Literarishe bleter · 1930-09-12 · 37 (12.9.1930) · p. Seite 709

ל'ססר}ןררשס *לטםסר 013,?3 (332) * זײס 709 צ ו ו ו א ד סעאםער אןן קתסס שן דער באמוסטער אדטיסט פאךל באראטסיו, װעס ה&ט געשפילס סיט גרויס ערפעלג אין װאד־ שע ןער איו אויפגעטר&טן, װי באװוסט, אין ׳. ד. בערקןןװיטשעס ״כןןטקעדע חזיר', א. םםריגד־ בערגס ״דער פאטער י און ע. טזןלערפ ״הינקע־ מןןן״) איז >ןװעקגעפ>ןרן פון מןןרשע אויף אפרו ק״ן אויסדאנד. פאר ז״ן;ןפפןןר איז פןןרגעקוסען אין ליטעראטן־פאר״ן 8 באנןעט. עס זעגען גע־ קומען שריפטשטעלער, ארטיסטן, טעאטער־טועד. אין די רעדעס איז *נגעװיזן געװערן אויף די פארדינכטן פון 8. באראמזןװן פאר דעס ״די-1 טעאטעד. 8. באראטעװ ד,אט געענטפערט מ-ט א הארציקער רעדע וועגן דער באד״טונג פון קול־ טור אויף דער בינע■ ןןןן סיאיז פארענדיקט געװא־ן דער וואד־רעפע־ רענדום, װאס איז;ןרגאניזירט דורך דעם ״דיזון ארטיסטן־פאר״ן אין פויד;. פון די 170 סס1 *קטיװע פאר״נס־מיטגדידער אין פוידן האבן זיך באט״ליקט אין ד< װאדן 153 טיטגדידער, פון ז״ הןןבן אפגעגעבן 3 װ״סע זנעטדען. עס זענען א-יסגעקליבן אין דער פארוואדטונג ׳. א. סעסבערג 1331 שטיםעןן, ׳. נ&ז-ציק 1331), ז. קאע (1131, ד. לואי 711ן, ׳. קרעדטאן 1571, ש. דאנדוי 531). קאנדידטטן: ר. םארסאלמװ (33), א. םארעװסקי (33), ׳. גרודבערג 371). פארװאלטער — ט. יוווידער (137 שטיםען). אין פאר״נס־געריבטו ש. קראנץ (00), ם. גאר־ באזש (00), ש. ראטשט״ן 03), ש. װ״נבערג (63), ם. ברין (55). אין רעװידיר־קזןמיס׳ע. ׳. סמרוגאטש (103), ה. הארט (35), ם. זאנד־ בערג (133. ןןןן די ״דישע קונסט־געזעדשאפט ־סט א״נגע־ ערדנט אן אויסשטעדונג פון די בידדער און צ״כנונגען פון רי אמעריקאנער ״דישע קיגסט־ לער עליאש ם. גרססםאן און הירש דאניעדעװיטש (דאניעלס), און פון דעם נישט־דאנג פאדשטאר־ בענעם ױנגן ״דישן קינסטדעד ז. קאפינםקי. — די קונסט־אויסשטעדונג איפפזןנידט םיט דער ר״כק״ט פון די סרויסגעשטעדטע בידדער. ןען די ״װידנער־מרופע , װעס ה&בן געשפילט אין דאדזער שטאטישן טעאטער, זענען אריבער צו שפילן אין דאדזער ״פידהארםאניע . ז״ער םעגלעך, או אינגיכן װעדן די ״װילנער קומען אויף גאסט־שפילן ק״ן װארשע. די טעג װעט קלאר װערן, אין וועדכן טעאטער ז״ װעדן ש8ילן. ןןןן דעס ס1־טן סעפטעםבער ה״בן זיך אן די גאסט־שפילן פון ״הביםה״ אין בערדין םיט שעקספירס ״װ&ם איר װילט״ (צװעדפמע נאבט). דעם 30־טן קומט פאר די פרעמיערע פון ״אוריאל אקאסטא — רעזשי א. גראנאווםקי. די ראדע פון יהודיח שפילט ח. ראווינא, א-ריאד אקאסטא — מארשאװער, דע־סילמא — צ. פרידליאנד, רי עקיבא בן־ח״ם, פנשה — פ. גנעסין, בן־ יוחאי — װיניאר א. א. די ״הביםה האט בדעה צו פזןרן ק״ן ריגע, קןןװנע, בעלגיע א. א. ש סיזענען געקוטען ק״ן פאריז דער באװוס־ טער ״דישער ארטיסט װאלך זילבערבערג, װעל־ כער האט די לעצטע יארן געשפילט אין למנדאן. אין פאריז ה*ט װ. זילבערבערג בדעה צו שאפן א בעםערן ״דישן טעסםער. ר זז 7. נ ח ם ן ם י י ז י? װאס פירם א קאטפאניע קעגן דעם ״שול־קולם״. ןןןן איליא ערענבורגס באװוםט װערק ״דר״צן לולקעס״ װערט איצט סיט דער ספעציעלער דער־ עויבעניש פון טחבר און םיט * הקדםה צו דער ״דישער איבערזעצונג פון א. ערענבורג איבער־ . געזעצט דורך א. פלאטניקממ. ןןןן א פריסארגן אין װילנער פאלקס־טעאטער, שבת דעם 6־טן םעפטעסבער, פאר דעם ארטיסם אברהם טארעװםקי, אויף װעלכן א. מארעװסקי האלט א רעפעראמ: ״א״רא8ע און אםעדיקע״ (טעאטער און לעבן אין דרום און צפון־אמע־ ריקע). ןןןן דעם 5—0־מן אקטאבער װערט צוגויפגע־ דופן אין װילנע די צװ״טע זיצונג פון דער צענטדאלער פארװאלםונג פונם ״דישן װיםנ־ שאפלעכן אינםטיטום אין ווילגע. די זיצונגען װעלן פארקומען אין לאקאל פון אינםטיטוט. ןןןן אינגיכן וועט זיך עפענען די נױ־יארקער קולטור־ה״ם ב״ דער ״דישער קולטור־געזעד־ שאפט. אין דער היים װעלן זיך געפינען: די צענטראלע פון דעד ״דישער קולטור־געזעלשאפט, ביבליאטעק און ל״ען־זאל, די ה״ם פון דער סטודענטן־ליגע און ׳וגנט־קלובן, דער קולםור־ געזעלשאפט־כאר און אנדערע אינסטיטוציעס און בױראם פון דער געזעלשאפט. אין דער קולטור־ ה״ם װעלן פארקוםען די װעכנטלעכע פארוםם און די פארש״דענע קולטור־אוונטן און פ״ערונ־ גען פון דער ארגאניזאציע. ןןןן די הויפט־פארװאלטונג פון דער ״דישער קולטור־געזעלשאפט האט באשטימט צונויפצורופן אין חודש אקםאבער א גרויםע פאלקם־קאנפערענץ פון אלע פראגרעסיווע ארגאניזאציעס םיטן צוועק צו פאראינםערעסירן ז״ אין די ארבעטן פון דער יידישער קולםור־געזעלשאפט און קריגן ז״ער מיטהילף אין דער פארשט״ענדיקער טע־ טיקייט פון דער נעזעלשאפט. דער צוזאםענפאר פון דער ״דישער קולטװ־געזעלשאפט האט אנגע־ צ״כנט קאנקרעםע ארבעטן לטובת דער באפעסטי־ קונג פון דער ״דישער קולטור און *ון ״דישן װארט אין אמעריקע. כדי אלע אנגעצ״כנמע פלע־ נער זאלן קענען דערפאלגר״ך פארװירקלעכט מערן, נייטיקם זיך די םימהילף פון די ארגא־ ניזירטע ״דישע פאלקסטאסן. וווו די ״דישע אםעריקאנער פרעסע רופמ זיך אפ זי״ער גוט מעגן דעם גרויסן בוך פון ב. וויינשט״ן — ״די ״דישע יוניאנס אין אמע־ ריקע״. סיאיז א בוך פון קנאפע 600 זייטן, עס פירט אדורך א שטיק יידיש לעבן פ>־ן צוריק םיט עטלעכע צענדלינג יארן. 600 םענםשן פון דער ארבעטער־באװעגונג װערן געשילדערט אין בוך, עם איז א שטיק געשיכטע פון דער יידישער ארבעטער־באװעגונג אין אםעריקע. דאס בוך איז ארויסגעגעבן פון די פארייניקטע יידישע גע־ מערקשאפטן פון ניו־יאדק. ןןןן א הארץ־װייטאגב װי םארק שװייד גיט אי- בער, האט דער פארשםארבענער רודאלף שילד־ קרויט פארםאגט א גאר ר״כע ביבליאםעק, םימ װעלבער דער קינסטלער פלעגט שטאלצירן. די ביבליאטעק איז געשאצט געווארן אין זעכציק םויזנם דאלאר. ״צום באדויערן — גיפ צו ס. שװייד — געפינט זיר נישט אין דער ביבליא־ םעק קיין ״דיש בוך, און ז״ער מייניק פון יידישן איגחאלם״. פ ו 7 ו ו?'םערזזסור זזןן קו?סזר | בנציזן ראםקי] | ןןןן אין הל־אביב איז דערטרונקען געװארן דער ״דישער שריפמשטעיער בנצױן ראםקין. אין דער ״דישער ליםעראטור איז ער באקאנט םיט ז״נע קינדער־םעשהלעך, װאס זענען דערשינעז א'1 קיעװ. ער האם אויך איבערגעןעצט לאנגפעלאפ ״דאם געזאנג פון הייאװאטא״ (קיעוו, 1919) און ם. קר״צװאלדם ״קאלעמיפייג״ — פון עס־ סאנישן עפאס (קיעװ, 1933). ב. ראםקין איז געװען אין 1901—1905 א ענערגישער טוער אין ־■עדי־צױן־גרופע אין װארשע, געװען א דעלע־ גאם אויפן 7־םן צוניסםישן קאנגרעס און אויף דעס ערשטן צוזאםענפאר פון די פועלי־צױן אין פוילן. ז״נע ״דישע קינדער־םעשחלעך האם ער אדויסגענעבן אזנטערן נאםען פעטער בן־צױן. די לעצטע יארן האט ער געװוינט אין ארץ־ישראל. ןןןן ברוך גלאזםאן, װעלכער האם פארבראכט אין ־וילן עטלעכע וואבן, איז די םעג אפגעפארן ק״ן אסעריקע■ ןןןן ז״ער איםפאזאנט איז אדורך דער באנקעט אין בוענאם־א״רעס פון די יידישע באראכאװ־ שולן צו ז״ער צען־יאריקער עקםיסטענץ. איבער סס3 פערזאן זענען געקומען און אין גרוים בא־ ג״סםערונג אדזרבגעפירט דעם אװנם. דעד לעדעד און פארזיצער פון קאםפ״ן־קאםימעט חי אייזענ־ :ערג האט אין ז״ן לענגערער רעדע געגעבן אן איבערבליק איבער די צען יאר ארבעט ארום די נאראכאװ־שולן. םיהאבן דערנאך גערעדט און בא־ גריסט חי מאסערםאן, גאנשאר, נ. צוקער (אין :אמען פון שר״בער־פאר״ן) א. א. סהאבן זיך באט״ליקט אין אװנט די באריטטע קינםטלערין בערטא זינגערםאן, םאריס שװארץ און אנדערע. סהאבן דערנאך געהאלםן רעדעס און געלייענט ז״ערע זאכן יעקב באטאשאנםקי, ש. פר״לאך, סשה אלטטאן, ט. ד. גיסער א. א. דער פ״ער־ לעכער באנקעם האם זיך פארצ-יגן ביזן גרויסן סאג און איבערגעלאזט אויף אלע אנװעזנדיקע א שםארקן איינדרוק. ןןןן ם. קיטאי, דער באקאנטער יידישער זשור־ :אליסט, לעצםנס טיטארבעםער פון ריגער ״פרי־ סארגן״, איז געקוםען ק״ן פוילן. ער האט פאר־ ב־אכם אין װילנע עטלעכע טעג און איז געקוםען ק״ן װארשע. ןןןן דעס 5־טן סעפטעפבער האט דער לימעראטן־ פאר״ן אין ווילנע א״נגעארדנם א רעםעראט פון איציק מאננער — ״די באלאדע — די װיזיע פון בלוט״. ןןןן םיאיז אפגעפארן פון װארשע דער באװוס־ גיער העברעיש־יידישער שריפטשטעלער יעקב פיכ־ גאן. ער װעט א פאר װאבן פארברענגען אין •-ע־ב־א״ראפע און דערנאך פארט ער אפ ק״ן א־ץ־ישראל. וווו אין פארלאנ ״קינדער״, ניו־יארק, זענען דערשינען צמ״ ביכער קינדער־לידער פון אידא?אזלאװסקי, גלאזער, אילוסטרירט דורך נ. קאז־ לאװסקי. #11 פון יידישן שול און קולטור־פארבאנד ״שול־ קולם״ האבן מיר באקוטען א גאנץ פעקל פרא־ -עסםן, מאם דער פארבאנד חאט געקראגן פין גארש״דענע אינסטיטוציעס קעגן דער צ.י.ש.א.,