Literarishe bleter · 1931-05-19 · 25 (19.5.1931) · p. Seite 489

ליטערארישע בלעטער נס. 25 (72□ זײט 489 ןןאך ווזאך־ טעאטער און קונסט * 3 װורםע *יז •#רנלינן ןן * דר#ם*םיש■ סע*סער. דער לעעסער •רוװ םון *יד# ק#מינםק- *ון זינםונם סורק#װ ה#ם זיך ניסס #ייננענענן■ ניםם נעקוקס *ויף די ק#ל#ם*לע #נשסרעננונגען, ױעלנע ז״נען װרך זײ געם#כס נעװ#רן, *ין ניסם געקוקס *ויף די רוםן םון דער ײדישער *רעםע עו שסינן דעם סע#םער, ה#ס ד#ס םע*סער נישס געק#נם מ־יסער עקסיםםירן. #נשס#ס דעם דר*ס#סישן סע*סער קיםס *יעס ע*עס # .שלוגער־ ,ס#שק*' .סיס געז#נג *ון םענץ׳, װ#ס עם נרעננען *ונז ד■ #םע־יקונער געםם ר#שעל ר#זענםעלד *ון מ#ריס נ#תיק#װ. הנם םיר ה*לסן ר# *ין װ#רשע םון הכנםה־עורחים, #נער מיר זײנען נישם ג#ר עוםרידן •ון *זעלנע פיני געםס, װעלנע נ#גליקן *ונז םים *זעלנע םיני •יעסעס *ון *ויםסירונגען. םיר ה#נן געה#סס, *ז ם׳װעס קומען *ו *ונז ס#ריס ש.ז#רץ מיס זײן קינםסלעײשער סרו*ע, םיר ה#נן *ויך געװ#רט *ויף יעקנ נן״עמיס קוםען, #נע־ ז״ער קומען *העי ייו, לײדער, #•געלײגם געװ#רן• װי ס׳װײזס *ויס, חעין מיר ה״קי נישס ה#נן קײן נחה גון ײוישן ס״סער װ#ישע. די .װילנער טרו#ע' (*נ*. ם. םואה) הײנט #ן די ג#ססשגיל, *ץ ל#דז• װער *יז דער *סהער #נם#מ#ל •ון רער .װילגער סרוסעי *ין םים װ#ם ■*י * ■ עסע תעס זי #נהײבן — װעס קל#ר װערן די סעג. *ין *#ריקן נומער .לים. נלעסעי״ *יז דער נ#סיץ װעגן קעשענעװער ג#סטשיילן םון דער .װיל■ נער םרו*ע' *יז ע״■ ם,וה #דורכגעל#זס דער נ#סען סון *. שםײן, דער ■•רער *ון דער סרו*ע■ .*ררם״ ג#ססר#ל-רס *יעם *ין ני*ליםס#ק. ױםף רוםשינסקי, װעלכער ה#ס *נ#נזש רס *ין זײן םרויע #ל# ליליה *ון װ. ג#דיק, ל#דם *ײן *ויך ייסף *ול#װן *ון ליונע ק#רים#ן. רופ• שינסקי ר.#ס נדעה עו #רנ#ניזירן ו םוזיקילישע ק#םעדיע #דער #ן #•ערעסע ,םים ) ליםערןרישן אונםערשל,ק״. יעקב *ן-עפי, דער *#װאוססער ײדישער *ר• סיםס, הײנם #ן *י נ*ססר#לירן *ין נוענ#ם-#ײרעס. קײן אײר#*ע איז נעקיםען די נ#װ*וםםע ײדישע *רםיססין אסהר נער#סל#װםק#. די לע*סע סג י#ר געש*ײם אין *םעריקע. די ••רװולםונג ■ון דער ײדישער םע#סער■ געזעלשוסם *ין װ#רשע ה#ס נענוםען אויף זיך די איניעיוסיװ *ונוישגיריפן אין דער נ#ענסםסער *ײט קײן װורשע * ק#נסערענץ ■׳ן #לע עקסיםםירנדיקע *ון זיך ש#סנדיקע ײדישע סע#סער.נעזעלש#*סן אין ■יילן. די קןנםעיענץ װעם נ#ה#נדלען די •ר#גע װעגן ש#*ן ו *ענםראלע םע#םער-געזעלש#*ם, װעל• כע ז#לן ■ירן *ן *יבעם *רום *ון •#רן *עסערן ״דישן סעוטער. אויף דער ד#זיקער ק#נ*ערענץ װעס אויך נ#ה*נדלס װערן די ■ר#נע װענן פ#ר״ נעזעלש#*סלעכן ד#ס *עסעדע ײדישע סעוסער■ די ■#רװולםונג •ון דער ײדישער סעוסער-נע- זעלשופס *ין װורשע ה#ט *ונונדערגעשיקש עו די סעוםער געזעלשןםםן אין װילנע, ל#דז, קר#קע, גרןדנע *״* נריװ װעגן דער דןײקער ק#נ#ערענץ• רעךאקסןר נחמן מייזיל @ סיר הןגן זוין זײן 1ײס 2עם>לדן װזגנן דער קןגקורס *ויף כ*ר*קםוגר״נילדער םון דער *לסער הײס, װןס דער נױ״יןרקער •סןרװערסס״ הןס געהןס *ײגגעןרדנס• ס׳איז נוססיסס געװןין *װײ סרעםיעס: די עדססע *רעפיע — ססג דןלןר, די *װײסע ■רעםיע — סצ דןלןר• אין .םןרװערםס״ םון 24סן מןי געםיבען מיר ו ג־ויםן ןרםיקל סין *כ. ק*הון — ,ונםסײדוגג םונם קןגקירס״• *ו דעכ קןנקורס וײנען גונעסיקס געװןרן 78 מןנוס״ קריססןק םון װעלכע ס׳זײנען *ויסגעקליכן געװןרן *ום דרוקן 13 סקינן. סון ןס די דרײנן סרײנער הןנן נוקומען רעס ערסםן סריז — יקיר װןר• סןװסקי ס*ו זײן סקיעע .רןקסןר רןנינןװיסס*; דעם *װײסן סריז — ה. ל• זמיסנינקי ם*ר וײן סקי*ע ״דעם רכיס ײנגל״• *ב. קוהון רופס זיך *ויך זײער גום ן■ װנגן דער סקינע סין *הרן נרעזינסקי .*יסר דער גוכהולסער״. די ערססע *װײ נןװעליססן װאויגען אין װןרסע, דער דריסער אין ניסליססןק. ע• מ• רעמןרקם נײ נוך ידער װעג אויף נוריק/ װןס איז ג*גענן געדדןרן אלס ■ראםינ וו די ילים. כלעסער״ אין איו אי*ס רערסיגען אין נ ןיסןרםום אי) קלעגק^״סורלוג, אז אין רײסמ־ ל*נד ■*ר די ערססע ררײ װ$כ, םןוסנרײס געװןרן אי, 185 סײזנס עקז.; או*ף ײדיס איז דערװײל ד0ס כוך סןרססרײס געװןרן אין * קלענערער 1|ל... קײן װןרסע איז 1<קיסען ינחק נלום, װעל• כער דרוקם זינם סיל י*רן זײנע נן יעלן אין ,סןיװערסס״. י. נלום איו רער םחבר םון * נןנר נןװעלן י■ ן כרעג *זס כרעג״ און * נןנו ליוער י*י( ךער ססיל״. י. נל,ס ס<*םס *ין ייילן, ססעכןנןװוי, בײ גרןרנע• אין גױ״יןרק<ר יסרײהײס״״סןרל*נ דערסײגס * גײע ז*םלינג סון ססה גןוידס װ<דק* אין וער זןמלוגג קוםען ןרײן * רײ נײע װערק< בעסריבן די לעוסע יןרן, ײדיס<ר ליסער|סן*ם*ראײן, זסורגוליםםן״סינ• ריקוס און *ע״ן־קלונ אין װןרסע מןנן געסיקס ו גןגריסונג *ו װ# לונקי״בערםןלדי *ין ריגע *ו זײן סציןריקן געבוירנםןג. י. דןגרוסין *ון *סריס לויםער הןכן סןר• סןסס * סיעסע יסון װעג ןװעק״. *ין יןהונעסבורנ װערס גענדײס ון ולמונוך *ין ײדיס, געװידמעס דעם ײדיסן לענן *ין דרים• *שריקע: היססןריסן, עקןגןמיסן# געזעלסןססלעכן *ון קולסורעלן. די לװיה פון ד״ר ס. עלסנעיג *ין נױ״יןרק הןס *וגע*ויגן ו גרויסע *ןל נןגלײסערי די סרײנד פון דעם ■ןסולער,* קולסור״סוער, די מיסגלידער פון די סורסײדענע געזעלסוססלעכע אינססיסועיעס, אין װעלכער ד״ר עלסנערג *ח געװען סעסיק, הןכן אים ןסגעגעכן דעס לע*סן נבוד. סרויער-רערעס הןנן געהןלםן די ןנגעזעענע ײדיסע מוער *ון סריםססםעלער• *ולינ רעם סװערן עקןבןמיסן קריזים *ין ױילן הןס דער ןרויסגענער סון די ,ליסערןריסע כלעסער״ ב• קלעעקץ נןסלןסן *ו םןרקלענערן דעם סרײז *ויף דער *ײססריםס, ניס סורמינערג• דיק דערנײ דעס סןרסןס ױן *ויסזען. ליטעחזטור און קולטור ד רער ■רןיעקס פון ן ײדיסער ענניקלןיעריע, װןס *יז ןנגעגוםען געװןדן *ויף דער נערליגער נןרןסונג, װעלכע *יז *ונויסנערוסן געװןרן דורכן דוכנןװ״קןמיסעס בײם ײװן, הןלס נײס סןרװירק• לעכס װערן. די סרײנר םון דער ײדיסער קולסור *ין ןמעריקע הןכן ןק*ענסירס רעס סרןיעקס *ין הןבן *ויסגעדריקס זײער װילן םים*והעלסן *ו םנר• װירקלעכן דעם סרןיעקס. * חסוכער גןסם *ין װ*רסע—דער נוװאים• סער ײדיסער זסורנעליסס *בױן (ד״ר ב• הן&מןן/ *ײגער סון די ןבגעזעענססע מיסורכעםער סון גיו• יןרקער ,סןרװערסס״• סרײסןג דעס 8סן םןי *יו *ין כוענןס• *ײרעס געעסנס געװןרן די קןבסערעגץ װעגן ײדי• סער ןרסןנר*םיע< *ונײפגערוסן דורך דער ןרגענ• םיגער סעקגיע סון ײװן. *ו דער סײערלעכער עסענונג ס ן דער קןבסערענץ *יז געקיסען *ן עילם סון עסלעכע הונוערס ס*(. די קןנסערענץ הןס געעסגם ד<ר סעקרעסןר סדן דער ײװן״סעקגיע ס• װ*לר. ס׳הןנן געהסיםן רעדעס מעגן ײדיס *ין *רג<נסי.ע, מעגן דער ןרג*גיז**יע סון דער ייױ• ס<ר װיסבסןסס * ן װ<גן דעס ב*סײס סון ײװן און וײנע *ײססיען ס. ר*זס*גסקי< ר״ר ל.;ס*ס• נינק* אין מ• רעג#ל*קי. עס זײבען םןרגעק סען עסלעכע ז * נג<ן, אױף װעיכ< ס׳זײבקן ג<הןיסן גע.(|־ן רעסעראסן אינער דעס סןבע*יסן ■רינני■ אין דער ײדיסער ןרסןגרןסיע (א. ל. סוסהײס•, װעגן ײדיסן אויסלײג (*. נ־ץ) אדן װעגן ■*ראײג• הײסלעכן דעס ײדיסן אויסל יג (ח• סום־*ס). די ד<נ*ס, *ין בןזמדעיס די סר*גע מעגן סןרײדיסן רי העכרעלסע װערסער הןס ןרויסג< וסן הײסע רעבןסן. הײס נלוס הןס *רייסנערוסן רער םןר• סיןג *ו •יןםעססירן ק<גן די רדיסית סון ײריס אין ארץ״יסראל. נגוגע ד<ס ײדיסן אויסל נ סון רי הענרעלסע עלעם<נסן איו סןיגעקוםען > ג#מעבס• לעכע ןסססימוננ. 0סר איכעדלןון די הענרעלסע ןרסןנראסיע ה*בן זיך *רויסנעזןנס 15 דעלעגןסן, סןי■ דער גןם.־ר*ליז**יע — 25 ססיםען. עס זײגען אויך ןגנענוםען געװןרן ן רײ נןסױסן װעגן רזנ• סןרמירן די ײדיסע ןרסןגר*סיע. די ןרגענםינער ײדיסע *רעסע איז סול מים *רסיקלען און ג*ריכסן װעגן דער קןגסערענץ און די גןסלוסן. םסח ליסװוקןװ הןס לעגסנס סןרעסבסלעכס * רײ *רסיקלען אין יעסעסי, אין װעלכע ער נ*- מײזס, *ז ער *יז נ*ג*גגען *יל סעלערן *ין די ןרסיקיען, װןס זײנען *ויסגעזןמלס * ן זײן *װײםן נןנד .אץ *וסרו״. *ין *ענםר*לן םעלקער-ס*רלןג *יז דערסיגען מ. ליסװוקןװס ן זוםלוגג ליסערן• ריס״קריםיסע ןרסיקלען *ױיף *װײ סרןנסן״, גע• סרינן *ין די יןרן 1927—1930. װעם ליסװוקןװ זיך ניס בןדןרסן ןסגרענעגן *ויך סון די דןזיקע ויסיקלעןז דער םיבקעלער *יז *וריקגעקוםען סון זײן ר״זע *ינער *רץ״יסריל. ער םורעםגסלעכס איגס םעליעסןנען *ײנדרוקן סון דעם דןרםיקן ײדיסן ליין• וער נ#ק#נסעי ײוישסר דינסעי *ון םשלים• שרײנער *לעזר שסײננערג •*רלןזס רוסעניע *ון קו*ס ק״ן *וילן *מף ו סור.