Literarishe bleter · 1932-03-18 · 12 (18.3.1932) · p. Seite 194

ליסיסןרגוריפוצ 1לסו6יסי\״ \ץסי. ןײם 194 פיו יי*ר צו ״אר טעאטער אװ הרנםם ןןןן סאריס *גװאד״ן 8>>רב ^יויס אין א פאד וואכן ארום אויף א ־#נווערכדבױד איגןןך אײרא־ פע• ער װעט אזיסעדעמן אין פאריז׳ לאנדאן״ װא־״כע׳ בזקןורע?זצ- ריגע, קאװנע׳ מרדיז א.*ז אנטװערפן• סיאיז :אר א *סאד׳ וואם מאײס *סזזאדץ וועס זיך באװײזן אין קאנצערמן׳ אזן ני״סמ אין יטעאטער אין זײנע פרעכציקע סצעניזזע געטמאלפן. ביז זײן אפפאר *דפילבז מאריס *סװאז-ץ פאר א ײדיטן מאן־פילם. דאמיר האסן׳ אז אין װאר״כע זועמ מאריפ *מזזארץ אזיך ־גסילן יידייס מעאמער• ןןןן לודװיק זאץ גרײט א קאמעדיע ״לײדיק־ גײער״ אין ־אמינסקי־עעןאזעי. אין דלי סיעפע װעלן מיר זען זאען דעס קאמיקער. ןןןן אין פאלקס־מעאמער ענדיקמ א. סאמיערג זיין גאסש״ס&ילן׳ אזן םתזיבן אן צז *כפידן ״ס• קומנעך׳ חנה לערנער און *ס. זײדערמאן• ןןןן אין דעד װאר״מעװער ײדיטער קונםמ־גע־ זעדיסאפמ איז געעפכמ געװארן א נײע בילדער־ אזיסיגטעלזנג פזן די קינסמל־עי י* ווײנגא׳־ם. א. בלויפוקס׳ ר• גאלדקארן. ןןןן חערץ גחוסבארמ׳ וואס איז לעצבוגפ אזיפ־ עגמדאמן מיט גרויס ערפאלג אין פאד׳סײדענע טמעט פזן פזילן מיס זײנע װארנדקאנצערמן׳ פארמ אס אינגיכן קײן #מעריקע♦ — די״לעמע זואך ה#מ ער געהאצ א כמגגערמ אין װילנע♦ ןןןן בערמא גערסמען איז אויפגעמראשן אין יעקב ג#רדינס ״סאפא״. ווט צילי אדלער שסילמ אלץ אין בוקארעימז• זי ה#מ בדעדן צז קומען אזיף גאסמיעסילן קײן װא,י״סע. ןןןן ױסף בולןןװ איז *פגעפארן קײן ארגענ־ פינע. ןןןן דער באריממער ײדישער מאלער לעןןניד סמפטערנאק איז איצם אלם געװארן 70 יאר• ןןןן דער באװוםטער ײדישער קינםנ*ער י. ב• ריביזק ה$מ אויסגעשמעלם זײנע בילדער אין ראמערדאם׳ האאג. די פרעםע הןןם *טם׳ארק גע־ לויבמ די בילדער. ןןןן נעלי קעםמאן האמ אנגעהויבן צו ש&ילן אין סאדיזער מעאםער םיטואלימע• ןןןן דער ױנגער קיגסטלעד אברהם גוטערסאן *טטעלם אויס זײנע בילדער אין װאײםעוועי ליטעראטן־פאדײן. ןןןן סיאיז פארגעקומען אין װאיחטע א גרויםע־ אסיטײד־אוונמ לכבוד זלמן היחטפעלד צז זײן אספארן קײן ארגענםינ־ע. םאיז געװען די גאנצע װאחטעזוער ארמיסטײטע םיסטתה. סיזענען גע־ האלםן געװארן רעדעם׳ מהאמ פארבראכש ביז גאכץ פרי. רעד^קס^ר נ ח מ ן .ם י י ז י ל גײ *צרײ תי וקים! ןןןן צום פינפשן יארצײט פון יהזאש זענען אין א רײ *צמעש אין אמעריקע אײנגעארדנס געװארן יתזאיש־אװנמן׳ אײנגעאידנש דזרך די צזוײגן פון דער ײדי־מער קולשזר־געזעלעזאפש• ןןןן איציק מאנגער מאכש איצש א דעקציע־מור איבער די ײדיישע יעשעש פון בעסראביע• אין שעעענעײ האש ער געהאדשן עשלעכע יעפעראשן- ןןןן אין אמסשערדאפ איז פאיגעקזכען די פײעי־לעכע ״עפענזנג פזן א ײדײשן היפצארײשן מוזײ. ןןןן אין בעלגיע הזיבש אן צז דעייש״נען א װאכניש־יפש אין מיניאצזר׳ געװידמעש פראגן פזן לישע־־אשזר און קרישיק א• נ• ״פײלן,,. ןןןן אין צוזאמענהאגג מיטן צזוײשן יארצײש פזכם םערקװירדיקן ״די־שן יסדײבער אלחנן קלמנפאן׳.װעלכער איז געעטארבן אין ריגע אין ס13)1׳ קזסש די צװײםע װאך אן ארשיקל פזן מ• קישאי אין די ״ליש• בלעמעי־" װעגן קימנ־ סאנען דעס מענבדט און *שריפמיששעדער• ןןןן אין ריגע איז פאדגעקומעין די אדגעמײגע פארזאמדזנג פזן דעם ײדייגן קינפשדער־־פא׳־באנד אין דעשלאנד• אזי״ דער פארזאמלונג איז בא־ האנהלש געװארן די פראגע װעגן דער קזמענ־ דיקער פינפשער אויפ׳ששעלזגג פזן די ײדײסע קינסשלער אין דעשלאנד׳ װאס װערש געסלאנש אין א גי׳עסערן פארנעם — סיה״עם וײן א קאלעקשיזזע אויסיששעלונג פזן די לעשי־דע און ליצװײשע ײדײדע קינסשלער• די קזנסש־אזיס־ ״ששעלזגג װעש בא״ששײן פון >ן 100 בילדער, צײכ־ נונגען אזן סקזל6שודן פזן א 20 קינסשלער. די אזיס־ששערזנג זאל איגגיכן געעפנט וועדן אזן װעכ דויעין עשלעכע זזאכן. םיאיז יאשלאםן געװארן צו *גאפן די נויטיקע געלבדמישלען פא־־־ דער אויסשנמעלונג. ןןןן אין ביאריסש>זק *יז פארנעקזסען אן אװנש׳ אויף וועלכן ג♦ פוקס האש געזז&למן א דעפעראש איבער *ןןריפטישמעלער און ביכער פון קעגנװארש אזן דער דיכשעד מ• גאדדמןון האט גערעדש װעגן א- צ• גרינבערג. לםוף האט מ• גאלדמאן דעציטירם פראגמענטן פון גרינבערגם ״סעפיסשא״ יאון אזיך אײגענע לידער• ןןןן אזנמעד דער דעדאקציע פזן רחל םײגענ־ בערג הויבט אן צז דערשײנען א 8אפולערע ״ײדיטע פאלקם־ביבליאשעקי/ װאס האש די אויפגאבע ״צו פא״צפיײטן ארבעמס־קולשור צװײשן ײדן". יעדן חוד׳ש זאל דערשײנען א בוך צו 1 גילדן- ןןןן דער ײדיישער פאדקפ־אזנױזערסיטעם אין פארױ׳ ארגאניזירש דודך דער פעדע-אציע פון די ײדיידע געזעדעאפטן אין פאריז, אבשװיקלש זײער ׳גזם• די דעקציע קומען פאר נאדמאל 2 מאל א װ$ך• — דזד אײנהארן האט געלײעכט א ציקל לעקציעס װעגן דער סאדערגער ײדילדער ליטע־ ר#טזד. ןןןן דער באריסשער ײדייטער דיכשער משה לײב הײלפערין האדמ א פן}רשראנ אין נױ־יארק ״צי איז דא אזא ז#ד װי הרןןלעטארײשע ליטערא־ מזר?י< צו דער דיםקוסיע האבן זיך •פזזחדריבן *ד. גיגער׳ ד. םינסקי׳ ח. ליבעױםאן׳ ל. םאגעלםאן א• א. ליטעראטור אױ הוחפור ןןןן דוד פיגסקי *ארם איגגיפן?6 אויף י) גרויםער רייזע• רער ממרשרובו — אר׳ריזוראד. טיריס׳ איםן׳דיען־ עסטרײך• דעועאך פדןןנפ דוד פינסקי צו קוםען קײן פוילן• םיװעס אויספאדן — *נתויב ױני• — צו יענער צײס װעצ אײנ־ געא-דנס וועדן אין װא־שע א נרויסע פינםקי־ אקאדעכזיע■ — װי ־אקאנס װעדס איצס דוד פינסקי אדמ 00 יאר און אין אמע־יקע איז נע־ נדינדעמ נעװאין א ספעציעדער קאםימעמ צו פײײרן דעפ ױבילײ פון באיימשן ײדייכן *כדיפש־ ןןןן עס דער׳כײגש אינגיכן א נײ בזך :ון ה. לײװיק ״דער גזלם הלומש״;דראמאשײכע פאע־ םע׳ צװײשע שײל פון ״גלזם,') ןןןן י• מ. װ״.םנכערג װעלש איצש אדש ס5 יאר• אין דער נײעד ײדײשע״י לישע־אשור ד״אש װײסנבערג אדײנגעבראכש א רײ יששא׳־־קע, קדעפ־ שיקע װערק׳ װעלכע האבן איפ אװעקגעטשעלפ אין דעם אזיבנאן צזוײכן די באלענשפולע ײדי־ *דע ׳סדיפ *כשעדער. די לעצשע י$רן שזש װײסנ־ ערג >4לץ׳ כדי צז פארמיאזסן די ײדישע לישע־ רןןשור׳ אירע *שעפער אזן בהזכם — אזיך זיך גופ>4 די ײדי״שע ליטעראשזר װעט אבע־ שײעי האלשן דעם אמאליקן ײינסטלער װײפניערג׳ דעם?ועפער פזן ״?זשעשל,,׳ דעש ישעפ׳ער פזן די יאדזדדיקע׳ קרעפטיקע *כילדערונגען פזנם מאסע־ מענשש. װייפל דער הײגשיקער װײפגבערג װעש זיך נייםמ באסיען׳ װעש ער דעם פריערדיקן װײסנבערג ניישט ארויסיצםזיסן פון דער ײדי׳שער ליטעראטור• ןןןן אין צוז#מענה#:ג סיט דעם סס־םן גע־ בוירנס־מ$ג פזן ביןװוסטן ײדיען שרײבער הלל צײטלין זענען אין פאר״זזײדענע צײםונגען און צײטיכריפםן פארעפגשלעכט געװארן א־ציקלען און #פישאצונגען װעגן דעם בעל־היזבל. צװייסן #נדע־ע — אין נױ־יארקער ,׳צוקוגפש,׳ ״צאג,,׳ לאגדאנער ״די גײמ״- ״םאמענש״׳ ריגער ״פרי־ פארגן״׳ װי אזיך אין א רײ העברעײשע צײטונ־ גען• ןןןן די חויסכױפמרװאלטונג פון דער ײדיישער קולטור־געזעליצאפש אין אמעריקע׳ װי אזיך אלע צװײגן פון דער געזעדטאפמ פירן איצט אן א אינטעגסױוע קאמפאניע פא־ דער װאככטריפה ׳,יידיט,'׳ װאם די ײדיטע קולטור־געזעליכאפם *1אנש ארזיסצונענן- אין די אינטערעסן פון דער װאכנטריפם ״ײדיש, פארן אייצש אי־וס פארטײדענע ײדי׳שע *דריפשעטעלער און מוער אייעדן לאנד♦ ״יידישי, װעש אבהריבן צד דלי־ שײגען הײגטיקן פרילינג• ןןןן פרץ הירטבײן האט אנגעהויבן צז דרוקן אין נױ־יארקער ״טאג״ קא&יטלען פזן זײן נײעם גרויסן װעדק ״מײנע קינדער־יארן,'. ₪ אין װילנע רײסש מען .זיך איצט אױם דער היסמארײש־עטנאגראפישער געזעחשאפש א״נ סזן ט. אנםקי♦ םיהאט צזגויפגערופן אזיף גיך און אין דעך *גטיל אן אלגעםײנע פארזאמלזנג און אקופירט די געזעדטאפפ. ס׳קוםען איצמ טענזת ומענזת, סזג״ען דערקלערונגען און אויפ־ קלערוגגען אין דער װילגער ״:לישער •דעסע• —