Literarishe bleter · 1929-07-19 · 29 (19.7.1929) · p. Seite 572

;ײפ 572 *?'םער&רישט 73 ■11701 נום. 2$ (272) ס י עע־עעעד א*ן קובסם ןןן צוליב דער ״פארנונםפימעד״ סאליםיק םון אונזערע םעאםער־פירער, איז דןןס ײדייםע װאריםע פארנליבן איזנם ביי אײן פעלז>דר>ןםא טײדן םעאםער, וװ םען באװײזפ אונז ״דרײ נלות״. ןןןן די /,װילנער םרךפע״ הויבפ ןןן צו גאסם־ ר*לירן אין לאדזער ׳דפןןםי־דן םעאםער. די עײ *םםע אויפפירונג ״קידוש־השם,/ יגבת, דעם 20־טן ה. ח. מא םיאיו געװוןרן איבם 20 יןןר זיגם ס־איו גדםםוניבן יעקנ גזןרדין. ןאןדער באװוסםער ארםיסם לודװיג זאץ גע־ פינט זיך איצט אין פוילן. לודוויג זאץ װערם פאררעכנם פאר אײנעם פון די בעסםע עויעפיל אין ״די׳םן אמעריקע. ער ק*)ן אבער אין פוילן נייגם ארויסםרעםן. ןןןן דעם 14־מן יולי איז פארגעקומען אין לזןקאל פון דער ײדייגער קונסם־געזעלעאפפ די עפענונג פון דער אויס׳םםעלונג פון 1״ד נונגען און גראפיק. ןןןן און פוילן געפינם זיך איצפ דער בא־ װוסםער ארםיסם קאמיקער אהרן לעבעדיעײ. אויך אים איז פארװערט דורך דעם ײדי׳םן נױ־ יארקעי ארםיסטן־פארײן צו?ופידן אין פוילן, אן אויסנאם איז געםאכם געײארן פאי לאדז, װו ער װעם געבן אײן פןןר׳דטעלונג, פון װעל־ כער די גאנצע הכנסת וועם גיין פאר די יתוםים פון פארידםאיבעכעם לאדזער ״די־םן םעאםעײ דירעקםאר זאנדבערג. ןןןן די באקאנםע ײדי־םע פאלקס־זינגער זמרה זעליגפעלד און מ. קיפניס גיבן ׳םבת, דעם 20־םן ה. ח. אין װילנער בערנארדינער גאיטן א קאנ־ דערם פון ײדי?7 פןןלקס־לידער. ןןא ס׳זענען געקומען קײן װאר׳םע די בא״ קאנםע אמעריקאנער ארםיסםן מאקס באדין און עני לובין. ןןא די באײוסםע ארםיסטין נעדי קעסמאן און ־ד. *םםײנבערנ זענען אנגעקומען קײן ארגענםי־ נע, װו ז״ הןבן כדעה דו *דפידן 6 ײאבן אין םעאםער ״ארגענםינע״. ^ןןן דעם (11־םן ױני איז פארנעקומען אין בו־ ענאס־א״רעסעד ״די׳דן מעאמער ״אלימפאי *ן ערן־אװנפ פאר דעם ארפיספ א. סאמבעי־נ״ װעל־ כער -פילט מים גרויס ערפאלג אין בוענאס־ אײרעס. ס׳איז אויפנעפירם געװזןרן גאגאלס ״רעװיזאר״. — נזןך דער פאר׳דםעלוננ — א גרויסעי קאנדערם. ןןןן דער זינגער און אקםיאר פרן װין יצחק דײם׳ד פאים אין ארגעגםינע, װו ער װעפ ארויס־ םיעםן אין דארםיקן ײדי׳דן םעאפער. ןןןן אין אמעײקע איז פארבאםן געװארז יי פאי״דפרײפן א בוך םון זיײכגונגען םון נאקעםע פיויען פון בארימםן ײדי׳דן סקולפםןןי יעקב עפ׳דטײן. די אמעריקאנער זוענזור האפ ארויפ־ גענעבן א בא׳דלוס, אז ״זײ זענען נײדם פאסיק פאי׳דפײים דו װערן אין אמעריקע״. נ א ר כ םיסיע), עקזאםיגאםאר םון פוילי״דער גע״דיכמע — דעלעגירם פון בילדונגכ־קוראטןןרױס, פראפ. קארפאװים׳ד, פאר׳דםײער פון ײ׳ד״א״ ׳ד. מענ־ דעלסאן, די כעמינאר־לערער א. ג*לאמב, נ. װײ־ ניג, ד״ר העלעי, העניג, א. רײנהארץ און פאלק האלפערן. ןןןן דער אוקראיני׳דער געזערד גוזאםען מימ פאל־אם. נעזונם, דענםרפאראלאג און געזקולם האבן בא׳דלאסן ארויסגונעבן א חוד׳דלעכן םע־ דיצינײדן ז׳דורנאל אויף ײדי׳ד. דער זעורנאל װעם אנהײבן צו דער׳דײנען אין סעםפםעםבער 1929 יאר ןןן פ־ץ הי״דבײן און אסתר ׳דומיאם־דער זע־ כען געקוכען קײן װאר׳דע פון ראםנפאי־באנד, װו זײ האבן פא־בי־אכם א 14 הד׳דים. היר׳דבײן און?•סיאב־גער זע;ען געװען אין פיל •־צעט און •־םעםלעך- זיך גוגעעוקס זרום נ״עם לעבן- און אן 8 הד׳דיס אפגעיעבכ צװײדן די ײדי״דע איבעיװאנדע־עי, מיםגעלעבפ מים זײער לעבן- פ. הי״דבײן ׳דײיבכ איצם זײנע רײזע־אײנ־ דײקן, װעלבע פאינעמען צװ״ גרויסע בענדער. עי• האפ אייך פאי־ענדיקם א דיאמע פון דעם ןןןן אין װא־״דע ־אם פארבראכם א פאר םענ דעי באקאגםער ײדײדער ז׳דורנאליסם, דער מים־ א־בעםער פון ״פארװערםס״ לעא ראבענס (ל. מארקעס). ןןןן ס־האם זיך אנגעהויבן גו זעצן ד*ס יןןי־ בוך ״ײדי׳ד םעאםער״, װאס דעי׳דײנם זןנהויב **קםאבער אין קלעצקין־פאררזזנ אונםער דער רע־ לעבן פון די ײדי־דע איבעיװאנדעיעי א. ג. ״פונם לעגםן יאריד״. די פיעסע גײם אין ״די־דן מלובה־םעאםער פון אוקיאינע. א. *דומיאם׳דער האם אנכע׳דײבן פיד לידעי און א גיעכעיע פא־ עמע ״איבעיװאנדעיער'/ װאס דרוקם זיך אין דער באיק^װער ״יויםעי װעלם״. — אײניקע פון פ היר׳דב״נס עש״ען און א. ׳דומיאם׳דערס לידעי װעלן מיר דרוקן אין די ״ליםעראײ־דע דאקציע פון ד״ר ם. װײבערם. ןןן אין גױ־י#יקעי ײדי׳דן לערער־םעמינאר איז אפנעהאלםן נעװזןרן א קאנפערענץ מים דער ־אםײליקונג פון פאיםיעםער פון ו;י ײדי״דער פיעסע, ־דודן. זעצער־פאלבאנד, ליםעראםן און אנדערע קולםור־ארנאניזאציעס, װענן ־דאפן אן אײנהײםלעבע ײדײדע איטזזגיאפיע, װאס זאל פאיפליכםן די ײדי־דע פרעסע אין בבלל די קול־ םס אויף דעס נױ־יארקעי בײ־עולם איז פאיגעקודען די אויפדעקדננ פון דער מצבה אויפן קבר פון יהוא־דן. די לײװנם, װאכ האם פאײ דעקם דעס ־דםײגעינעכ מאנומענם, איז איאפגע־ צריגן געװן־ו דודך דעי פירי אדן םאכםעי פון פאי־כםאיבענעס י אפאםא־ד־ און א לעיעלעס ה*בן פא־געלײענם פון יהוא־דס ײדי״דעי הנ״ך־ איבעיזעצ־נג און פון זײנע ײדעי עכ זענען םורעלע און ערצױנגס־אינכםיםוציעס אין אמע־ ייקע, זען אויסםײדן די גרויסע צ*ל ענגלי־דע װעיםער. װאס האבן זיך אר״נגעכאפפ אין דעם אסעריקאנעי ײדי־ד א. ד. גל. די קזןנפעיענץ ה*)ט;ע־דאפן אן אלםאגראפיע־ און *דפיאך־קאםיסיע. װאס האם די אויפגאבע צו ־דאפן די געהעריקע יסודית פון פאיײנהײםיעבםעי איםאגראפיע, קו־ מען צװי־דן אגדערע אין פאיבינדונג מים דעס יױו״א און אנדערע ליםעראדײד־װיסנ־דאפםלעבע אינסםיםוציעס. — ביאיד פון דער ^רםאגראםיע־ און ׳דפיאך־ק^מיסיע ׳דםײען: דוד פינסקי, ־ד. ניגער, ״. אפאםןן־דו, א. נלאנץ־לעיעלעס, פרץ װיעיניק, אדעקסאנדער הארקאװי א. א. ןןןן אין ם־דערנאװיץ הויבם אן צו דער־דײ־ נען, אונםעי דער רעדאקציע סון דיבםעי יצחק מאנגץר, א נײער יידי׳דער ז׳דורנאל מיםן נא־ מען ״געצײלםע װערםער״, — מיניאםור״צײט־ ־דייפם פאר ליםעיאצזר, קונסם און םעאםער. ןןן אין פאילאג א. ׳דקליאר, װאר־דע, דער־ ׳דײנם אינגיכן א באגד געקליבענע ׳דריפםן א. נ. ״גע־דלעכםס־סדאגן״ פון פאנטעלײמאן ־אמאגאװ, איעיגעזעצט דורך ׳צ ביןןצמאכער. אריך װערפ צוגעגרײם צוס דרוק פאנםע־ לײמזןן ראמאנאװס ראמאן ״די לעצםע דוחות״, װזןס האם געמאכם א *דםארקן רו׳דם אין רום־ אױיכגעםיעםן מים רעדעכ א. אויעיבאך אין גאמען פין ײדי־דן פען־קיוכ אין;ױ־יאיק, א זעייין אין נאמען £*• סיץ־י-רײבער־פאיײן, דעי באקאנסעי ײדײדעי פאר׳דעי א. האיקאװי. ד״י י..*דאצקי — פא־ דעי •ױ-יארקעי סעקציע פון ייװ״א״ ב. י. ביא־אסםאצקי — פאי דעי ק׳לםור־געזעל״דאפם. ה. עהיענרײך — םאי די פיעלי־צױן און גאציאנאין איבעםעי־פאיבאנד. גיגגאיד — פארן ײדי׳דן לעיעײסעמיגאי׳ און י ריװקיגד — די מצבה, די איבעם פון -ע= באקאנםן סקײיפםא- אהין גודעלמאן, איז זײעי אידפאזאגצ א־ן א*י פ־דוםקײם און גע־ צאמםעי ה״דיבוה. אוי ־ אײן זײם לײענעז מיי די אוהיות — *ד״וא־ד. אדיה דעי צװײםעי ז־־ם די ןײ ־דדרות פון יד״וא־דכ א ליד: און ײי איך ־דייס די אייגן—באדד ײעים אויפגע־דםזדם א מייץר רונד איוס און איץ פארגי־ם, און איץ צעפאיב אין איך בין זיבעי אין דײן הײליקםום. ןןן אין דאיהינאװ. קרייז װילײקע, איז :י־ ־דםעיע־־ א. ל. ביכקא. דזײ• פאי־דםאיבענער איז אים געװען וי0 יאי. א געװיכע צײם האם עי געװוינם אין לאנדאן, װו עי האם פאיפאבצ א העביעײד־ענגלי־דן װעיםעיבוך. די יעצםע צײם האם עי געליםן נוים און איז ארומגעפארן אי־ דנד. ןןן מעגדעלע םוכר ספרימס ״פי״דקע דער קרו־ םער״ איז איצם דער׳דינען אין אן עגגלי׳דער כעי דץי פיאװינץ םיכ רעפעיאםן. ןןן אין ױני הוד׳ד זענען אין װילנער ײדי׳דן לעיעי־כעסינאר פארגעקומען די ארויסלאז־עקזא־ איבערזעצונג. ןןןן דוד בערגעלסוןגס פיעסע ״דער םדיבער״ איז #נגענומען דורך מאריס ׳דװארץ און דעם קומענדיקן סעז*ן װעט די פיעסע אויפגעפירם װערן אין נױ־י*רק. מענכ. די עקזאמעגס זענען געװען מדוכה׳דע. צום עקזאמען זענען צוגעםראטן 29 קורסיסםן, אויס־ געהאלםן האכן 21. די עקזאמיניי־קאםיסיע איז בא״דםאנען פון א פוןר׳דםײעי פון בירדונגס־ םיניסםערװם, ד״ר עקערם (פןןרזיצער פדן קין־ רסד. נ ת ם ן ס י י ז י?