Literarishe bleter · 1932-07-22 · 30 (22.7.1932) · p. Seite 482

ר־סיגוראריעיס ברססיסר 3יסי. 30 (29*.) זייט 482 4 טעאטער ארן קדנסט אןן שוין די מו״םע מאך׳ װי לגארשע איז אז א ײדיש םעמםער. און ם׳האם זיך אזדי גע־ £ירט די נאלעבאצישק״ם, אז סים א״ן מאל ־־־ און עס איז געבליבן אויס: אויס נורופעס׳ אוים *גםאסבלען און אן אן עולם1 ם׳איז םאקע פאי־ געקוסען א הײסער גוזזןמענפאר׳ ס׳איז אויס־ געקליבן גע׳ואיז? פארװארםונג׳ *נער ט׳הערם ני״םם און ס׳זעם ני־סם׳ װאס ס׳חערמ זיך אין דעד ארםיםםישער װעלם• — וזןןם װעדם פיא־גענוםען און ד ו ר ך ר ו ע ס ע ן צום גײעם םעאםעו״סעזאז׳ — דאס איז נןוך םשתמא קײנעם נישם ארויף אויפן רעיון. דערמ״ל •בםײען די אדע פינף ״דיידע םעזזםערן לײדיק׳ פוסם און ס איז נישמא קײן נןןרמארער זומער־ *פ־ו׳ װען ײ־דידע אקםיארן זענען אוי״ די בערג, בײפ ים >>דער אין וראלד׳ — און קל״בן גײע בחזת• ס׳איז פ׳דזם דלוח, קריזיס׳ סיםםענד דןוזיקײם און צעפארנקײם• װי ם׳זײמ — ןןזיי ־מײדמ פען1 דאס ײדיעוע םעאםעי־ איז ע־נסם־ ערגסם קדא״ק. אזוי װײפער גײן — םז>ל םען כי־־ט לעזן ןןןן אין לאדז שפילן דרײ םעאםערן: דער ״סקאלא״־בעאבער, די ״װילגער םרו&ע״ און ,׳יפילהארמאכיע'׳■ ןןןן שושנה און מאריס לאםפע הויבן די מעג אן?ופילן אין װןןרתועװער ״סקארא״ן די עי־ *םשע פןן־םוםעלונג — ״םביה דער פילכיקער״׳ אין ורעלבער די ן>רעיסםז זענען אויפגעםראמן אין א רײ שפעם םימ דערפזןלג• ןןןן מאריס?וװארץ האט געגעבן אין פאריז דעס 13־>םן ה• ח• זײן לעצטן ק#נ*ערם אין אײ־ **פע׳ פא* זײן *©**רן צוריק קײן ןןסעריקע• ער איז א&געפארן קײן נױ־יערק דעם 10־מן ה• ח• ןןןן אין עלםער עזן 07 יזןר איז אין נױ־י#רק נעיםםארבן פון א הארץ־אםאק דער באקאנםע־ ײדײםער אקטיאר יעקב קאצמאן• געבוירן אין זןדעס׳ איז ער געקומען קײן נױ־ימרק אין 1890׳ און געמילם אויף דער ײדישער און ענגלישער בינע. קאמאן האם איבערגעלאזם א פרוי מימ 0 קינדער• ןןןן אין לאדז איז געשםארבן אין עלםעד פון 40 יאד די ארםיסםין רעגינא לױבארםקאיוסקא• זי איז געבוירן אין לאדז׳ און פון די ױגגםםע יאין אנגעהויבן צו שפילן ײדיש טעאםער. — א צײם איז זי אדזמגעפאדן םים פארשײדענע םרופעס און לעצםנס געלעבם אין לאדז• ןןןן צילי אדלעדס אויפםריםן אין לאנדאן גײען פים דער&אלג• ןןןן לודװיק זאץ איז אין בוקארעשם דאס עדשםע מאל• די רומענישע פרעסע דרוקם װא־ רעמע אפךזפן. ןןןן װיקםאר בענקין איז אויפגעםראטן םים ז״נע קאנצערםן אין קעשענעוו. י רעדאקט^ר כחמן מײזיל וױלנער ליעערארי׳עע קארפאראציעם: ליסעראטן־ פאױײן. זעורנאליסטן־םיגייקאס און פעךקלוב• די מדבה איז אויםנעפירט אויף א באשײדענעם אבער אריגינעדן אופן און מאבט אן אימפא־ זאנטן א״נדרום- אויף א שווארגן מאנוסענט־ •טטײן׳ ארומגעצוימט מיט א נד־ פון?״טן. זענען אויסנעקריצט צװיי קורצע אויפטייפטן אין ״דײט און העברעי•:: ״דדײ דיםעדארי־טע דורות אויף דע־ װאך מיטן פען אין דער תאנט״ און ״מופד בײטראד ױתר מיובל •טנים״• די פ״עידעבע אנטתילוננ פון דעד מצבה ײעם פא־קומען צום צוו״טן יארצײט נאך •ט׳ ל• ציט־אן ןןןן דער חוד־ט־דטוינאל ״גלאבום״ תאמ ארויפ־ גענעבן א ־־אספעקט וועגן די אויפנאכן פונם דטורנאל. דער ער־טטער נומער דערטײנמ אין ׳זדי־חוז״ט׳ ער וועט תאלטן 80 זײםן ןןןו אין אנטװערפן תויבט אן צו דער־ט״נען א יידייט װאבנבדאט׳ א פאסידיע־ז־טורכאל סיט אילוםט־אציעס או; דײבטן ד״עז״טמאף• םיװערס אין אנטװעדפן אויך נענר״ט א ײד״טער אי־ לוםט־יר-ער אלסאנאך מיט א רײבן פובליציס־ טי״טן און פראקטי־טן אינתאדט• דע־ אדסאנאך װעט צװי־טן נדערע ברעננען אדטיקדען איבער פא-טײדענע נעזעד־טאפגזלעכע אינסטימוציעפ׳ איבע־ נע־טיבטע פון די ײדײטע ײטובים אין בעדגיע׳ ײי אויך איבער פא־־טײדענע ע־אנא־ מי־טע פיאנן אין דעם דאנד ןןןן װײזט זיך א־ויס׳ אז דע־ אינטערווױ םון ״פאט״ סיט דעא סאצ־יז׳ אין װעלבן ־. מאצ־ין זאל גא־ נתפעד ווערן פון דער פאלי־ טײטע-׳ נאציאנאלער און קולםורעלער גל״בבא- רעבטיקו׳ננ פון די ײדן אין פויע׳ — איז דא דובים ולא יער• דעא מאצקין תאמ גאר קײן אינטערװיו ני־טט נעגעבן• ע־ האט געתאט א נאנץ־קורצן נעיפפרעך מיט דעס פירער פון דעד ײינע־ ״פאמ״־אפטײלונג און ״דער אינהאלט פון גע־טפרעך אנצדטפ־עבט ני־טט די ײערטער׳ ײעלבע ער תאט פאקטײט נעזאנט״• אזזי דער־ קלע-ט לעא מאצקין דורך ײט״א• — אט אװי זויד מען מיט זיסע רײד פא־גלעםן תארבע מעטים! זיסע רײד׳ װעלבע מילײגט ארײן אין מויל פון אנױע־ע• איץ אױ גוט׳ װויל׳ װאס ײיי םעז נאד.'1 ״נד״בבאיעםטיקונג!״ א.-ן ״קולטורעלעז״ ןןןן נ״ם■' 1 איינבינדער (םאווער פאװער) דױדם איצט אין ניו־יארקער ״סארנן־פרייהײט׳ א נ״עם ראמאו ״א •טוד אין די בראנקס״• ןןןן די ארגאניזאציע פאר יידײטע קאלאניעם אין אמעריקע תאמ אויף דעם 23־טן יוני צי־ נויפנע־ופן אין נױ־יארק א מאםן־מיט־ינג• אלם ױעדנער זענען אננערופן פרץ הירזטבײן• א• גלאנץ־דעיעדע! אע יעקב לעװין• ןןןן אין יאהאנעסבורג איז דער׳טינען דער עי־ •טטער נומער פון זשורנאל ״פראלנףטאדײטע שםי- מע״ (אפיציעלער ארגאן פון ״דישן אדבעטע•־ קלוב אין ׳אתאנעםבורג(. ליטעראטוד און קרלטור ןןןן די פאי־װ׳אלפונג פון ״שרל־קולט״ האט אײנגעא־־דנב א 5יעבע״קאנפערענץ מימ דוד פינ־ שקי׳ װעלכעי האב פא** פאי־״דטײער פון דעי גאנצע- ײדישער פ־עסע גענוי זיך א6געשבעלמ אויף דעב עקאנאמישן און קולבורערן לענן פון ײדן אין *מע־יקע און אין א-ךישראר• דוד פינכקי האט געגעבן אן ארגעסײנעס איכעיכדיק װעגן דעי ײדישער פ־עשע, װעגן די ײדי״נזע שורן און קולבו׳י־־איגסעיבוציעס אין אמעדיקע און זײער באציונג צו ײדיש׳ צוס יידישן #קבױון שא&ן• ד• פינסקי האב זיך אויך א״ געשבעדב אויף דער באצױנג צו ײדיש אין א־ץ־יש־־א־• די תעבי־עיסבן האבן אױיסגעװיזן לגבי ד• פינפקי לאיאלקײב׳ איס געגעבן די מעגלעבקײב אויפצוב-עבן אומעבום אין ײדיש• בײ די ײידישע ארבעבעי איז דא ליבע און אכבונג צו יידיש. דאכ װאש ב״־*ק$ן נישס זאגן װעגן פיד דארביקע ש־ײבעי א־ן פירעל• אויף בזאנביק, דעס 18*בן׳ האב דע• ײדישער פען־ קדוב גערופן צי א הבי־יש גלעזל־בײ לכבוד דוד פינסקי׳ אין לאקאל פון ליבע־אבן־פא־יין• ש׳זענען אײנגעלאדן די ײדישע שייפבשטעלע,־׳ דשןרנאליסבן און א-ביכבן — דוד פיגשקי פא-ב אפ קײן װילנע אויף עב-עבע בעג און דעס 25־מן קומב עי צוײק קײן װאלשע׳ װו עי וועב אנבײל־נעמען אויפן שול־דוזאמענפאי־ פון ״שול־קולב״. ןןןן די פײערלעבע עפענונג פון ״שוד־קולם״- צוזאמענפא- קוכ־יב פאי־ זונביק, דעס 25־־םן ה.ח• ם׳װע־־ן דע-װארב פיל דעלעגאבן פון פ-אװינץ• סיאיז אנגעקומען א װארעמעי באגליס־נרױו פון פ-אפ• שםעון דוננאװ• ןןןן די נעזעלשאפב פרײנב פון ײװא אין װיל־ :ע האם נאשבימכ א קאנקורס אויף דער בעסבע- אויבאביאג-אפיע פון א ײדישן ױגנםלעכן• פא- די נעסםע אויםאניאגיאפיעפ זענען נא־ שביממ 10 פ־עמיעס: 1 — 150 גילדן׳ 1 — <>5׳ 2 — צו 25 גילדן און זעקס פרעםיעס — צו אײן נאנד פון די ייװא־אויסגזונעם• אין קאנקורס קאן אנבײל־נעמען יעדע- ױנגעימאן און יעדעס מײדל אין עלבער פון 16 ניז 22 יאי• יעדע אויבאניאגראפיע דא-־= האדפן צוס װײגיקכבנס 25 ז״בן פון א העפב• די אדנעפן רא-פן צוגעשבעלם װערן נישב שפעסע- פון 31־בן אויגוככ 1932. — אד-עס: ײװא, װ. פאהולאגקא 18׳ װילכע• ןןןן אין א יײ שטעב אין פיאנקיײך װערט איצס געפידכ אן אקציע פאר דער ײדישזיי ענ־ ציקלאפעדיע נײס דוננוןװ־פאנד• כ׳װערן געניל־ דעב בפעציעלע קאמיםעבן אין די שםיעב אויך אין לאנדאן הו״יב זיך אן אן עקציע לםובת ־עי ענציקלאפעדיע• אין לאנדאנער ״פאסמ״ איז פאיעפנבלעבב אן א-פיקל װעגן דער ענציקלןן־ פעדיע — ״א היסבארישער אויפטו״♦ ןוו1 סיאיז שוין פאי־עכדיקב די מצבה אויפן קב- פין ש• ל• ציב-אן אויפן װילנער בית־עולם• די מצבה איז געשבעלב געװא-ן דזדך די דרײ