Literarishe bleter · 1930-02-21 · 8 (21.2.1930) · p. Seite 158

4?'םסר&רישס 3?סססר נ1ס, 8 (303) /ײ£ 58/ א פ ו ז וואו צו וואו סע־עסעד א*ן קונסם ןןןן א געזונטער, הארציקער גײדע:מער ר.אצ גע־ קלוגגען אין װאי״בעװער נײעם ״רי׳ען םעא־ מער. עס איז אדיפגעשירב געװארן שלום־ עדיבמס ״דאס גיזיסע געװינכ/ אין װעלכן א. סאמיערג ה*ב װונדערבאר אדן ״עמך־ויק״ געיספילם זיין ליבלינגס־ראלע •צימעלע סאיא־ קער. פדן די איבעריעע דא-״ מען דערמ^נען: לאנדוי (סאלאװ״פ״עיק), ד. דעדערמאן (פאלבאן), א. ראממאן (קאסאי), ה. גאמליב (עםי־מעגי), *דויסנה (בײלקע). פון די ״נגערע האב זיך אויסגעצײכנכ רחל האלצער (ױ:בד). די איבעריקע — אויך גאנין לײביש. — דער טעאםער־עולב האב םיבגעיבפילש מיב די אר־ ביסבן׳?גגע״בבעקב ז״ םיב פרײלעכק״ם. בא־ הארציק״ב. — א. סאמבערג איז געווען יא־ דערדיק, פולבלושיק, װי אלעמאל. א מחיהדיקעי־ אקםיאר. ןש די ״װילנער ברופע״ האב פארענדיקב אירע גאסב־בפילן איז קי־אקע ןןןן דעד באקאנפער פײס־רעזיביכער אין סראנק־ יײך, סעמיד -י-יל, ה#ב בדעה צו רעאדיזירן א יעדעװדיקן פילם אין ״די״ב פון •בלוס־עדיכסס ״דאס גױיסע געווינס,,. דאס װעב זײן דער עיבבער מוזיקאליעעי און יעדעװדיקעי פילס אין ״דיב. ןןןן מאײס *צװאיץ האב אויסגעפירב אין זיין בעאבער •בלום־עייכמס ״בלאנדזיבענדיקע •בשערן,,. מ. ידװארץ האב געיבפייב די ר$רע פון האצמאכן. ןןןן די ײדייבע קונסב־געזעל־באפב אין װארעע האב אײנגעאידנב זונביק. דעם 10־בן פעברו־ אי׳ א בילדער־ און סקולפבור־אויסיבםעלונג פון *במהה ביאכבעי און פ דינדענפעדד־פאדין. די בײדע קינכבדער האבן די לעצבע י#רן געװוינב אין פאייז. ןאן דער װילנער ״די׳בער פ^לקכ־בעאכער (מיב מ. לאמפע) ה>)ט נאסבר#לירם אין ביאליסט^ק עטלעכע װאכן. דעס לעצבן ׳בבה איז אויפגע־ פירב געװארן *בלום־עליכמס ״גאלדגרעבער״ (קאמעדיע אין 4 אקטן) 11ח די ײדי״ע דראמאב״בע םבודיע אונבעי דער #:פירוגג פון דר. מ. װ״כערב — ה״גב־ צו־באג דעי א״נציקער ״ד״בער בעאבראדער דערן־אנ׳בבאלב — האט איצט םארענדיקט דעפ עריבבן סעמעסבעי־ פון איר באנ״בער בעפיק״ם. איצב גײב איבעי־ די סבודיע צו פראקם״טער בעאבער־ארבעב, בײ אײנציימיקן פארזעצן די פעדאגאגײבע בעםיקײב אויפן בעכנישן געיים עס װערב אויך געשאפן א נײע גרופע םבו־ דיאנבן, װאס װעב כאבן דורכגײן די בעכנ״בע אויםבילדונג, פארבונדן װעח מיט דער ערשטעד גרופע צו געמײנזאמער מעאבער־ארבעמ. אינפ#ר־ מאציעס פאר נײע קאנדידאטן אין סעקי־עטאר־ יאב פון דער סםודיע, נ*װ#ליפקי 68, פראנט, צװ״בער *בטאק. זונטיק, דינםטיק, ד*נער*בטיק סון 7 ביז 9 אין אװנב. דעד. ג ח ם ן ט ןןןן דעי רעמיערגער ״דע־ מ*־גן״ (דאס :״ע באג־בלאב) האב פרײטיק, דעם 11־בן פעבױאר, אױיסגעגעין דעס טויזנבסםן נומער. אין צו־ לאמענהאנג מיב דעס ױביל״ זעגען אין נומע־ אפגעדױקב אײניקע איביקלען, וואס האבן א •ד־-בוה צו דעי־ פײעױנג. ןןןן אין צוזאמענהאנג מיבן ליבערא־״בן ױ־ ביל״ פון העירעײבן דיבבעי. די־. •באוד בשע־ניכאװסקי, האב די העירעישע נאציאנא־ע גיבליאבעק אין ירו־בליס ארגאנױירב א בשעי־ ני:אװכקי־אויס*בבעלונג, װאס נעםב ארוס פאי־ שײדענע אויסגאבעס פ־ן ב־בערנינאװסקיכ װעיק. כהב־ידן, פאבאג־אפיעכ א. א. װ. ״ןן די צװײבע װאך דעי-בײנב די צװײבע זאמ־ ־דנג ״ע־״בבעי־ *בניב,', אין װעלנעד סבאב״ליקן זיך די ײנגע דינםע־ י פעילאװ, י, פ־ידמאן, נ. פערסקי, מרדני, יאנוכאװיטש און ליעװ. סיאיז :דאי צוצונעבן. אז די עריבבע זאמלונג איז ז״ער װאיעס אויפנענומען נעװא־ן פון ןןןן מיבװאך. דעס 19־בן פעירואר, קוסב־פא־ א*ן ױבע־אבךפא־ײן רע־ צענבער פען־מיבװא־ עס װערן ־עצענזירב װערן זעקס גײע ײדי-בע ביכער. יעצענזירן װעדן: י. בא-בעװיכ ־־ י פעילעס ״נײן א זײגער אין דער פי־י*־. ב. הא־ ־אװיץ — אננא סארג$־ינס ״לידעי־", נ. מײזיל — א. ־אבאיס ״איז געקומען א ײד קײן אמעריקע״, ל. פינקעל״בבײן — א. צײבלינס ״ברענער , א. קאציזנע — ז. סעגאלאװיביבעכ ״ירידער געמזאר״, מיך י־אװיב־ב — בע־געל־ באנכ ״מידה הדין״ עכ װעלן אויך רעציבירב װערן פיאגמענבן פון די ־עצענזי־בע ביכעי ןןןן א קאלישער זאםלק־ײז האב זיך געגומען פאי #ן אויפגאכע צונװפזאמלען די ארכיװן פון די פויזנער ״ד״בע קה־ות און ז״ איבער־ *כיקן דעם ״װא אין װידנע. די םעג איז אי־ בעי־געשיקב געװיוי־ן דעס ״װא דעי אםמיאװער קהרה־ארבױו. די אויכגאבן שאי איבער״ביקן דעס א־כױו האב איבערגענומען די קהלה אדײן. ןןןן נהמן מײזיל גדײמ איצב צוב דױק די בײװ פון מענדעלע מונר כפײם און יעקב דינעזאן, מיב דעי־קדערוגגען און ארײנפירן. די בײװ װעלן דער״בײנען אין דעם ״אתיספי,'־ פא־לאג, װאס האם אױיכגעגעבן איע װערק פון די בײדע *בײיבע־ ןןןן נאך די ״ליבעראײ־דע ברעבע־", ײעלכע האבן פא־צײבנב דעם סיױיאריקן אפאבאשו־ױ־ בידײ, זענען אין א ײי צ״בובגען געדרדקב א־ביקלען װעגן י. אפאבא״בוס דעבן און שאפן ןןןן סאיז דער־בינען אין קלעצקין־פארלאג א קאציזנעס יןןמאן ״*בבא־קע און ־בװאנע״, צװײב בוך (דײבער און פעימעי מײלן). )אן די םעג דע־־ב״נב א כײע. פארבעסערטע אייפלאגע פון ק. ח. הי״בעריקס מלהמה־בוך ״אין פײער און בלוב,,. ןןןן די מהנגדישע װילנע האב גאר אויף א הםידי־בן אופן אויפגענומען דעם ״מאדיקאב״. ג#רנ״בב אין פאיגלײך סיב דעם ברוקעגעם ביא־ ליסבאק״ ויאכ האב פארזען דאפ עכבע, שײנע, קינסמלערישע אין דער מאײ#נעםךשפיל. — :$ך װילנע זענען די צװ״ שמיפער — מאוד־ ק^טלער — עפגעפאר[ ק״ן גראדנע.?יסעד#ס?ד א?ן ןןן אין װידגע איז די בעג פארגעקומען א פ־עגא־ע פא־זאמלונג פון צענביאלן בילדונגכ־ קאמיבעב (צ. ק.-, אין דע־ פא־זאמיונג האב; זיך באבײליקב די םיבגלידער פדן קאמיבעב, פא־שב״ע־ פון דעי װילנער ״די-בער לערעי־ *באפב, ע־בעין־א־נאניזאציעכ, פראפעכיאנעלע, געזע־שאפבדעכע און קו־בורעלע איגאניזאציעכ עכ איז אײסגעהערב געװארן א באײבב פון קאדיבעב װעגן דער רעבבלעכע־ ־אגע פ*ז די ײרישע ־כולן. די פלענא־־פארזאמלונג האב אין די אנגענומענע יעזאלוציעכ פעכבגעשבעלב, אז די ײדישע פאלקב־שו־ן װערן גישב אויסגע־ האיבן א־ן גישב סובהידי־ב דודך דע־ מדובה. פון מדוכה־גימנאזיעב. די אביבוײענטן האבן נ*שב קײן מעגלעבק״ב ממשיך צו זײן ז״ע־ שבודױב. דער פלענוס האב אײנשבימיק בא־ שר*בן צו באפולמעבביקן דעס קאמיבעב צו פ־אק־אמירב א ביײבע געזעלשאפבדעכע אקציע אונבע־ן דאזונג: ״אויכהאלבוגג פון די פיולקכ־ שו־ן דירך דע־ מױבה, יעכב פאי די יידישע גימנאזיעס:״. ןאן ס־איז שוין באשבימב געװארן ענבגילביק■ אז דער ע־שבער צוזאמענפאר פון דער ״דישע־ קולבו־־געזעלשאפב אין אמעײקע װעב פא־קו־ מען סןה מערץ. כאיז די ערשבע גרויסע מא־ ביליזאציע פון די ״דישיסבישע בוער אין אמעײקע. פון פײלן פזןיב אויפן צוזאסענפא־ זרטן ר״זען. ןןןן אויף זונביק, דעס 9־בן סערץ, איז :א־ שבימב א גױיכע־ קבלה־פניס פאר ד־. ה. זשיב־ יןןװכקי, א״נגעןןידנב דורך דער ײד. קולבור־ געזעלשאפם. ןןןן נאך אן הפכקה פון א =$־ װאבן איז פא־־ געקוכלען א פען־מיבװאך, א״נגעאידנב דורבן װאישעװעי ײדישן פען־קױב. די בעמע פונב ״פען־מיבװאך״ איז געװען: ״װער איז מ״ן בא־ ײבבכבעי שײיבע־ אין דער װעלט־ליבעראבור . כ־ה#בן גע־עדב: אה־ן צײבדין (געבע), יעקב פיבמאן (גאיקי), א. קאציזנע (פ־אגס), מ־ך ־אװיבש ױויבמאן). — עס זענען אויך גע־ ־ײענב געװארן איבע־זעצוגגען פון װיבמאן. געבע א א ״ןן דער :ױ־יאיקע־ ״שלוס־עדיבכ־פא־קכ־ אינבביבובי, װאכ געפינב זיך אל״ז אין א שװע־עי עקאנאמישע־ ־אגע, האצ גענומען אויף זיך צ• שאפן פא־ די ײדישע װעלטדעכע שוין אין פוידן 1000 דאלא־ ״אונז איז אל״ן שװע־ — האב געזאגב דע־ פ$יזיצער בעלג — אבע־ די שולן אין פוילן איז אונזערע אן אײגענע, א לײבלעבע זאך״ ד#כ איז א גױיכע־, הײלי־ קעי בנין, פאר װעלבן קײן ארבעב װעב אונז;ישב שװע־ ז״ך. וןן װ>>ס איז מיבן ײדישן פען־קלוב אין װילנע׳' גראד אין דע־ בעביק^ר ײילנע איז דער פעךקלוג איננאנצן אײנגעשדאפן. אמא־ שאדב נישב, אז װידנע זאל :עמען א בײשפיל *ון װאישע, דװקא פון װאישע. ןןןן אין בוענאכ־א״־עסעי ״די פרעסע״ איז א־געדרוקב א גױיכע־ באריכב פון יעקב בא־ באשאנםקי װעגן דער יידישעד לימע־אמור אין 1929. / י 7 י ♦