ זי־עיע ג**פמ־=פילן אין מ׳מערנןןװיץ און לעב^ן אפגעפ*)ין קײן אםעײקע אויפן װעג װעדן זײ זיך אפ־ממעדן אין פאריזי ןןןן ־אזע װאלעי־ממײן און אסקא־ אסמר#ף האבן געימפילמ 5 װ#=ן אין לעמבערג בײ עול־ געפאקמע מעאמערן• אזוי װי זײ זענען םאר־ בונדן סימ קאנמרעקמן אין אםעריקע׳ האבן זײ נײממ געקענמ אננעמען די פ^־״מלאגן צו *ממילן אין װאיימע׳ לאדז, װילנע. — די לעםבערגע־ ײדי׳מע פיעפע האמ פארעפנםלעבמ גוםע אפיופן װעגן די א־מיסמן דעד און קארמעב׳ געזעצמ סימ שריפמ׳ ספעציעל גע־מנימן פאין בוך, םימ א פך נקודודז• — די ײדי־מע לעךעד װעלן מיט פיײד אויפנעמען די *דיעה װעגן רעס ־עינבוך פון ײדײמער געשיכמע פון ש. דובגאװ■ ןןןן פיװעימ איצט אין װארשע געזעצמ א דא־ מאן פון ל. מדײסמעי — ״אין די *ממילע מעג״׳ װאכ װעמ האלמן א 240 זײמן• ל• מ־*יסמעי שמאםמ פון פוילן׳ איצמ װויגמ ער אין קאנאדע• דאכ איז דאם ע-שמע װעדק פון דעם ױנגן קינפמלע־• :אװעלן האמ ער פא־־ עפנמלעבמ אין :ױ־יארקעי ״פ־ײהײמ״׳ אין ״י־דיש״ אלן אנדעיע :ױ־יאיקעי אזיפגאבן ןןןן ״אונזעי צײמ״ אין קע־מענעװ פײעיט איצמ איי צען יאי עקזיפמענץ• לבבוד דעפ ױ־ יילײ איז דערשינען א גרויסער נומער מימ א ־ײבן מאמעריאל — ״אונזעי צײמ״ איז די אײנציקע ײדישע מעגלעכע צײמונג אין לו־ מעניע. בוקא־ע-ממ און משערנאװיץ װאלםן אויך געמעגמ זיך פא־גינען צו האבן מעגדעכע ״דישע צי״מונגען♦ ןןןן מימ א פינ יאר צוריק הן>מ דער מעזרי־ מ־מע״ ־ממאימ־-אמ יא׳מלאפן *>נצורופין די שול־ גאכ א. :• פון י• ל- פרץ און מימ צװײ י*)ר צו־יק — די יאמקע־גאכ א- כ■ פון *מלום אש- די אויפזיכנדסאכמ אין ראדזין און *מפעמער אין לובלין ה$מ אבער די ב*זשלוםן ני־ממ באשבע־ מיקמ• בעה דער *ממןןמ־־א־מ האמ א:געקל*>גמ אין העגסמן מ־ױנאד דעם ענין ״#דלער־גאם״, ה>ןמ דאפ העככמע געריבמ אײיפגעמ-אגן א פרינ־ ציפיעלן אורמײל׳ אז קײנער האמ;ישם קײן רעה אייערן *ממאמ־ר^מ צו דעצידירן וועגן די נעמען פון ג*סן• ממילא זענען די ב*4שלוסן פזן פ־ץ־גאמ און א*מ־ג#פ *רײן אין קר>>פמ• ענד־ דע זענען -עצמנכ אנגעקלעפמ געװארן נײע בדעכ־ לעך אויף די ראגעפ: י♦ ל. פר״דג**ס און ־מדום ליטעראטדר אדן קדלטדר ןןן אין צוזאסענהאנג מימן 300־מן געבוירנ־ מאג פון מי״דך שפינאזא װעמ אין האאג פון *־.־מן ביזן וװ־מן פעפמעמיער פארקומען אל אינמע־נאציאנאיע־ פיל$זאפן*קאנג־עפ. צװישן אנד• װעלן א״יפן קאנג־עפ האלמן פא־לעזוגגען די פ־אפעכא-ן ד״י לעא פאלאק;ניאנינגען )׳ די קא־ל געבהאידמ;פ־אנקפוימו׳ כע־ פ־ע־ דע־יק פא־אק;-אנדאןו׳ די אדאל־ג .־אװא <£א-*א> ן״ן רי ־-כאמ פאיװא־מ־נג אין מ־נע־נאװיץ האמ באש־אמן א:צ*־*פן אײנע פון די גי־עסמע גךכן אין י דײמן קװא-מא- אין מימעינאװיץ א• נ פין יײך שפינאזא ןןןן קײן װא־שע איז געקומען ציפא־ן פון :ױ־יא־־ק דע- װיכנ-צאפמלע- ד״י יעקב *מאצ־ קי׳ װאכ האמ צו־יק מימ עמלעכע יא־ פא־לאזמ װא־־דע• ןןןן די מעג האמ זיך א־מגעקע־מ קײן נױ־ יא־ק פון ז״ן ־ייזע איבע־ *מע־יקע זרובבל׳ דע־ וײצע־פא-זיצ־ע־ פ*ן דעי ציימא אין פוילן- אין זײן בא-יכמ ציפ קאמימעמ פא- הילף צו די ״די״ד־װעלמ־עכע *מוין אין פוילן האמ זײבבי געגעבן אן אויכפי־לעגע *מ־לדעײנג פון דע- איצמיקע־ *בװע-ע־ צײמ אין אמע־יקע א-ע־ דא- האמ זײן א־על געהאמ דעיפאלג- פא- די 1• הד־מיפ האמ זײבבל באזוכמ פיל *ממעמ ע- איז אוסעמ־ם געװען דע־ גאכמ פון אלבעמע—רינג, װעלכע- האמ אויף זיך גענומען די איניציא־ מױז צו שאפן א־מיקע קאמימעמן• כיהאבן אין דעי א-בעמ זיך באמ״ליקמ מוע- פון דע־ קול־ מוי־געזעלשאפמ׳ פון לינקע פ־עדי־צױן׳ פון כאציא־יסמישז פא־באנד• ביז איצמ איז איבעיי־ געשיקמ געװא־ן קײן בוירן קנאפע ססס.5 דאלאי• לוימ דע־ אויפאדעײגג פון צ.י.ש.א. ײעמ זרובגל פאיבדײבן אין אסעײקע נאך עמלעכע הד־מים און ײעמ באזוכן א רײ נײע שמעמ. ס׳איז אינ־ ראממןןז ערמ צופ געהי יציאמיװ; ־ג*פ• די אינ׳ אש <ו וע װי אנען׳ צו דעיד טעיעבאגט דערב״ זיד רג• פ. גאלדבע פועלי־צױן ו פון א־מעי־ ציש דער וועלן בײ ומען צו 3 אנגעק כ איז ן אמע־ קײ װערז ־עלעגײמ נבל זאל ד אז זרו תײמ׳ פארעפנמ־ יבן צו ,האט אנגעהו ןןןן א• יןןבאי ייקע• ״מעיגן־ ־יארקער נױי :ן אין :ן זײנע זא: ׳ 0 - *ממעון פון בוך :מ א נײ ג דע־שײ: די מע וווו ער שוין י איז אזו •וויב*ןלד יהײמ״׳ און פרי ינדער״׳ ־ ק׳; פא געשיכמז ׳.ײדישע װ — דובנא יינער פון ײמ״ ״אי ײה י דער ״פר יך געװארן ביי גליי * אלײן יקעי כמא־ תשיכן הי יורך דעפ; :־יבן ד אגגעש יף ײדײצ יבער אוי שרי יאדײמנדיקסמע פראזע־׳ די ־מײלן ז ג־ פו באיממײמ דאפ בוך ידײמ• אין י ותשבחות תהלות ך און גא **מעריקע״• אין : פאלק רא: מד־ה־תקופה׳ ל — די;־ מיי■ ע־שמ־ מ פאדגעסמ׳ װז>ם און למ מען איפ גלײך אפ׳ מי י לענדער אײסי אין די : ־אל און אין א-״ךיש יבז׳ ריעז אי געשר ־אב אמ אויף דעמזעלבן א• םיה י וי ימע־ צײמ• צ< מיפעלע־ מע־ און ־עי אי אין : לײװיק׳ יזען׳ ת• רי מימ א• איז צוזאמען •0 ־ן אײ־ ק אי פאל; ופה׳ דאכ מערב״תק — די מײד גאר די ײהײט״ ״פר יועק פון יארײשא א.־ מ• ימ- די * צי נײעי ־ע־ מימע־עי און אין ד ־אפע •דעעניידן אי ־י־מ־אײגע יעריקע ארץ■ מרו קאבינד־ען ז *** מײלמ אי זענען געי מיילן צװײ א פארעמער און יין אי געײ¥ איז א. ראב ריין "״יו״ ' 0 ■ *י *מע ײדי — ״די קאפימל הע־ לעצטע־ רעדאקט^ר נחבלן בלײזיל איצמ איז ער גלײך געווארן קדוש ומד״ור. קע־ עישע מהות אזן צבועקעפ! א י*ב#י ה$ט צודיק מימ א צװײ חדשיפ פןןרעפנמלעכמ *ז דערצײלונג אין ״ײדײמ״• װעגן דעפ דערצײלמ מען נײממ אין ״פרײהײמ״ דעס לעזער• זײ שרײבן׳ אז ״ער ת$מ ג*ןר אינגאנצן אויפגעהערט צז *מרײבן״- װײל ער ״האמ נישמ *ןרויםבאװיזן קײן נאענמקײמ צום שאװיגיםמישן לאגער״• :אכ״ װעלמ-קײג״. עפ איז *ו בוך פאי *מולן און זע־בממיילדונג. .׳ח*כ כוך — װעימ געזאגמ אין פ־אכפעקמ — איז צוגעפאכמ;ישמ בלויז =אי -■•-קינדעי׳;א' איייד *א' צײעקו *ין זעלבבטגילדינג. אל□ ל״ענבוך פאר ײד• י.־ג:ט און-בב־ל-־א- די״ ײאס האבן ניי־גי ק״ן מעג־ 'ענןייד זו •דטידירןגײנדלעבער די יידיידע גע־ ״דיבטע״■ ראב בוך האלט 84? זײטן מימ ווד ביל-