Literarishe bleter · 1929-08-30 · 35 (30.8.1929) · p. Seite 692

111 11■* ־• £ נ זײס 692 ז ׳ .■1. צ3 (8//) א ך צ ו ו ו א ך סע־עסעד אק ק*נסס ןןןן מעז ײיינמ און מען קל*גב, אז :י-בטא קיין עולפ״באזובעד אין ײדייםן טעאצעי־ אין װאי• *=ע. א םימן, דזײ־זוסעדדיקער ײדי״ער טעאטעי־ העזאן אין װאי־דע. זענען געקומען די ״אזא־ זעי״־אקמיוןרן איא לידױז און װ. גאדיק מימ א קלײנעי טױפע און אידיפגעױפן גרויפ פאי־ אינמעיעפײדגג. — זאלן נאר געגעבן װעין דער ײדײדעי װאריפע גוטער צעאפער־אויפירונגען, אין די ײדײפע ײאיימע װעבו קאנען אריפהארבון א 3—4 גומע ײדײטע פױפעפ. װאפ קומצ אױיכ א־ער פון די עצוד״ אז פהאצ זיך אויפ־ געיאזמ פון אונזעי ײדײפן מעאמעי איז פוילן — א מ״ך 1111 א־יד לידיא פאםאצקא. די גלענצנ־ דיקע ײדײפע קינכטלערין, װאכ האט גאפטר*)־ לײמ אין פויין א ־אי הדכויפ. איז אװעקגע־ פאין פון פוילן קײן רומעניע — הכרל, מען ארבעט און מען ״בוימ״ דעפ ײדי״פן פעאכעי אי־ן פדילן. ןןך די ״אזאזעל״־פןןר״פמעלונגען אין ״פקא־ לא״ גײען אדורד מים גרויפ ערםאלג. יאזונ־ דערפ צײבנט זיד אויפ אלא לילית, װעלפע איז פאי דער צי־כ ־טנוארק אויפגעװאקפן, זי איז יאמת א וװנדעריארע רעװי־ארבויפמן. ןןןן :אך יאדז, האכ די ״װילנער טרופע״ בא־ זובכ יאדאפ, לובלין, (א צװײם מאל}, באריפ־ לאװ, דיאהאביככו״ ככרי. ןןןן ײי א. מײזעלפ גיכ איבער אין לעמבערגער ״מארגן״, ד״אכ די טאװל עאר א. גאלדפאדן מיכ די אלע פײערלעכקײכן געקאפכ קרדב צו 3000 כהועבײכע קראנען. די הזונוגות מיכ דער זאמל־ ליםכע ודעדן ארײנגעידיקם אין ײדײכן ײיםנ־ ״כאפכלעבן אינפכיכוכ. — א. מײזעלם קלאגכ זיד, װאפ דער ײדי״כער איכיפכן־פאיײן אין פוילן האכ אפילו נײבכ געענכפערכ אוי״ די װענדונגען פונם קאמיכעכ אויפצוהענגען א גאדדפאדן־כאװל אין מאריעגיאד. ןןןן די ווילנער כעאכער־געזעל״כאפכ האכ זיד פארײנ־קכ מיכ דער דא־כיקער קונפכ־געזעל־ הואפכ אלפ פועד־ױצא פון דער פאראײניקונג האכ זיד דער ײדי״כער מוזיקאלי״וער אינפכיכוכ איבערגעקליבן אין ל#קאל פון דעי כעאכער־ געזעליכאפכ גױ פאהולאנקא 18. אכ דער ײדי־טע־ קלוי װערכ ציניסלעד א ײילנעי־ ײדײדער ייל־ דונגס־הויז. װי באקאנכ געםיבכ זיך אויך דער ײדי״גער װינ״באפכלעבעי אינפכיכוכ אויף פא־ הולאנקא 18. — ני״ככ געקוקכ אויף דער דעי איעםקײכ װערכ דאך אין װילנע געכון ײדי״כע קולםור־ארבעכ מיכ א טאלק, מיכ אן אויפקוק. װאר״כע! וואר״כע! ײען װעם ״כוין פון דיר װערן א לײצ? יןן׳ דעפ 0־םן אויגופכ האכ די העברעי״כע דרא־ מאכי״כע פכודיע .,אהל״ געגעבן אין תל־אביב ד• פרעמיעיע פון סכעפאן צװײגס ״ירמיהו״, אין דעי העברעי״כעי איבעיזעצונג פונם דיבכער אביגדור המאירי. רעזיכי — מ. הלוי, מאלער — אלחנני״ םוזיק — י. גאיאבאװ . יעד. ג ח ם ן ם " ז ' צײכ. — דאב בוך האלכ איבעי 000 זײכן. דעי־ י־־כעי באנד װעיכ געגרײכ צופ דרוק. — אויך א״ן באנד \ גײען אריין א 40 בילדעי ןןןן דעי געװעזענער אױיפגעבעי און איניציא־ כאי פין .׳װאי״כא״וער עקפפיעפ״ מ״כה גאיד־ בעיג, װעיבע־ איז צוריק מיכ עכלעבע הד״כיכ אװעקגעפא־ז קײן בוענאפ־אײיעפ, איז אומגע־ קומען דאיכ בעת אן אויכא־קאכאפכיאפע דעי פאי־ככאיבענעי האכ זיך ביז די לעצכע כעג אױמגעכיאגן מיכן געדאנק איויפצוגעבן פונ־ בג״י א ײדי״כע צײכונג. ןןןן אין מאבקװעי ײדײכן ״צענכיפאײאג־ איז דע־־כינען עײך מאײא יעמא־קכ בוך ״אויפן מעיב־פר^נכ קײן :ײעב אין א ײדי״כער אי־ בעיזעצונג. דאב איז *כוין די פעיכע ײדי״כע אי־ בעיזעצינג פון באײמכן ב־ד ןןןן יכוין דעי 4־כער יאי, װי עפ דער״כײנכ אין הי־אביב א װעבנכלעבע אויפגאבע פונפ פאיעב־ כינע איבעכעי־פאנד אין אי־ץ־י־כיאי. א נ. קפ״אי־ידיעות״. פאי־ אונז ייגכ דא דעי :ומעי 137. אויב דע־ פא־עפכינער איבעכעי־פאנד אין א״י מעג אױיפגעבן און דאר־. ארויפגעבן א ײ ד י ״כע װאבנ״כײפכ, פאיװאפ כ א ר גי־ככ און קען נ י *כ כ און דאיף ני״ככ דעי ״די״כעי ײכעיאכן און ז״כירנאײבכן־קלוב אין איץ־ י״כיאל. ילמדנו יבנו! ןןןן :אך א צוגר״כונג פון עכלעבע יאי איז אין ,.איכבד ־פאייאג אין• בערלין דעי״כינען דעי עי״ככער באנד פון דער ײדייכער ענציקלאפע־ דיע אין העביעי״כ. דער באנד האלכ י)7 דױק־ בויגן, גױיב פאימאכ מיכ פיל בילדער. אין באנד גײען ארײן אויך ג־עבערע מאנאגיא־ פיעב. עב באכײליקן זיך אין אים איבער 0))1 װיבנ״כאפכלעי. הײגכיקן הוד״כ װעכ דעי־כינען דעי 4־כעי באנד פון דער ײדײכע ענציקיאפעידע אין ד״כ־כ. ןןןן דער דיבטער ליפא רעזניק האכ פאיענדיקכ א פיעבע אונכע־ן נ#מען ״די לעצכעי,, װעלבע איז אנגענומען געװאין אין באיקאװעי ידי״כן מלובה־כעאכעי 1אן פיץ מא־קײכעפ א ב-יך דידער װעיכ איבעי־ געזעצכ אין ױפי״כ דורך דעפ רוכײכעי דיבכער עדואיד באגײצקי. ןןןן אויף דעם כארנאװער בית־עלםין איז אויפ־ געיככעלכ געװאין א מצבה אויפן קבי פון דעם באוװפכן העירעי״כן ׳כריפכ״ככעלער מ. ד. בראנד־ *ככעכעי. דעי אויפ״כריפכ אויף דער מצבה איז אויפגע־כײבן געװארן דויך דעפ קיגסכלער נאענכ פאי זײן כוימ. דעי אפיסכענכ פון פיאפ. י. קלויזנעי פ. פ. קאפכ״כיק גרײכ צו א גענדיע מאנאגראפיע פונפ לעבן און ״כאפן פון בראנד־ ןןןן אדײ צבי גריניערג, דער באקאנכער העב־ רעייע־ײדי״כעי• דיבכער, האכ איצכ פאיעפנכ־ לעבכ א זאמלונג העברעי״כע לידער ״בלב־בית״ (״ככוב־הונמ), אין װעלבע ער כאדלכ די פ?־ ליכיק פון די צױניפכי״כע פײער אין ארץ־ ייכראל. ןןןן אין פאילאג מאיק ראקאװפקי דערשײנכ דאס יארימטע יןך פוז כינעזער יכענג־מיכענג ״מ״ן מומעי״ איבע־ ע עצכ דורך מ. ראקאװ־ כתי• פ ד ן ו ו?'םזגראסזר אזן קזלםזר ן*ן םיצװא;■. דעב 8<_-=ז אויגו־ה?.׳== פאי אין לי=עיא=ז־1אי״ן אן אװ:= יבבוד דעב דיבצעי ז. װ״:פעי. אוי- װע-בן ביװעלן א:־ =״ל;עכ-ען א י״ ״ד״־ע יעי״בער. דעי דיב=עי װעכ האיכן א יעפעראכ װעגן דעי ײדײכעי• לי־ כעיאכײ אין אמעײקע אין א; :אכן א״ן קא־ די פארא אויפמ״ צוזאמעגפאר אז ד• ד־בא: ־י פאי •>* אין יא:;פאר אױ צוזא: א״ן אי פכ־פא־ א.ד.גל. ד׳ פאי א רן און צו ד׳ װעגן דעפ צודאמעגפאײ װי אזוי זא- עי איגא־ נ־זי־כ װעין? װאפ זא־ זײן זײן כאג־אידנונג. זאלן די צװײגן זײן פא־כיאכן דורך באגיע־ כעצכע דעיעגאכן אדעי װאב מער הבײם זאלן אנכײל נעמען׳ אין װזדבעד *ככאכ זאי דע־ צוזאמענפאי פאיקומען?" ןןא קײן װאר־כע אױ געקומען דעי באקאנכעי ײדי״ער עקאנאמיבכ דר. ליבמאן־הי־״כ פון גענ־., װו עי איז פיאפעבא־ פון בכאכיבכיק אין אוניװעיביכעכ ןן״ אין װידנעי ״כאג״ קדאגכ זיך דר. צ *כא־ באד הימאי אויף דער אלפוילי—ער פויזנעי אויב*ככע־ונג איז במעכ קײן ז=ר נײככ פון ײדן, פון ״דײכ אין דעי פ־עבע אויב־ככעיונג פון װאי־כע זענען די ״די־כע צ״כונגען קייפ צו :אנזעי־• קײז •כום זבי, אז די יידיידע פיעבע גײכ זיך פאנאנדעי אין הינדעיכע־ כײ־ זנטעי עקז. איז דאיכ נײככא. ״פון ײדײכן בוךי ײדי״כן דױק, ײדײכן פא־לאג איז אין עי־געץ;ײככא קײן בימן, בעת די אויכ-ככעלונג פון פוילייכע דרוקעײיען און פאיראגן איז זײעי?ײן, אנ־כוילעך און פאינעמכ גאנצע קאײדאין מיכ פאװי־אנען כיאיז אויך ני־ככא קײן זבי פונכ ײדײכז א־כעיכופ, פון ײדי־כע ביבליא־ כעקן, פון יױידן ביבעי, פון ײדײכעי קול־ עפ ב־ײבכ, אז מיר ײדן, זאין אײגאידנען אין װאייכע אן אייגענע ײדייכע אייכיככעלונג, װו מיר זאין באװײזן אונזערע דערגרײבונגען. ןןןן א. קאתאנפ ״בלעכער פון מײן לעבן״ פעי־ טער באנד װערכ איצט געררוקכ אין פאילאג ב קיעצקין און אינגיבן װעכ ער דעי״כײנען. דער באנד הײבכ ״אין די מיכעלע ״*ין״. ער נעמכ אױפ א תקופה פון 15 יאי פון אן ערך 1895 ביז 1910. עב װערן אדויבגעפירכ בילדעד פון דעפ ײדײכן ליצעיארײכן, קולכורעלן, געזעל־ *כאפכלענן און פאלימי״כן לעבן אין אמעריקע, עס װעין אויך אױיכגעביאבכ זײער פיל >>נגע־ זעענע זנרייכעםעלעו ״״* מזער •ון אכ דער