Literarishe bleter · 1929-11-29 · 48 (29.11.1929) · p. Seite 947

זײס?94?יפעד ^לזזססר נזכ. 4$ (291) צ ו ו ו א ד ו ו ט£$טטר קתסט ןןןן נ#ך די פארעטעלונגען אין בימליסטיזק און גרןןדנע, וזויבמ אן די ״װילנער מרופע״ גז *כפילן אין װילנע דעם 8ױםן גאװעספער. די ערשטע אויפפירונג — א. צי'צלינס ״ײדן־ שטאצ , רעז־כי דר. ס. מייכערמ. ןןןן בײ דער געװאלטיקער #רעמקײמ םון אר־ טישטײצע קרעפטן אין פוילן, ג״ען דאך ערום ל״דיק, אן איגעט, אזעלבע ארטיסטן, װי יא־ נאס טורק$װ, ה. ־כניאדר, ב. בעלעדיגע, דיאנא בלומענפעלד, >>לא לילית און װ. גאדיק און נן>ך און נאך. װ*ס איז עס פאר א ״באלעבאט״ס־ ק״מ/ װען אזעלבע אקט־א-ן זעגען אויסער דעש טעאמער׳. װער איז דא *סזלדיק אזן זזעי קען ד* ענדערן די לאג?• ןןןן לכבוד *טלום #יס איז אין נױ־יארק ^י־ געקוטען אין מ>>ריס שװארצס טעאמער א £*>- ־דטעלונג ״קידו־ד־היטם ־, װאב ה*>ט דעס לעצטן סעזיןן געהאט א גרויסן דערפןןלג. ןןןן דער קענצערט פון מרים עלי*>ש אין בער־ לין איז אדורך מיט א גרויםן דערפאלג. די נאנצע בערלינער פרעםע איז םול םיט לויב־גע־ זאנגען װעגן דער קינסטלערין. ןןןן דער דיבטער יעקב *דטערנבערג גרײט אין״ יוקארע־סט אן אויפפירונג פון שלום־עליבםס ״םארבישופטער זונ״דער״ אין ז״ן אינסצעני־ זידזגג. ןןןן די ״װילנער מרופע״ אין נױ־(>>רק האט אויפגעםירם םראנצי־סעק לאנגערס ״פעריפעריע;״מארד״) מים גרויס דערס*>לג. ס'ה$בן זיך באט״ליקט אין דער פיעסע; ױסף בול>>װ, לובא קאדיסען, מ־סה פעדעד, לאה נעםי, אסתר נער*>־. םלאװסקי, ש. טאנין א. א. ןןןן דער באוװסטער ײדי־סער אדטיסמ י>>ריס טאמאשעװסקי גאסטי־ןןלירט איצט אין רומעניע. ןןןן יצחק פעלד, װן>ס ה*>ט גע־דפילמ עםלעבע סעז*>ן אין ״סק*>לן>'־טעאטער מיט ערפן>דג, איז אײנגעלאדן געװ*>רן אין נױ־י*>רקער נעשן>:על־ טעאטער. ער װעט דן>רט ארויסטרעמן אין א נײער פיעכע. וש דע- דראמאטיעוער?נסאמבל מיט א.?זט״ן, וזן>פ ה*>ט גע־טפילט עטלעבע חדזויפ אין רו־ מעגיע, איז *>פגעש*>רן ק״ן יודאפעשט אויף א , פ*>ר װן>בן. ןןןן אין װ״סררסי־טן ״די־טן םלוסה־טעאטער איז אויפגעם־רט געװ*>רן *> נײע פיעסע פון צ. דז>דגן>פ*>לסקי — םןז־טינען־געראנגל אין 3 אקטן און אן אינטערמעדיע. ןןןן ן>נהויב דעצעמבער עפנט זיך אין לוב־ דין אן אויסזוטעלונג םון נ. ק*>זשעגס יילדער. י ןןןן די בי.לדער־אויסשטעלוגג פון פעליקס פרידמאן ה$>ט צוגעצויגן די אויפמערקזאמק״מ פון דער.גאנצער פרעסע אין װאדשע. ןןןן די ם*>לקס־זינגערין אידא ריקנעי פון װארשע איז ארויםגעטרן>טן אין >> ר״ זזטעט 'מים ק*>נצערטן פון ״דישן פאדקס־ליד. די זיג־ גערין האלט פ>>ר די לידער א יעפעראט ״װי אזוי עס ־כאפט אין זיגגט דז>ס פ*>לק״, אין װעלכן זי גימ א היםט*>ריזזן איבערבליק שון דעם אויפקום און אנ^וגיקלונג פון ״דישן דיד. ר* ד. ג ת ס ן ס י י / י? ם ו ץ געקלאנכ פון גלעקער״), 0. י. תיימאװיט״׳ ל. מילער, מ. ל. ה״לפערין, מ. בוזר״׳־א (״פרץ׳ דער פאײכטויסענער). לסוף קומען :אטיצן ״אינם ליכטםלעק־/ און א ר״ רעצענזיעם ײעגן אהרן צ״מלינס ״ברענער״ (א. לעיעלעס), װעגן די *כריפטן םון וו״סרוסישן מלוכה־אונױוער־ סיטעט און די צװ״ ביכער ״ױגגער היסט*>ײ־ קער״ (דד י. שאצקי) און א קולםור־ און לי־ טעראטוי־בראגיק. ןןןן אויף א פארזאמלונג פון :ױ־י*>־קע־ ״די־כן פען־קלוב ה*>ט ־םלוס א־כ איבערגעגעבן א באריבט ײעגן דעם פען־קאנגיעס אין װין. ןןןן דער יאלאדן־אװנט פון יצהק מאנגעד װאס איז איינגעארדנם געװ*>רן אין ליטע־אטן־ פאר״ן זזבת דעם 23־םן נ*>װעמבעד איז אדורך מיט אן אויסערגעװ״נלעכן ערפ*>לג. ס־איז גע־ ווען *> פול־געפאקטער זאד ס׳זענען ארויסגע־ טי*>טן מימ רעדעס װעגן מאנגער און ז״ן יוך לירער ״זזטערן אויםן דאך" נ. סי־זיד :ח פײ־ לוצקױ ל. םינקעלשט״ן, אהרן צ״מלין. דער דיכטער יער ה*>ראװיץ אט געל״ענט א ליד צו י. מאנגער (געװען געדרוקט אין ״לים.ילעט."). דער דיכםער י. מאנגער ה*>ט געל״ענט א ר״ נ״ע באלאדן און אויך געענטפערט אוי־ז אײ־ ניקע װערטער םון די יעדנעד ןןןן דער באקאנטעי ״דישער ־טריפטזזטעלעי קלםן מרמד דער מימארבעטער םון ..פיײהייט״ י איז איצט אלט געװ*>רן 60 י*>ד ןןןן סיאיז ארויסגעפ*>רן ק״ן לוידין א ק>>• מיסיע פונם ״דישן װיסנשאםטלעכן אינסםימומ אין װארשע מיטן צװעק אויסצוסארשן די ״די־ שע אלטערטימלעבק״מן אין לובלין. ₪ דער באקאנטער יידישער ק*>מוגיסט און ד״םער סון דער ״דישער יםעקציע ב״פ אינסטי־ טומ פון דער װ״סרלסישער קולמור אין מינסק, י. ס*>סיס׳ איז באז״טיקמ געװ*>רן סון ז״ן אמט. דער ד*>זיקער שריט שטײט אין צוזאמענ־ האנג דערמיט , װ*>ס ס*>סיס שטײט אין בא־ צױנגען מיט דער ״חברח- מפיצי השכלהי' און ה*>מ פארעםנטלעבט ארטיקדען אין היסט>>רישן *>רגאן פון דער געזעלשאפט ״יעוורעיסקאיא סטארינא״, װ*>ס דערשײנט אין רענינגראר. ₪ א גרויסע צ*>ל ״דישע שדייבער און קינסטלער איז געקומען צו דער לײיה פונס פארשטו>רבענעפ ״דיש־פראנצויזישן שר״בער ל. בלומענפעלר. די סראנצויזישע רעדאקציעס ה*>בן צוגעשיקט בלוםען־קרענץ. דד י. י. צפור דריקט אוים אין נאסען פון די ״ליםערארישע בלעטעד״ אין װארשע ז״ן םיטנעפיל צוליב דעם פלוצדינגן טויט פון ל. בלומענפעלד. דער סראנצויזישער שרייבער זשאן קאםו רעדט װעגן בלומענםעדדס גרויסץר ארבעמ ב״ם באקענען די סראנצויזישע ײעלם םים דער ״דישער׳קונםט. אין נאמען פון ״פאריזער ה״נט״ רעדט נ. םראנק. ה. פאבד דער דירעקט*>ר פון ״פעפל״, לויבט שטאיק ל בלוסענסעלדס ט*>לענט אלס זשורנ*>ליסט. לע קלערק דע לא רעװעי פון ״קאמעדיא״ האלט א גרעםערע רעדע װעגן בלומענפעלרס ר*>לע אין דער פראנצויזישער ליטיוראײשער וועלט. שאר־ ראפ*>פארט שילדערט אין >* קורצער רעדע.דעפ פארשטז>רבענעם אלפ א ״נו>בעלן ארבעטעד פזן דער סעדער״. װז גר*>םמ*>ן שאצט אס די גרו.יפע םארדינסטן םון םארשטןןרבענעם. דער יעצטער הן>ט געיעדינ דער מ#לער ם*>גע קןןץ׳ ,?'םער$סזר אןן <ןן?ס1.ר ןןןן אין ר$ם״אנדז׳ט״לו)ס איז אין עדםער פון 32 יןר נע־־מ>)יבן אין םאנאטאריע פאר •םוויכד־ זיבםיקע דער באקאנמעי ״דישער ריכצעי ל■ סאטעם (פסעמדוןניפ לוניאנסרןי). דער פאר־ •סמןרבענער איז געבוירן אין ביאליסטאק, איז ז״מ פיל יארן געװען קראנק אויף?וװינדזובס א,ן איז ךעמ י9ר 1010 ןדר״ יאר נאך זיין קומען קיי1 אמעריקע) כסדר זיך אויפגע־ האלמן אין פארש״דענע םענאמאײעס. ל. מא־ מעס האס פארעפנמלעבם א ר•■ לידער־י? יונגען. ןןןן אין עלמער פון 71 יאר איו >. ן װילנע גע-טאינן דער שריפמיסמעלער, דעי תלמיר־ הנס יהװבע בודזאן. נאך מיצ א ״,־. יאר זװריק תא- עד פארפאסס א ריי מעשה־ביבלעך. דעינז)ך איז ער אװעק פון דער ליסעראםוד און עענ־ דליקער יאין זיך באשעפםיקם מים פארש״דענע פרנסוה. די לעעםע יא־ן ה))ם ער אין ״װידנער טאנ״ פון צ״ט־צו־צ״ם פארעפנמלעבט בעלעט־ ײסטישע זאבן, פעליעט*>נען און זברונות. ״מיצ ז״ן טויט — שר״בט ז. ר. אין ״װילנעי טאגי — פארלירט די קלײנע ליטעראײשע משפהת אײנעם פון אירע װעטעיאנען און די אלשע ידושלים דליטא ־־ א פארשטײער פון אירע שעגסטע מענטש;, א סינםעז פון א לםדן, א משכיל, אן אמתן אידעאליסט, א פײ־נט פון די ײדישע פאלקםמאסן און פון דער מ*>דערנער ״דישער קולםור״. ב״ס ארזיססירן דעס אי־ון פדן הויף, הז>ב ז. ר״זען אין נ*>מען פון די ״דישע ליםעראמן אין װילנע געהאלטן א םרויער־רעדע. י ןןןן די פארװאלםונג םון ״דישן ליטעראטן־ און זשורנאליסטן־קרײז אין ביאליסטאק האט א״נגע*ורדנט אין ל*>קאר פון ליטעראטן־קר״ז א באנקעט לבבוד דעפ זיגעציק־יעריקן ױבל און סופציק־יעריקער- לימעראײשער טעטיק״ם פון ערן־מימגליד פון קר״:, חי נה זאנלוד*>װסקי. ₪ אין אוקראינע װערט איצט געפ״ערט דער צענטער י*>רצ״ט פון פײ־אומגעקומענעפ דיבטער אשר שװארצמאן. ןןןןיאן קאלוגרו, אי נער פון די אנגעזעענסטע מ*>דערנע רומענישע נאװעליסטן (א ייד) איז צוגעםראטן איבערצוזעצן דוד יערגע״ס*>נפ א ר״ :אװעלן אין רומעניש. ןןןן די פען־םיםװאבן, װאס װערן א״נגע־ ארדנט דורך דעם פען־קלוב אין װארשע, ציען צו װאם־ײ״םער אלץ א יר״טערן קר״ז צו־ הערער. דער לעצםער מיטװאך איז געײען גע־ ײידמעמ דער ״דישער דראםע און טעאטער. ס'הן>בן גערעדט װעגן פדאילעםען פון ״דישן טעאםער מ. װ״כערט, י. מ. נ״מאן, י. מאנגער, נ. ם״זיל, ס'ה*>בן געל״ענט פראגמענטן פון ז״ערע ג״ע דראמעס קאציזנע, י. פרעגער און אהרן צ״טלין. ןןןן דער באקאנמער ״דיש־רוםעגישער קרײ טיקער און בייליאגראף בארבו לאזאריאנו ה*>ט סארעפנםלעכפ אין דער רומענישער צ״טשריסמ ״אדאם״ א ײי אי־טיקלען װעגן הערשעלע אפ־ טראפאליער. ןןןן סיאיז אנגעקומען דער זעקסטער נוםער ״װאך״ סון נױ־יארק מימ לידער, גאײעלן׳ אר־ טיקלען פון א. ש. זאקם׳ ױסף ראלניק, ל. שא־" פירא וןדער המשך ■ון זײן *ןיטיקל ״אינטערן