Literarishe bleter · 1930-05-09 · 19 (9.5.1930) · p. Seite 357

ו"ס 357 בל^םסר גום. 9< (314) ׳י ליססר^רי&ס ו ו א ד צ ו ו ו א ד פ ו? סעאסער און קונםס ןןןן די אויפירונג *ון דוד בערגעלפיזנם ״דער צויבער״ אינם ״וונים״ (קאמינפקים־טעאטער). רעז־םי דוד הערםאן — וזאם אדויםגערוםן גרוים באיאינםערעירונג אין די םעאםער־ער״זן. די ווארםזעװעי יידיםע פ־עםע האם פאיעםנםלעבם א־םיק־ען, נאםיצן װעגן דעי פא־םםעדונג, זיך אפגעםםעלם םפעציעל אויף די אויפםוען םון דוד הע־םאן און דער •םפיל פון א. םאםב־ערג. אין ליםע־אםן־פא־יין איז פא־געקוםען א גױי־ םע־ דיםקוםיע־אוונם װעגן דע־ ד־אםע. יעזיםי. ןוןו דע־ באװ־בםע־ א־םיםם פ בא־אםאװ איז ןןןן ד• יידייםע םעאםעי געזע־״םאפם אין װאי־ *הע איז איצם צוגעציאטן צו דוע״בירן כייע מיטג״ידע־־י פאײ דעי־ געזע״יצאפצ. אלע ]יײי: פו:= י־די־טן טעאצעי אין װאי־טע מוזן מיט־ הע־פן דעי געזע-צאפט אין איר א־:ע״ חאי־ ־ציײבצ זיך אלײן אלט כזיטגדיד און זעט, אז אלע אײעי־ע פ־־יינט זא-ן װעײן מיטגלידעי■ פין דער געזעלידאפט ןן[| די ״װילנע־ טיופע״, ודאט ח>)צ לנתחילה געזאלט ־טפילן אין לעמבערג 4 װ#=ן, חןןט פא־■ לענגערט דארט די גאםנדטשילן נןןך אויף א ש^ר װאבן. דע־װײל זענען אויפגעפירט געװ#רן: ־ט א־ט. — ״קידויט ר-־טםי/ מ. ליפ־טיץ — ״א סע־טה מיט הער־טעלע *ןנטרןןפאליער,', י. ל. פרץ — בײנאבט אויפן אלטן מארק״, פ. לאנגער — ,.פעייפע־־יע״. - םיװעט :>ןך אויםגעשירט װעי־ן אהי־ן צײטלין ״י ״יידן־־טטאט״, א. א.. 1111 אין ביאדיםט*ק ה>ןט לעצטנם געיטפילט מיט ערפאלג דער װילנער אנםאמבל (:חמה, קדי־ט, באיט, ל. •טריפטזעצער). וווו אין ״פאיװערטם״ לײענען םיר, אז בןןריס טאמא*טעװםקי, װאם איז געװען דןן נייטט דא:ג אין װאי־טע, פ$יט צוריק קײן אמעריקע און :עמט מיט זיך מיט אהין די אי־טיםטנם איא לילית, רות רע:ע און דעם אימיםט וו. ג>ןדיק. ןןןן מיטװא־ דעם 7־טן ה.ח. קומט פאי־ אין וואי״טעוועי־ ליטעראטן־פארײן א פןןלקם־לידעי־ קאנצעיט פון דעי־ זינגערין אידא ריקנער. די ליידע, רוםײטע און אוקיאינײטע לידעי־. ־ :אבן קאנצע־׳ט א רעפעראט פון דעי־ זינגע־־ין ״װי אזוי *טאפט און זינגט ד>>ם פא־־ק״. ןןןן קלארא יאנג טרעט איוים איצט אין ריגע ןןןן דעם 2ױטן מאי האט זיך געעפנט אין פא־יז א בילדער־אויםיטטעלונג סונם מאיעי מא:י קאץ ןןןן אין מאםקװע גײט איצט דוד בעיגעלםאנם ״דע־־ טויבער״, אויפגעפייט דןרך דעם װײס־ רוםי־טן יידייטן מלובה־טעאטער — ־־עזיטי מ י־אפאלםקי, קאמפ^זיטאר א. קרײן, דעקא׳ ־־אציע — טײטלער. ןןןן די געזעגענוגם בילדעי־־אויםיטטעלונג סונם קינםטלער בן־צױן ראבינאװיט־ט אין ביאלים־ ט>>ק, אײנגעא־־דנט דורך דעם דא־טיקן ליטע־ לאטן-קרײז, איז אדורך מיט גרויס ערפאלנ. דעי־ מאלעי־ סא־ט אינגיבן אפ קײן פאריז. ד ע ד. נ ד/־־ע / ־? ה. י. דארף געשאסן װערן דער געחעריקער סאנד ארײנצוציען זיך אינם קולםװ־הויז. א םפעציעלער קאמיטעט װעם זיך פארנעמען מיט דער ארנעט לטובת דעם קולטור־הויז. װןן עם װערט איצט צונעגר״ט צום דרוק דער פול־טטענדיקער בא־יבט פונם ע־־־טטן צו־ זאמענפאר סון דעי• ײדייצער קולטור־געזעל*טאסט אין אמע־יקע. אלע יעסעראטן, פארתאנדלונגען, בארינטן און יעזאלוציעם, די סאייטײדענע בא־ גײםונגען פון אלע עקן װעלט, װעלן אר״ן אינם באריבט. דעיי דאזיקער באריבט װעט געבן א פור בילד פון דעם עי-טטן ײדײטן קולטוײ צוזאמענפא־־* אין אמעריקע, װאם חאט א־־וים־ גערופן אזא גי־־יםן אינטע־עב >:ין דעי ײדי־ ןןןן ב איז איצט אױים פון דױק ״ײ ד י •טי — *טי־יפט פאי־ קולטוײבאװעגונג אין גאליציע״, ארויםגעגעבן דורך דעם ארגאגיזיר־קאמיטעט פאי דער צעגטיאלעי־ ײדײטער קולטור־געזעל־ ־טאפט אין גאליציע — אינם עריטטן נומעי איז אפגעדרוקט דער אויפ-י־ז פונם קאמיטעט (פאי־עפנטלעבט אין די ״ליט בל." נומ. 17), גאליציע — רהל אויערבאך, מיטן פנים צו דע- פיאװיגץ — יצחק •טיפער, אן ארםיקל װעגן די ״וױלגער״ אין לעמבערג. א קורצער בא־ ריבט — ״די עריטטע *טריט צו *טאפן די צענ־ טראלע ײדי״טע קולםוײגעועל־טאפט אין גאלי־ ציע. — צום םוף זענען אויך >>נגענעבן די צילן פון דער נעזעל״טאפט. ןןןן דער •טריפט־טטעלער מיטח אלטמאן פון רו־ מעגיע איז אריבערגעפארן קײן אינענטיגע. די ארנעטינער ײדי״טע •טי־ײבעײמיטפחה האט אים װארעם אויפנענומען. אײגגעארדנט פאר אים א פײנעם קבלת־פניס. מ״טח אלטמאן ח>>ם אין זײן רעדע גענעבן א באיאקטעריכטיק װעגן די רו־ מענעי־ ײדי״טע ״ברײנער און ליטעראטור. ןןןן אין יאנואר 1020 ח>ןט דער װאר־טעװער װ>>בנבלאט ״װעלצ״טפיגעל״ פאיעפנטלעבט א ק*נ־ קורס אויף א דערצײלונג, נזןװעלע אדער הומא־ רעםקע פון איצטיקן ״די״טן לעבן. עם זענען בא׳טטימט געװ^רן דרײ פיעמיעם אין דער הויך פון 500, 300 און 200 ז,. עם זענען צוגעיטיקט געװאין (331 מאגוסקריפצן. 37 מאגוכקריפטן חאט די רעדאקציע פון ״װעלט־טפיגעל״ צוגע־ לןןזט צוש קאנקורם. די ד#זינע דערצײלונגען זענען אפגעדרוקט נעװאין אין ״װעלט־טפינעל״ די ענט״טײדונג איז אייערגעגעבן געװארן די לעזער גופא, און זײ ח>(בן געדאיפט *גװײזן די דרײ בעםשע דערצײלונגען. אין רעזולמאט פון דער אפ״טטיסוננ זענען די פרעמיעם צונעטײלט געװ^רן: די ער״טטע פרע• םיע, 500 זל. באקומט י. סיסעלעװ פון קר$קע פאר ז״ן דערצײלונג ״אונטער א װ>ןגן מיט קוילן״. די צװײמע פרעמיע, 300 זל. און די דרימע פרעמיע 200 זל., זענען צעטײלט נעוו^רן צװי״טן אלבפנדר פארבון (װאר״טע) סאר ז״ן דערצײלונג ״גאדעל״ און ב. װילנער (ביטען) פאר זײן דערצײלוננ ״מאמעס״. ןןןן אין דער ײדי״טער פראװינץ־גירעםע אין פוילן לײעגען מיר באנײסטערטע רעצענזיעם װענן י#נאם טורק#װס אויפסירונג ״די םיבה״, אין װעלבער י. םורקסװ שפילט ד< הויפם־רןןלע.?יפעדאעזד ־אז/ ק??פ?ד דער װאריטעװער ״דײטער פען־קלוב שעגקט סיל אויפטערקזאמקײמ דעם פןןריטםייענדיקן אי;צע:־נאצי#נאלן ק#נגרעפ פון די פען־קלובן, ױאב װעט פארקומען דעם 20—24־טן ױני אין •יא״-דע. ער ״טטײמ אין פארבינדונג םימן פוי־ ־י•;; פען־קלוב, מים די ײדי־טע פען־קלובן פון ••—.ע און :יו־י#רק. פון ״טלום א׳טן איז אננע־ א בריװ, אז ער װעט זיגער קומען אויפן קאנג־עם. פון נױ־יזןרק װערן דערװארט דוד ־•:;ךי און י. אפאטןןיטו. צװי״טן אנדערן װערט :עײאנט אײנצוארדענען אין װאריטע אן אויפ־ •דבע־־נג פון ײדייטן בוך און פיעםע. םיװעט א•- אױיםגעגעבן װערן א יױדעטען װעגן ךע־ ״די״ער ליטעיאטור. דער יױלעטען װעט -ע*~־־;ען אין ײדייט און אין א רײ אנדערע הו־אנן. ,ןן :איז געעומען קיין װארשע דער באקאנ־ —• ׳•דיהועי ידריפטיגפעלער פון אמעריקע, :ע־ :א־זיגער פון פרץ־פאריין, א. זעדדין. ןן פון ג1־טן :יזן 17־מן אפריל חסמ די גענב־אלע פון געז. •)וונב־קורםן פאר ארבעמער וו־נאניזייב אין וואדיבע א ביבדייזבעקארן־קורב נא־ די ביבליאמעקן פון די פראװינץ־וזפטיי־ ־וננע;.; האבן ו>נביילנענומען 33 גוהערער פון :2 בבעב. — אין די 22 ביבלי>)בעקן, װוזס די צירע-עי האבן רעפרעזענבירב, זעגען דןן 27.907 :ינע־ און 2804 לייענער. ןןן דער 15־בער יןןרצ״ט פון י. ל. פרץ הוןב!)־ויבנעױפן אין גוןר דער יידיבער װעלט א;״ע נא־הערלענונג צו דעם גרויםן םייבבער און רינבע־ אין דער נאנצער ״דייבער פרעםע — :אג״םבע־בע ארביקלען, אין פיל לענדער — פ״ערונגעז לנבוד פרצן. — אויסער אין... ־אבנפא־באנר. פרצעם שבערן איז אראפ פון די ״ד״ב־באװעב״בע הימלען. — םיאיז אינטערע־ נאנב: ג־וןד װילנע הןןב ביזאהער נ״בב אייג־ געא־רנב ק״ן •בום אונטערנעמונג אין וןנדענק פי; ־־ץ ג־אד װילנע. און אפילו דער ״װילנער באנ;דער װילנער פאםריאט) מאבב דערויף אויפבע־קזאם. * פא־ דער פרעםיערע־פאריבטעלונג פון ל :ע־נעלםאנס ״דער םויבער״, הזןם באגריםם ד• בעאבע־־געזעליבאפט און ווניט — אינם :א=עז פון פען־קלוב — וןהרן צ״בלין, און ״אב נע־עדב װעגן דער ארבעם פון דער בע־ א=ע־־געזע-באפב — א. קאציזנע. וי אויף דעם 20־מן אפריל איז אנאנםירם *׳; דער יידייבער ניו־יארקער פרעבע א פ״ער־ ל"עי קנ־־דפנים פאר זלמן ר״זען, אראנ־ זידי־ב פון דער ״דייבער קולטור־געזעליבאפם. "''-ע־ װיםניבאפטלעםער אינסטיטוט, פען־ 7לי-׳ פ־ץ שר״בער־פאריין, ״דישע םמודענםן־ ״נע באנ־יםער: דר. ל. פאגעלמאן, דוד פינםקי, ״:'״: ־״זען, דר. י. שאצקי. פארזיצער — ״ :ינעי. ז. רייזען האלט א רעפעראט: ״יידן, ״ר״ד־״״ב און יידיש״. *ו צוליב דעם גרויםן פאנאנדערװוקם פון יזי ״יישער קולםור־געזעלשאפט און איר טע־ 1'*״גי לאם די נ״ע פארװאלםונג באשלאםן ך ״ילעבז איצם אינטענםיווער פאר אן א״גענער פאר דער ארגאניזאציע. ביז םעפםעםבער