Literarishe bleter · 1932-01-29 · 5 (29.1.1932) · p. Seite 82

זיים 82 ליסמזר&ןײמזט *לגװזסר *גסו. 5 טעאטער אױ סרנסם ןש בערמא געחסמען איז געוװװגגען געװען בו עארדאזן ■וילן. ם־אר איר *סס$ד איז א״נגע־ ןןרדנבז געװ$רן אין ל$קאל *ון ארםיסטן־פאר״ן # גרויםארטיקער געזעגענוגגס׳מװגט ב״ם בײ־ ז״ן םון פיל ארמיסמן און שריפגוממעלער• ס זענען געהארמן געװ*רן רעדעם׳ באגריסונגען• ם ה#ס זיך כמזימת געװען ביז ׳מעט אין דער :אסט. — ב• גערסמען חו.יבמ *ין גו *דפילן אין ריגע• ןןןן לודװיק זאץ האב ז>נגעהזיבן ז״גע גאסב־ *כפילן אין קאמינסקי־מעאטער םימ >> פיעסע ״אל״ן םאר קינדער׳'׳ אין װעלכער דער בארים־ מער ארטיסמ באװייזמ זיך אין א נ״ער סצע־ ניעער געשמאלט. וש אינם װארעעװער דראס• מעאמער;״עלי־ זעופ״—$נפ• מ• װ״פערם) נ״מ :אך אלץ םיכ בזרויב דערפ$לג ״&זעף״. וש אין ״©#לקס־םעאטער ה$מ יעקב רעבמצ״מ געגעבן >> דרימע אויפירונג ״דער פר״לעכער ציגײנער״. שן סאיז פ$רגעקוםען ע זיצוגג פוגם הויסמ־ ראם ב״ם ״דישן ארםיסטן־פאר״ן אין פוילן• ס זעגען באהאנדדט געןוארן * ר״ אקםועלע מע#םער־פראגן. ןןןן אין ״סקמלמ״־מעאמער ג״מ ״מאנצמ ״דע־ לעך׳ מאגצם״׳ אזיסירוגג *ון יצחק נ$זשיק. וש נן>ך ״ר*>בי ד״׳ר זילבער״״ פירמ אויף א• מ#רעװסקי אין װילגע ה• סעקלעחס ״דעם צדיקס נסיעה״. ער באנ״ם א״ קאגיזנעס ״דער דזכוס״ און פלאנמ אויך צו שמעלן ״דאנםפגס מויט׳• ןןןן די לןןנדז>גער סרעסע איז פול מימ לויב־ געזאנגען װעגן נעלי' קעממאנס ש&ילן. ןןןן םאלי פיק#ן שפילס אין פץדיז. ןןןן עגנ* יזזקובןןװימש און ה״ם#ן יאקוב** װימש גאסםר*לירן איצמ אין סאריז• 1ש >> ג״ע ק$םעדיע פון חנא ג^מעספעלד װערמ איצם געשפילמ אין גױ־י#רקער ״דישן מעאמער ב״ י• רוםשיגסקי סים ױסף בול$װ און פלפ לידית אין די הויסמ־חזלן. די פיעסע ה״סם ״■לעזשור״. ן| ה׳יהלע גרעעןןן ו^ט ל׳עצםנס ק#נצערםירב אין בדיסל• זי פ$רם'#ס קיי־ן ארץ־ישראל. װעמ זי דןןרט ק#גען אויסםדעםן מים אירע ״דישע לידער? שו ס׳װערמ געגר״מ אין ריגע # בילדער־ אויסשםעלוכג פון ב. צוקערמאן. ןןןן אין פאריז חץס זיך געעסגם די בילדער־ אויסשמעלונג פון דער י<גגער ײדישער קינסכד דערין גער>>• זי האט אויסגעשםעלמ בילדער אין פארש״דעגע שטעמ אין• אויםלאגד.%זי קלויבם זיך צו קומען קײן װאלשע. ןןןן די שלום־ע1יסס־פ$רשטעלונג ״200.000" אין דער װילנער-לײדנש^ רעאל־גימנאזיע (רע־ זשי — חבל בוןנאן)• איז #דורך םים גרויכ ״דעףפפלג■ ׳ ■ רעד&קט^ר. נ ח מ ז מ יי י ז י ל־ 3>ן ןןאך וואך אן לוימ דער װענדונג פון דעד אוניװערסי־ מעמ־ביבליאםעק פון קאן (פראנקר״ך)׳ װערן די ״לימ• בדעסער״ געשיקם אהין• אין ״פארי־ זער ה״נמ״ איז אפגעדרוקמ א ק>>רעספאנדענץ *ון קאן׳ וװ וס׳װערמ געשריבן צ• א.: ״א גרוי־ סע צופרידנק״ט האט ארויסגערופן צװישן די היגע סמודענםן דער פאקמ׳ װאס ז״מ א״ניקע װאכן קומען אן דעגולער די ״לימ• בלעמער״ אין דער אוגױוערסיםעם־ביבליאשעק״. ןןןן די װילנער פקויטן־אינאניזאציע ״די בין״ פאימאנם שו♦; א ר״ א״גענע ״דישע ייד;•־׳ װאם װערן נעדוגגעז י״ פארשײדענע געלעגנ־ הײםן• איצם זעגען די לידער צונויפנעזאכד־נ• אין א ביכד׳ וװ וכ׳איז נענעבן דער םעקכם מים די נאםן• ס׳קומען אר״ן אין ביכל ״פייער־ לעכע לידער״׳ ״װאגדע-־דידער״׳ ״באנײיס־לידער און אויסריפז״׳ ,;סיננאלן״. דאס דידער־בוך איז נעה״ליקב דעם אנדענק פון דעם בינישן ״ק״מלעי־" דוד נורלאנד צו זײן ערשםן יאר־ צײם׳ ס׳איז אויך א־ײן אן איײנפיר־ארםיקל פון ד״י מ• װײנרײך װענן דעי* בין־ארגאגי־ זאציע און אירע צילן ןןןן אורי צני נרינבערנ װעלכער װוינם זיגם ענ^יעכע יאי אין ארװ־ישיאל׳ פארברעננם די לעצםע חדשים אין אײראפע• ער איז נעװען אייפן צױגיסםישן קאננרעם אין באזעל; ה>>ם באזוכם דיםע און די יעצםע צײמ איז ער גע־ װען אין בערלין• איצע קומם עי ק״ן לעמ־ בעי־נ׳ װו ס׳וװינם זײן משפהה• ןןןן ךער באקאנםעי הומאריסם באנמשע ה#ט פאי־עגדיקם א קאמעדיע א• נ• ״חובות״ אין דר״ אקםן׳ װ#ס װעם אויפנעםירם װערן איןזװאר־ שעזן^ר ״צעגםראל־םעאםער״• ׳״־־׳ ןןןן אין װארשעװער קר״ז־געריכם איז פ$ר־ נעקוםען דע^פראצעס פונם לימעדאט סאי.סקי־ ציםערסאן׳ װעלכעי איז באשולדיקמ נעוחןדן פאר ק^סוניסםישעד םעםיק״מ. צוזאמען' טימ אים איז אויך געמשפמ נעװ*רן ז״ן פרוי >ןגנא צימערמאן• מאיסקי־צימערמו-ן ה#ם ןןפנעװארפן די באשולדיקונג׳ אז ער ז$ל ה#בן געסי-רט א קאמוגיסמישע םעמיק״ם. ער ה#ם בלויז גע־ שי־יבן ארםיקדען פאר דער לעגאלער ׳ראדיקאלער שרעסע• ד*ס גריכם׳ נ#כן איויעהרן די עדוח׳ האם פארבמשמ מאיסקי־ציסעימאנען אויף 6;י#ר שװערע תפיםה און ז״ן פרוי — באפר״ט. ןןןן ס׳דערש״נמ א לידער־ און פאעםען״גזך פון ױנגן דיכםער יצחק פערלאװ ״פרונזא וװרדע״ אין פארלאנ ״קאנטורן״• ןןןן פ. ב• ראװיצקי האם פארענדיקם א ק$־ מעדיע אין דר״ אקמן א• נ• ״א פײש־געבא־ קעכע ירושה״. ןןןן אי׳ן ריגע דערש״נם רענל׳מעסיק א זשור־ נאל פאר פראדוקםיװיזירן די ״דישע מאםן ״נ״• ערד״ אונמער דער דעראקציע פון מ• שאץ־ אניו• ןסן דער ריגער ״פרים^רגן״ האם א״נגעסירמ איצס א הסעציעלע װעכנםלעכע אםמ״לוגג אויף א גאנצער ז״מ ״לימעראמור און קונסמ״.״• ןןןן אין גד*דנע האבן ב״ דער לעצמער סאלקס־ צ״לוננ 20-600 ײדן *נגענעבן ״דיש אלס ז״ער מיסער־שפראך. ליםעראםור אױ?!יד־׳םור ןןןן די ױביל״־פ״ערוגג אין קןוםיגסקי־ סעןןםער פון זיגםונם םורקןןווס 15״ימריקער יסצענישער םעפיק״מ איז *דורך םים גדויס דערפ^לג״ ז. םורקןןװ איז אויסגעםרמםן אין א ר״ סצענעס פון ״געדאנק,,״ ״חער לןזמבארטיע׳,׳ ״שבתי צבי״. ס׳הןבן םימגעשסילט םיט אים אידא ק^סינסקא׳ קלאדא סעגאלמװיםש׳ י• ניסנ־ צװ״ג׳ י. גרודבערנ א• א• דעס פײערלעכן ם״ל פונם *װנמ ה$מ נעעפנמ איגס נ#סען פון ױבי־ לײ־ק>>מיםעמ נ• מ״זיל• א לענגערן יעזעי־אמ װענן זיגםוגם םורקאװ און ז״ן רז)לע אדם אר־ םייסם און רעזשי&ער אינם ״דישן םעאסער אין פוילן ה#ם געהאלטן ש• מענדעלסאז• ס׳זענען אויפגעםרזזםן םיט באנריסונגען אהרן ציימלין (םען־קלוב)׳ מ• ױװידער (ארפיסמן־פארײז)׳ י. מ*לקין (לימ.־פ>>ר״ן). ם׳זענען זןנגעקוםען פיל ב#גריסונגען שריפטלעכע און טעדעגראסישע פון פאי־שײדענע איססמיטוציעס און קיגסטלער פון פוידן און פדן אנדערע לענדער• — דער #װנמ ד,#מ געפזראגן א ױם־םובדיקן אימםןך זאסמן כאי־אקםער• ס׳זענען געװען ב״ 1000 מענטשן׳ — פר״גמ און פאדערער פונם פאר־ דינסטפולן יארטיסט. אויף די באנריסונגען האמ נעענטפערם םיפ א הארציקער יעדע ז• טורק#װ. אין די רעדעס און באגריסונגען האמ מען אויך זיך אפגעשטעלמ אדיף די קיגסמלערישע אויפ־ טוען פון אידא קאמיגסקא׳ די סיטארבעםערין און םימשאפערין פון ז• טורק$װ• דוימ דער אײנדאדונג פון ױביל״־קאמימעכ האמ אידא קאסינסקא פארנומען אן ארט ב״ם פרעזידױם־ טיש• ס׳קוסען איצט פאר ױביל״־פ״ערוגגען פון ז• טורקאװ אין לובלין׳ ראדאם׳ קעלץ. אין קרא־ קע ארדנמ א״ן די דארמיקע טעאטעײגעזעלשאפם רי ױביל״־פ״ערונס ןןןן דער ױביל״־קאפיטעמ פון שסואל לעהםאן ױיאט אפנעהאלפן צװ״ זיצונגען. ס׳איז אויסגע־ ארבעם געװ*רן דער םלמן פון דער ױבילײ־ פ״ערונג אין װ#רשע׳ װאס װעם פארקומען אין א 8 מענ זןרום. ןןןן דער צװ״מער דעלענאמ פון צ.י.ש.ןן• ק״ן אפעייקע איז באשםיםמ דער באװוסםער פעדא־ נז>נ און שוד־םוער פון װילנע — ברוך לו־ באצקי. שן דער דעפלענדישעי• מיניסמ*רן * קאבינעם ה#ם באשלאסן אדורכצוסירן * ר״ קירצונגען אין די סובסידיעש פאדן בילדונגם״װעזן פון די נאצי#נאלע סינדערה״מן און בתוכם אויך פון די יידן• די סובסידיע פאד דעם ״דישן מע־ אטער אויפן נ״עם סעז#ן 1932—1933 איז אינ־ גאנצן אויפנעשטראבן• אין יידישן בילדוכנד דעפארסאמענמ װעלן זײן אנשמאט׳ 6 בלויז 4 באאםמע• סזענען אויך אפגעשאפכ די שול״ אינספעקםאין פון די;אציאנארע מינדערה״מן• ןןן ס׳איז נעשם$רבן אין עלמער פון 68 י*ר דער באװוסמעי• שריפטשפועלער׳ ראמאגיסט או.ן די״אםאטורג יעווגענז משױ־יקאװ. ער איז שטארק פ*פולער געוו*רן בײ ײדן םיט ז״ן דראמע ״ײדן״׳ װו ם׳װערמ געשילדערם ח>ס ״דישע ־עב; אין די םאגי^ם־צי־ימן פון 1905—1906•