Literarishe bleter · 1929-10-17 · 42 (17.10.1929) · p. Seite 832

?ישעדז/די׳שע 3?עסער 012. 42 (285} זײס 832 ו ו א ד ם$17ט$ר א?ן ק21סם ןןןן דערװײל גײען גאםםיגםילן פון דער אמער׳קאנעד אפעדעט;*ארטיפםיז אגגא יאעו־ יאװיט״ג אין קאמינםקי־םעאםער אין אן אהע־ רעמע ״אמעריקאגער חוזונה״ און אין ״סקא־ לא״־םעאטער אפערעמעס ״ױקעל דעם רבינסי און נאך אזעלבע מיני אפערעםעס מיפ אן אמע־ ריקאנער אפערעכן־אדםיסטין יעסי קענינ. אין דעם ״סקאלא״־בעאטער האין געזאלמ בלײבן אלא לילית, װ. גאדיק און ה. קאן, איז די מצ־ מע מינומ אייערגעדרײם געװאין, און זײ .זע־ נען געבייבן אויסער דעם טעאמער. סאיז קאמ־ פלעמירמ געװארן פאלגנדיקע מרופע: גיזי הײדעז׳ א. לעװין, מ. מאניעלא, *ט. לאנדוי, ה. כאנדלער״ *ט. פריזאמענמ, י. :אזמיק, א. אײ־ זענבערג, ל. פוקס א. א. — אין ״עליזעום״־ מעאמער װעמ מען *טפילן ״מירלא עעדאס״, און בלויז אויף אײניקע פארממעלונגען (בײמאגע־ דיקע און 2 אינםימן־װאך) האמ אפגעדונגען דאס מעאמער מ. לאמפע, װאס האמ גע־מפילצ מימ גרויס ערפאלג אין לאדז. אין װאריטע מרעמ ער ארויס אין ״טלום עליכמס ״מוביה דער מילביקער״. פון דעם ערפארג פון אמ די ײדי״כע פאר״ממעלונגען װעם אפהענגיק זײן דער װײמערדיקער גורל פון ײדיימ טייאגער אין ״עליזעום״. ןןןן בעלא בעלערינא און חײפ ״טייאור זע־ נען אויפגעמראמן אין קאמינסקי־מעאמער אין ז. ליבינס ״קינדער פארגעסן ני״טמ״. יײדע גו־ מע, יאדערדיקע, קרעפמיקע ארמיסמן, האבן זײ זיך ארויסבאװיזן אויך אין אמ דעם ״מרערנ־ דיקן״ פאלקפ־בילד. היאיז אונזער קללה, װאפ בײ אזא װיפמער ארעמקיימ קאנען אמ די גומע אקמיארן ני״טמ האבן קײן ארם אין א גומער קינסמלעדײטער מרופע. איז ני״גמ דאס אי־מ פון אמ די ״װילנער״ אין דער ״װילנער מרופע״-. ביז װאנעמ װעלן מיר מון אין אונזער מעאמע־ אלץ קאפויער? ןןןן דעם 11־מן אקמאבער איז פארגעקדסען די פרעמיערע פון י. דאברו״טינם ״דער געריבמ גײמ״ אין מאסקװער מלובה״טן יידייפן מעא־ מער. דאס איז די ערעמע פיעסע, װאס װערמ אויפגעפירמ אין אמ דעס מעאמער נײסמ דורך א. גראנאװסקי. — מוזיק פון ל. פודװער, קינסמלערײסע אויס״טמאמונג ־— ראבינאװימ״ט. די פיעפע װערמ גע״טמעלם פון פ. קאװערין. ןןןן אן אמתער סױרפריז איז ברבה צפירה, די ױנגע אריגינעלע תימנרין געװען פאר אונז, אזוי פיל אײגנמימלעבע באהארצפקיימ, אזא אריגינעלער פאמאס און אזוי פיל פדימיטיװע ״כײנקײמ. לידער אויף לידער, און איין ליד ״סענער און אריגינעלער און זוניקער פון צװ״טן. אמ האמ זיך אויסגעװיזן, װי עפעס א װײמע, א פרעסדע זינגמ צו אונז, און גלײן—אזוי אײגן, אזוי נאענמ. אזוי פיל זו־ ניק־ביבלײסס איז דא אין איר ײגגען. אין איר באגי״סמערונג. מען װערם מימגעריסן, עס זינ־ גען צו אונז דורות, דורות פארגאנגענע, װאס לעבן־אויף איצט מיט זײער געזאנג און מימ זײער באגער צום לעבן. ־־ דעד. נ ח ם ן מייזי? א ד צ ו ןןןן ײדי״טע ״טרײבער נעמען זיך אן פאר ײדי״טע *בולן, — זײער א פײנע זאך! אבער 1־א׳בית־בל איז זײער פליכמ צו ״טיקן זײערע אײגענע קינדער אין ײדי״מע •מולן, און דערנאך זיך רוקן מימ דעות און אונמעי־־ מריפמן. סאיז דער יו״סר, מזאל פריער מימ; י ך פאימיק װעי־:, )־ון דעי-א־ לע־נען ׳ענע־' ןןןן די ארמיסמן נת און ״גרה נאבבו״ט (איצמ אין *ױ־יארק) האבן צוגע״ביקמ דורך די ״לימ. בלעמער״ פארן מעאמעי־מוזײ און ארבױו פונם ייד. װיס. אינסמימומ א גרעםערע זאמלונג פון מעאמער־ביבער אזן מעאמער־ז״סורנאלן, צװי״בן פ ד ץ ו ו ןןןן אויף זײן צוריק־רײזע פון ראמנפארבאנד קײן בוענאכ־אײרעס, האמ אין װאי״בע פאד־ ביאבמ עמלעבע מעג דעי באקאנמעי ײדי״בעי ז״סור״כאלאכמ פון איגענמינע. דעי יעדאקמאי פון ״די פיעסע״ פיניע קאץ. ןןןן היאיז צוריקגעקומען קײן ודאי״כע דעי ױנגעי יידי״טער דיבמעי י. פאפיעיניקאװ, װאכ האמ די לעצמע יאױ .״עלעבמ אין אי״ן־ י״ביא־. צוריק מימ א 2 יאר איז אין וואיעוע, אין פארלאג ״נײע קולמוי״ דעי״מינען א באנד זײ זענען דא אײניקע יקר־המציאותן. ןןןן כיאיז געקומען קײן פוילן אוין־ א קור־ צעי צײמ דער קולמור־מוער און ז״הורנאליסמ ג. אײזנער, וואכ איז באקאנמ מימ זײן איבעמ אין לאדזער צײמונגען. ג. אייזנער איז פון ד• געמרײע מוער פון דער אמעריקאנער סעקציע פאפיעױיקאװכ פאלעסמינער לידער די מעג ױנגן דיבמעד ״רוימ אוײ־• ״הװאר״ן״. ןןןן דעם 10־מן ה. ח. איז פארגעקומען די פארװאלמונגכ־זיצונג פון דעד װאי־״העװער אפ־ מײלונג פון פיײגמ פון ייוו״א. מ. װײנרײך. פון ײװ״א. ער האמ בדעה צו פארבלײבן אויף דער קאנפערענץ פאי ײװ״א. ןןןן אין פארלאג ״בהות״ זעצמ זיך ד. מע־ ׳־עז״טקאװסקיכ באייממע מרילאגיע: ״דער מוימ פון די געמעי״, ״תחית הסתים פזן די גע־ .מער״, ״קריכמוס און אנמיקריסמ״. דער ער־ ״ממעי יאנד אין דער איבערזעצונג פון א. יראז־ יאזא לאקס־פרץ האמ איבערגעזעצמ גאר־ קיס א באגד דערצײלונגען, וואס װעלן בקרוב דער״צײנען אונמערן נאמען ״אומגליקלענע ןןןן דער פא״ילאג ״נײע ײדי״מע פאלקס־״טול״ האמ אנגעהויבן ארויסצוגעבן א באװעגלעכע ניעכמאמאמיע אין באזונדערע העפמן פאר די ־כײמעיע און עלמערע קלאסן פון דער ײדי״עער װאה איז כגעציעל געקוכען צופאין פון װיד־ נע, האמ אפגעגעבן א ברייהערן באריבמ וועגן זײן :סיעה אין אמעריקע און דעינאך האט ס. ווײנרײך געיעדמ װעגן דער פא״״ממײענדיקער קאכפערענץ פאר ײוו״א. סיהאמ זיך אנמױיקלמ א םײגונג־אויכמוי״מ וועגן דעם בא״אקמעי פון דער קאנפעיענץ און איר איבעמ, אין װעלכן סיהאבן זיך באמײליקמ: מ. זילבערפארב, נ. מײ־ זיל, ר. קאהאן, י. יא״מונכקי, י. ברוידא, י. גובעיסאן, דל. ר. מאהלעי. נח פרילוצקי, דר. ע. ריגגע״בלוכ, מ. גראמב א. א. אויף דער קאנ־ פעיענץ זענען אויסגעקליבן י. גימעלמאן. י- יא״כונסקי, נ. מײזיל, נח פיילוצקי און די. י. ״מיפעי ןןןן א פ״אבמפולן ארמיקל חאמ ״מלוס אימ פאיעפנמיעבמ אין ״הײנמ״ א. נ. ״ני״כמ א ביקפ, נאי א פאנצעי״. א װירדיקעי ענמפעי *מול. אין דער ברעסמאמאמיע קומען ארײן װערק פון דער ײדי״העי־ א״ן אײדאפעי״בעי לי־ מעיאמזי: 1) ״סלום א״מ — ״די פארפלײצונג״ ואויסצוג פון דער ״בי״מופמאבערין פי 1 קאפ־ מיליען״), 2) אברהם ר״זען — 1) װען עסמ די מאמע? 2) די נײע לאמע. 3) ז. םעגאלא־ ווימ״מ — די וואנמ. 4) קאלעװאלא (פיני״מער עפאס — 15־מן רוגע), 5) ל מאלסמאי — זאמלהעפמ /דרײ פראגן, ״מײנקײמ, גומס און גליק, כצענעס). 0) מאקסים ג$רקי — 1) סימ־ פלאן. 2) די קינדער פון פארמא. 7) י. 9אמ— איבעי נאנמ גרא געװאלן (װעגן בײנײנז מי־ באלעװימ״כ). מ. דאזענבאום — װי אזוי גרײ גאיי גער״דוני איז אנמלאפן פון קאמארגע/ 8ו הי ״סענקעװימ״כ — יאנקא דער ״טפילער. ײדי־כ ״כ. באכמאמםקי. (5) יעל&אמיעװסקי — העקמאר. װילדידוך — אין דער פרעמד. 10) דר. *כ. עמיננער ־־~ סערקעלע (1־מער אקמ). 11) עמיל זאלא — קוילנגרעבער. ןןןן יעמארקס װערק ״אויפן מערב־פראנמ קײן נײעפ״ װערמ איצמ אויפגעפירמ דורך דעם אמעריקאנער ״ױנױוער־פאל״. רעמארק האמ בא־ קויזען פאר די רעבמ 75 מויזנמ דאלאר. פון א דיבמער אויף די אלע אנפאלן. זאלן די איע קאיליקעס, דזאס ״רעפלעקמי״ן״ ״כזין צז ײ״כענען ״כלוס א״כס אימ אין דער ײדי״כע״ לי־ מעיאמור, אדורכלײענען דעמ אימיקר און דער־ בײ דעי־זען ץייער ני״כמיקײמ... ןןןן דעם װ־מן ד- ח. אײ ־*ין ״אקאל פ*ן דימעיאמן־פאיײן פא״געקומען א פיעסע־קאנ־ פערענץ, צונויפגעױפן דויך דער װאר״כעװעי אפמיילונג פון ״פרײנמ פון ייװ״א". דר. מ װײנרײך חאמ געחאלמן א רענגערן רעפעראמ, איבערגעבנדיק װעגן די אלע אויפמוען פון ייװ״א, װי אויך װעגן די רעזולמאמן פון זיין נסיעה אין אסעריקע,. אזיף הײנמ־צד־מאג זע־ :ען דא אין 18 לענדעי צװײג־ארגאניזאציעס פדן ײװ״א. דער איצמיקעי בודז״כעמ פון .דער װיי״ער צענמראלע באמיעפמ א 0ס5 דאלאל א חוד״כ. מאלבעמן איצמ אויםער די פיל אומ־ קנאפע 0(1.01 גילדן א חוד״כ. דעל איניװ פון דעל ײרײמעי פ״עמע בײפ ײװ״א פאיסאגמ איבער 5000 יאיגענג פון צײמונגען און ז״גור־ גאלן! אין דעם מעאמעי־מוזײ א. נ. פון אסתר ןןןן אין פארלאג ב. קרעצקין דרוקמ זיך איצמ די צװײמע אויפלאגע פון מ. רע־ מארקס ״אויפן מערב־פראנמ קײן גײעס״. ןןןן בערנארד ״כאוס באריממ בוך ״די פרוי אין כאציאליזם״ דער״כײנמ איגגיבן אין פאר־ לאג ״כ. גאלדפארב. — אין דעם זעלבן פארלאג דערעײגמ אויך סינקלער לואים — ״בעביט״. רהל קאמינפקי זענען ״כוין אויפגעקליבן עכלע־ בע מליזנמ׳ מיבהיקע אייעקמן צו דער גע״כיב־ מע פון ײדי״כן מעאמע״ די ־יבליאמעק בא־ *כמײמ פון 15.000 בענדער. די עמנאגלאפײכע זאסלדנגעז — ב״ 00.000 נומערן. — דער באײבמ האמ געמאבמ אויף די פרעסע־פאר־ זכמײער א יכמארקן אײנדררק.