Literarishe bleter · 1932-07-01 · 27 (1.7.1932) · p. Seite 432

ריגזמרארישט ברגןלזסו ר2 (■426) זײט 432 ײדן אין פרילן םיר האבן שוין געטאצדן, אז אי.ן זוארשע סרעט סען איצצ צו צו א נרו־סער אויסנאבע אין דער פוילישער שסראך ״ײדן אין פוילן״, װעהכע זאיצ נעבן אן אויסםירצעסו באהאכדיצמג סון רעב ארעם, װאם יידן האבן געשאפן אין פו״צן אויױ די פארשיידענע נעביסן פון וױדט־עאפט, קוצטור און ליטעראטור. צו אט דער אויב־ אבעג א־ז צונעטדאסן א נרויםער פויצישעך פארצאנ ״ב. ר. װ.״, װאם האט ז״ך באיזאנט נעמאכט די לעצטע יארן מיט נרויסע איגגזע־ דעםאנטע אויסנאבעם. ד• רעדאקציע נעםינמ זיך אין די הענט סו; ד״ד י. שיפעד, ד״ר א. טאדטאיזאורער און אצ. האסטיזא. ד• טעג איז פאדנעקוסען א פרעםעיהאנםע־ענץ, אויף זועצכע־ די רעראיזטאדן און דער ארויסנעבער האבן גענוי א־נםאדם״חט מענ; דער געפצאנטער אויםגאבע. עם װערט סארויםנעזען אדויסצונעכ; עטרעכע נרויסע בענדער םון א 1500 זייט;, םיט פ־צ איצוסטראציעס, םיט נענויע אפהאנח־רוגנען און באשרײבונגען װענן ד• אויפטוע; פון ײדן אין פויאן. יידן באסײציקן ז״ך זינס עטצעכע יהונחעחט יא־ א־נם אלגעםײן לעבן אין פויצן, זײעי• אנטי״צ איז גרויס אויך ד• פאיד׳שײדנסטע נעביטן. די חאבן געשאםן קאצאטארע אינםטיטוציעכ, און װענן ד־עם אאעמען װײםט מען גארנישט ארער זײער זױיניק. איז דעדיבער די העכםטע צײט אוסטערצוםירן א סך־הכצ צו דעס ארעמען. צו דער אױסנאבע זענען צונעצויגן נעװארן ביז 50 אננע־ זעענע ׳צדיפטשטעאעד און טוער. דער אצנעט״נער בױרדנזעמ םון דעד אויםנאבע — איז בײ 150 טויזנט ניצדן. דער ערשטער באנד װערט שוין נענרײט און װעט רערשיינען הײנטיקן נאזועסבער. ד• איבעד־קע צוױי בענדער — דעם קוםענדיקן יאר. — צויט װי ד• ־עדאקטארן און דער אדויסגעבער האבן שארז־כערט, יװעצן די אצע א&האנרצונגען נעשריבן װעירן םיט דער גרעםטער אביעקמױוק״ט, — דערויף זענען א גאראנסיע די סיסאדבעטער נופא, — באטאנמע ײד־שע װיםנשאפטצעד, שר־פטשטעאער און טועד. אין דעד אויסנאבע װעאן אוי׳ך קומען נענויע א&האנדלוננען װעגן דער ײדישער לימע־ דאטור, פדעםע, טעאסער און װענן רי ײדישע קוצטור־אינסטיסוציעס. פ ר ץ ה י ר ש ב י י ז נעזאסצסע װערק אין 9 בענרער או\ לוװרגװ־ — ריתע־אי״נדדוסן: נײזעצאנד, אויםטראציע, דרום־אפריקע. ארץ־יטזראל — רײזע־באוטרײברנג םון פאצעסטינע. אעריפ — טײן רײזע אין אינדיע. פװגאראברוך — צען חדשים טיט רי ײדישער איבערװאנרערער אין דאטנ&ארבאנד. אגאי, קרים 1928—1929 יאר. עלר איעאענוטרפ — ראזישנקעם טיט סאגדצען; אויםן ש־ועצ; בעבעצע; א זאװערוכע; אײנזאסע װעצםן; זוען סאצט דער סוי; אציהז הנביא; אין רער םינםטער; פזנקען; קברים־בצ־םען; סראסט־בצומען. וװ ראפ לנור\ פארגײפ — װו דאם צעבן םארנײט; סרים; :בצה װיגפ־וזיל\ — די 3וםמע קרעטשסע; א צעבן םאמ״ט; דער תקיעת־כף. גריולז וװולרגור — סריצאגיע: נרינע םעצדער; צזוײ שטעט; צזי ־צחק א 9ארװארפ\ װױ?ל — דעם שמידס טעכטער; א םארװארםן װינקצ; שדים װײםן װאם. פרײז פאר אצע 9 בענדער —.64 ניצרן. נעבונדן אין 9 8ראכט־בעגדעד —.85 ״ געבוגדן אין 9 צוקםזם־בענדער —.110 ״ 3 דרד בעדבעעסאכס *דעד טויבער* אריפגעפידט דורך אן אדבעטער־ דדאמ. ־ קרײז יעקב ,־אטבוים, ורנצכעד האט זיך שוין באקאנט נעמאבט מיט ז־ינע דעוש״סערישע אדבעטן בײ דער ״װיצנעד טדופע״ און אינם װאה׳צעװעד ד־אמאטישן טעאטעד, האט הײנט״קן שבת אויפנעפירט א־ן קאמינםקי־טעאטעד מ־ם אן ארבעטער דדאמאט־שן קה״ז דוד בעדנעצסאנס ״דעם טו־ב;", אײננטצעך ״די ברויט־ם־צ״. און סען דא־ף זאנן, אז אונדער ײד״ש־פראפעסיאנערער טעאטער האט געמענט ז•,־ א־א9:עםען א מוסה־זזשכצ, װי םען פירט אויף א טעאטעד־ פאדשטעצוננ. און דאם נאך — דורך אנפאננער, צ־עתאבער. — ד• קאנצעפציע פון דעד אויפ־דוענ איז גא׳־ אן אנדעדע, װ• ז• א־ז :עגעבן געװא־ן בשעתו דודך דוד העדמא;. דא, בײ ידאטבױם, א־ז ד• נאנצע £אם־רונ: םיט אסת־ן אפנעצוינן נעװאדן אן א זײט, אויך דעד טו־בעד א־ז דא :־שט ד• אקם, ארום װעצבער עס פירט זיך די אקצ־ע. דעד עיקד א״ז דא די ״ברױט־מ-צ״, דעד קאנפציקט מ־ט די םיצ־ארבעטעד, דעד שטדײק, די אויפדעגוננ פזן די אדבעטער, דער געדאנגצ פאד םענטשדעבע דעבט און דעד אױפבדויז, װאם דעד־ ג־ײנט א־ן לעצטן אקמ צו זײן העבםטעד מדרגה. — יעקב דאטבוים האט א רײ מאמענטן פון בעדנערםאנם ד־אםע אױסנעשטהאיכן, און צונענעבן, אונטעחנעשטדאבן א ־ײ נ״ע מאמענטן, װעצכע םאכן בוצטעד דעם;איננ און די האנדצוגנ צױט זײן נ״־עד קאנצע&צ-ע. — דעד םך־הבצ — א שטארקע פאדשטעלוננ, םיט ביוצטע םאציאיצע קאנפציקטן, ם*ט שא־פע קעםפנד-קע צדדים, ם־ט אן אנטאגאג־זם, ווקזס װ״קצט יז־ך ׳װאם־ײ״טעד ארצמעיר פונאנדער און מאבט אױפן צושויער א שטאידקן אײנדרוק. ד״ אױםשטאטונג איז נעווען, זוי פאד א ציב־אבער־קדײז, גאיד נ־שקשדדיק. אײנ־קע האבן נעשאפן גאנץ־פ־ינע א׳ון גאד־פײנע גע־ שמאימ;. יאםעלע באבציס, ד• מאדאם ביק, דעד דע־ ב־ק — זײ יזענען נעװען נאד יגוט, ארויםבאװיזן קאנטיקע םימנים םון ארט־םמי־ שעד באנאבוננ. אױך דעד טו־בע־ איז :ישט שצעכט. עם איז יגעװען אין טעאטער א ױנגער, דאנקבארע׳ר, באינײסטערטע׳ר עוצם פון א־בער 1500 מאן, ײאם האט מיט אויםע־געוױינלעבער התפעצות אויפגענוםען ד־ פאדשטעצוננ. — א׳ויף דעם נארמאצן ײדישן טעא־ טער אזא ױננעיר באגײסטע־טעד עוצם נעזאגט געװארן! ״װאדשעװער דדאמאטיש טעאטער״ זיך םאדײכיקט מיט דער *װדעכעד טדופע״ דאם װארשעװעד ײדישע דדאמ. טעאםער (אונטעד דער אנ־ פ־דוינג פון מ. ײײכערט) פארײניקט זיך מיט דעד ״װיצנער טדו&ע״ (אנפ. מ. מאזאה). די טרופע ותט פון נײעם װינטעד־סעזאן אנהויבן שפיצן אין א נרויסן טעאטעד אין װארשע. פון 8־טן י׳וצי שפיצט די מדופע א־ן צאדזש, וװ די ״װיצנער טדופע״ האט די לעצטע יאדן :עפײעדט אין די זימע׳ד־חדשים א״דע שטארקעדע םרױטפן. חוץ דעם אצטן ,־עפעדטואר סײ פון די ״װילנער״ סײ פון דראמאטישן טעא־ טער, װערן נעגרײט א דײ גײע פיעםעם פונם ײדײטן און אײרא־ פעישן דעפעידטואר. יד־ נאענטסטע אזיפירונגען זענען: צ. סצאך — צודטירער מויד, ה. צײװיק — קײטן, א. קושניראװ — ה״רש צע־ קעחט, אהדן צייטצין — מצאך המוח פון כעצם, א. ציעצעם — דנעד און באדגטע, ׳. מ. נײמאן — דער סיציאנעד אוין אנד.; ־עזשיםערן — דיד הערמאן, ם. וױיכערט, י. ראטבוים. מוזיק — וזענאך קאן. דעקאדאצ־עם און קאסטױסען — א. פראנאשקא, ב. וױינטדויב און י. ברוינער. דעיד טעאטער װעט אזיך געבן ד■ מעגצעכקײט די באד״טנדערע ײדישע אדטיםטן אויפצוסדעטן אין װערטפוצע פיעסעם דער נאענסםטעד אויפטריט — זיגםוגט טודקאװ אין שצוים אשם ״אנקצ מאזעם״. נ״ר ײינטשן דער טרופע קינסטצערישן און מאטעריעצן דער־ פאצג און אדיכת ימ־ם צשנים! *