Literarishe bleter · 1929-12-06 · 49 (6.12.1929) · p. Seite 967

זײס 967?״ס^ליסד*׳** 93*סזזר סס 49 (292) פון וואד צו וואך עע־עפעד א?ן קוגסם ינריקצ די ארנ:זעירזאנד- װא״זזע, פאי־ פרילן, א וײב עפ איז װיב- :בבזרעײ־דע בזײרפע 9)—ו י<~ גרעהעיע עינםטע פאיז ן״ן ב ררערן איצבר פאי לרנגען מבה *באשן אין *דצעגדיקע דראכזאטי־ד״ק אייעײק זיר רעדן אריןז װ נויק פאײ פרירן נאך א גובוע אין £רירן זענען דא איי ־װ מיקאן מיצ א גיעבערן איטיבמיידן אנבאמבר. איין צ*י' ״ע איז נײדט יבוז צר יאדינען די אלע *דטעב. ביזענען ד* ארע מענלעבקײבן. אז אזא מין גר״ טע טיר״ע זאל געיבאפן ררעי־ן. לאמ-י האפן, אז ידרין די צװײמע װאך װערן מײ קאנעז ייענגען די ייבויוז. אז :אך אן עינבטע קינבמעלעיײדע מירפע מימ א גיעבעין אי:׳:טי״; אנבאמבל ארן מיב א װילן ארן גיײצקײט פאי — איז ידרין געבראפן געררארן. רן די ״װילנעי' איז א גאײאנמיע, דאך פיר אריפמרן פאײן ײדײבן אריפי און אריבדריעי־ :געהריבן זײעיע דעם זינגעי פרן ןן ה. ח. גײמ די ״ײדן־׳דמאבר״. דעי עיפאלג אז מען קא בעאבע־־, װען ב איז דא עק־בנרל ־יאבבז■!ןןן די ״װירנעי״ דאבן > זײן מדריער״. מאנצאג, דעב יב־ פ־״עמיערע פרן אהרן צײנודינב ײדייטן י יזז. ןןןן דינכטאג, דעב 29־טז נאװעמבעי האט זיד געעפנט דעי ײדײטע- קינבטדע־־־טעאצעי אין בעיגיען מיט אזיא ארן ערמיה ביאיב.—ביאיז די דריטע ״װירנעי טירפע״. א*ינע אין נױ־ יאיק, די צװײטע אין פרילן, די דײטע ־■— אין ןןןן אין פינסק זענען לעצטנב אױיבגעטיעטן די טי־דפע פרן נהמה. קאדי*ט, באיב ארן *גײפט־ זעצעי מיט ה. לײװיקב ״גולב״ און ״הלרמרה פון ריבע . ןןןן דעי יאװרבטעי רעז־טיבעי א. גיאנאװבקי קדמט אין יאנואי צרײק ק״ן דאבקװע. ןןןן עב װעיט געעפנט אין גיאיכע א בירדער־ אזיב־כטעררנג פרנב קינבטיעי י. יאזאנעצקי. ןןןן דעי געזרנט־צ״טטאנד פרן דעם איטיבט יטרמה קזטנעי, זרעלבעי איז קיאנק געװאין א־ן ײגע. האט זיך *טטאיק פאיבעבעיט. ןןןן אין קדנבט־טעאטע־ וזעין -טרין אדנטער מאייב *טװאיצב יעז״בי געמאבט פי־אבן פרן הנא גאטעבפערדב ״מלאביב אזיך דעי עיד״. די האנד־ לונג פון דעי פיעבע קומט פאי טײלװײז אין הימר און טײלװײז אוײ* דעי עיד. יבװאײן ארן גאידיניןרג *בפילן די ראלן פון 2 מלאביב, װאב זענעז אױנטערגעקומען אויך דעי ערד. בױך איאנבאן מאלט די דעק^יאציעב און קאבטיומען. דזײאידז־ד טודער?ײילט די מוזיק. ןןןן דעי באקאנטעי אפעיעטע־איטיבט פײכל קאנאפאװ טיעט איצט אױיב אין לעמיערג. ןןןן די ״הפימה״ האט יעצטנב אנגעהדיבן צו גאבטיארײן אין גיעםערע דײטמ״צע יבטעט. די טעג קומט די ״הבימה״ קײן בעירין. ןןןן דעב 24־טן ה. ה. האט זיך אין װארידע געעפנט די יילדעי״אויב־גבעױנג פון דעי קינסטלעיין בטאניבראװא צענטנעײדװער, אי*נ־ געארדנט דורך דעי־ ײדײטעי געזעלזראפט צו פאיטרפי-ײטן קונבט ר ע 7, און צוטײטיעך מאבן ןןןן די טעג *.■ר אפגעפאין פון ווילנע קײן;ראזיריע רער באקאנטעי ײדײבעי לערעי״ רעי יעיע- פון דעי ־עאל־גימנאזיע יײב צ. י. ק. יצהק מנײדעי. *דנײדעי איז געװען יבטאיק =א■ ^רע־ אין װילגע, עי איז ־טוין א יעיעי קױב צו <".2ר ץ>וי ביאױ געקומען צום יאן א היפמעי עורם רע־עי און הלמידים. |!ןן אין װילנע איז געפײעיט געװאין די וי2- יאריקע?עדאגאגײדע טעטיקײט פון א.;*ראמב, אײנגעאידנט דויבן ־עדאגאכימן יא-־ א.ין רי• יעי־יאט פון ײדי׳צן יעיעי־בעמינאי סיהאיז געיעדט ד״י י. יייעי, י. ט־געיניבאױ, פאיק הײלפעײן, זלמן י״זען, נ. װײניק, י, ב'ץ, יימיה ־טאסייא. ןןןן אין װאי-בע איז געפײעיט געוראין ד• <־.?: 2עדא;אגײבע טעטיקײט פון יפאי גוטמאן ןןןן װי אין ד* פײעידיקע יאין אוי? דעב י)192 ־זאט דעי געגעבן אן אייובטײיטן , - צונויפגעינזטעלט פון *ד. לאקעימאן מיט פאײדיי דענע היגיענירדע און מעדיצינײבע אויפק־עױנ־ גען און פיל בילדער. ןןןן ז. בעגאלאװיטײ האט איצט צוגעגײיט צוב דרוק א ־אנד נ"ע נזפװעלן א. ד. נ. ״א מענטיד סיט א גיטאיעי. ןןןן דוד פינבקיב נײע טיאגעדיע ״איעקבאנדער אזן דיאגענעב״ איז *כזין אדיבגעזעצט אזן די טעג דעייבײנט דאב װעיק אין פאילאג ב. קיעצ־ אג אי נ ח ם ן ם י י / י 7 ןןןן עב דעריבײנט אינגיבן אין װירנע א י־א־ מאן פון אייה פאזי ־״ ־ *באייט און טאמאיע. ןןןן דעי ײדיברער בטדדענטן־פארײן בײפ ליט־ װײצן אוניװעיסיטעט צי דעילעינען און פאי־ ברפרײטן די ײדי״בע ברביאך און ליטעיאטוי, וראב עקביסטײט זינט 1922, איז איצט דעי אײנציקעד פיאגיעביװ־ײדײציבטײצעי פאיײן יײב אוגױועיביטעט. דעי פאיײן, װאב האט זייר פיל אויפגעטון אויפן געביט פון קולטויע־ לער אריפקלעױנג צװייבן דער ײדייעעי בטז־ דענטנידאפט און אויך צוזיברן דעי ײדיצזעי בא־ פעלקערונג אין ״וירן, איז איצט צעגעטראטן איוישצולאזן אן אײנמאייקע ליבעיאיײצ־ װיבנ־ יעאפטלעבע אויבגאיע ןןןן די בערלינעי באנט־דינא־געזער־טאפט פון די פרײנט פון דעב ײדי׳טן יוך האט פארעפנטלעבט זאמלונג א״געקריבענע בוםױבן פון יהויבע ין סייא לויט דעב הע־יעי־צן אײגינאל, װ*ב איז געפונען געװאין אין דער גניזה פון קא־ אײא. מיט א דײטיצעי אייעיזעצונג און א פאי־ זואיט פדן אינאיד צװײג. דער עיקי אין דעי דןוזיקער אויהגאבע אבעי איז — די האיצברניט־ איליהטראציעס פון יעקב *יטײנהאידט. ןןןן אין פאילאג ב. קלעצקין איז איצט דעי־ יצינען דער פערטער יאנד פון אי. קאהאנב ״ילע־ בער פון מײן לעבן״. ןןןן די מאכט האט באיפבעטיקט דעע נא־טירב פון לאדזער *טטיוט־ראט אנצורופן עטרעבע גאבן פיט די נעמען פון י. ר. פיץ, זרלדם־ליבב, •5. י. אבדאמאוויטבו (מענדעלע), ♦. י. לעװינז>ןן (ריב״ל). דער מאגיסטראט האט יטוין פויריקײם אין *טטאט װעגן די דןןזיקע נײע ״דיעזע גאבן.?יםטראט^ר א*ן ןןןן סיאיז געקומען קײן װאריטע אוי,־* א רענ־ געהער צײט דער דינטער יעקב פיבמאן. ןןןן דער דיבטער זדמן *טניאור איז געקומען אוימ עטלעבע טעג קײן װאריטע. ןןןן ז. בזלמד איד די םעג א2געפאין קײן אמע־ ריקע אלב פאריטטײער פון קאאפ. ״ביבעד״, פאר־ לאג י. קלעצקין און ״ליטערארײטע בלעטער״. ז. נ־לסד האט• װ׳ נאוװסט. געגריגדעט הײ־יאר אין אמעריקע א געזעליטאפט ״ביבער״, ,װאב האט זיך גע־טטעיט די *טדועי־ע אבער אהײוהפולע אויפגאיע צו *טאפן אין אמערייע א מעגלעבקײט פאר דער פאר*ט=רײטונג םונב ײדי׳טן יוך. צו אט דער געזעריטאפט האנז עי באװיזן צ*ציען די ריקע. איצט, װען ביאיז יטוין געלייגט געװארן דער פונדאמענט פא• דעי געזעליטאפט, דארפן קופען דארט די בויער. מיר זעגען זיבער, אז זײן פאדאנטזוארםלעבע איבעט לטובת דעם ײדי־טן יוך װעט געקרוינט װערן מיט ערפאלג. ןןןן צוליי די פאייטטעיונגען פון ״מאדיאקאט״ אין לאקל פון ליטעראטן־פארײן אין װאריטע. איז דעי פען־מימװאך פון הײנ-יקער װאך אפ־ געלײגט אויפן קומענדיקן מיטוזאך. דעי פען־ סיטזואך איז געװידמעט ״טלום איטן אין זײנע לעצטע װערק. דער זייעטער פען־מיטוזאך איז געװידמעט דוד בערגערסאנען, צו די 29 יאי פון זײן ־טאפן. ןןןן די װיסניטאפטלעבע קורבן פון װילביג (אין װילנע) האבן אין דער קורצער צײט פון זײער עקםיסטענץ דערגרײבט אן אוסגעריכטן עי־פאיג. א גרויסע צאל צוהערער האט זיך גלײך פון אנ־ הויי פאריטײבן און די צאד װאקסט פון טאג צו טאג. מיאיז געצוװגגען *טוין צו קלעין װעגן עפעגען 3אראלעדע קורפן. ןןןן ״צוייערבארג״ פון טאסאב מאן, װאב װערט געגעבן װי א פרעמיע צו די ״לימערארי״טע בלזןמער״ װערם אייערגעזצט דויך י. בא״טעװיב אונטעי דער רעדאקציע פון ד״ר סיבאל װײבעיט. ןןןן דער װאר״טעװער ריטעראטן און זיטוינא־ ליסטן־פארײן ד״אט בא״טטעלט בײם סקולפטאר אסטיטעגא א פראיעקט פאי א נאמבעיג־מצבה. ןןןן דוד פינסקי הארט איצט אין פארענדיקן א ראמאן פונם לעין פון די ײדייטע מיריאנערן אין אמעקיקע. אין א בריװ צו אונז *טרײבט עי: ״...דער ראמאן, ווערבן איך *טרײי איצטעי־, װאקסט װי אוין* הײװן, און איך האב פין אים גױיפ הנאה. מעגרעך, אז די אמעײקאנער ײדי־ *טע מיליאנערן װעדן פון איפ נייטט זיין *טטאיק צופרידן. איער דאס בוך װעט זײן גוט און אסה',. ןןןן דעי אמעריקאנער ״טאג״ פײערט איצט זײן 15־יאריקן יובילײ. ןןןן דער פינפטער פען־מיטװאך אין װאריט״ע איז געײען געװידמעט דעם אנדענק פון ה. ד. נאמ־ בערג. צו זײן צװײםער י>ורצײט. סיזענען ארויפ־ געטרעםן מים רעדעס ז. פעגאלאוויטיט, י. קאר־ לינסקי, ייטראל *טםערן, ב. *טעפכער. עפ האט רע־ ציםירם נאמבערגפ װערק רער ארטיסם ז־טאק לעװי. ןןןן אין װאריטע איז געגריגדעט געװ^רן א פארראג ״ײדײטע גר>ן*טן־ביבלי>וםעקי/ ײעלנער הןןט ויך געיטטעלט די אויפגאבע צו פארביליקן