Literarishe bleter · 1929-03-29 · 13 (29.3.1929) · p. Seite 261

/ייס 261?יםערערי׳שע ב?עסער. ג?ס. 13 (256) די אױפנאם פאר טע$ד$ר דױבלפר אין װארשע שעח, דעם 23 םעדץ, איז פוןגעקומען אין װארשע, אין גרויםן זאל פון ״האםעל אייראפע״ א :אנקעמ, איינגעץרדנם דורך דעם פוילישן פען־קלוב םארן פןןרזיצער פון ר״טשן טען־קלוב, דעם באריטמן דיכטער םעזןדאר דויבלער, דער םיםגליד פון דער פר״םישער אקא־ דעמיע. אין דעם באנקעט הזןנן •ןנט״ל־גענומען די {ןננעזעענםםע פאר־ שט״ער פון דעד פוילי׳טער ליםעראמור, וויםנשאםם און אויך די ד״טשע געזאנדשאפם. םיאיז אויך א״נגעלאדן געווארן א פארשט״ער פון ״דישן פען־קלוב, ז. םעגאלאװיםש, נאר אזוי ווי ז. םעגאלאוויטש איז נישט געװען אין ווארשע, האם אים םארמרעטן סלך ראוויםש. בםך־הכל זענען אויפן באנקעם אנוועזנד געווען א 35 פערזאן. פארזיזוער איז געווען רער פרעזעם פ־ז פוילישן פעז־קלובע פערדינאנד געטעל. ער האט געעפנט דעם באנקעט מיט א לענ- גערער באגריםונג אויף פויליש. דערנאו האט גערעדט דער שריפםשטע־ דער יליוש קאדען באנדראווםקי אין דייטש. ער האם באזונדערם אקבענטירם אין זיין רעדע די באדייםונג פון פען־ קלוב פאר דער קעגנזייםיגער םארשמענדיקונג און דערנענטערונג םון פדרש״דענע ליםעראםורן. דער קיגסטלער וו א צ ל א וו ה ו ם א ר־ ־ם ק י, דויבלערם א חבר נאך פון די ױגנט־יארן, האם גערעדט אין פרא1נױיזיש, ער האט דערביילט זכרונות פון די באהעםע־צ״טן, ווען זיי ב״דע זענען געווען אין פאריז. דער רעקט*ר פון דער ווארשעווער אוניווערםיטעם האט גערעדט דייטש. ער קען זיו מיט דויבלערן פערזעגלעך זיין רעדע איז דורכאוים א פאוניפיסםישע. ער האט געזאגם: די םענםשן פון גייםט, רי װיםנשאפםלער און קינסטלער, םארן פער נשום־אופן נישט פארלירן דעם קאפ און אריינפאלן אין שגעון פון נאגיאגאלער שנאה. דאם איז ב״ם ח״נטיקן םאג די גרעםטע אויםפגאבע פון יעדער אינםעלעקטועלן מענטש. דערנאך האט געהאלטן א באגריםונגם־רעדע דער פאדשםייער פון ״דישן פען־קלוב, דער דיבטעי מלך ראוויטש. ער האט אנגעהויבן אין פויליש, באלד אריבער אויף דייטש, באגדיסם דעם גאםט אין נאמען פון ״דישן פען־קלוב און פון זיייע מיםגלידער ם״ אין פוילן םיי אין אלע אנדערע לענדער. *ווישן אנדערן האט ראוויםש געזאגם: דער ד״פםטעד געדאנק זון יעדן דיבטער, זיין שענםטער חלום איז דער שלום אויף דער װעלם .נאר דער שלום סאבט דעם םענטש פאד אויס חיה, פירם אים ביסלעכוו״ז *ו דער מדרגה פון איבערמענםש־ לעכקייט. דערפאר איז רי מעגלעכק״ט פון א װעלם־מלחמה און פון א מלחםה בכלל — די טונקלסםע זארג פון יעדן דיבטער. נעכטן האב איך געענדיקט לייענען א ניי ד״טשיש בוך פ ן א אומבאקאנטן ווארט־ כאלדאט ״אין מערב — ק״ן נ״עם". גראד דאפ דאזיקע מודאדיקע בוך האט אין מיין הו.רץ אויפגעװעקט די נרויסע האפנונג: עפעם אזוינס װעט מער ק״נמאל נישם זיין. דאט איז געשען א דאנק דער גוואלדיקער קראפט פון ווארט, *ו וועלכן םיהאט א באזונדערן וווטרוי אין פוילן, אין לאנד פון מיצקעווימשן און מיט וועלכן םיר יידן זענען פארבונדן פון לאנגע *״טן אן. ראוויםש אנטוויקלט ווייטער דעם געדאנק, אז אין דער זו״ט, ווען די וועלט רוט, דארפן קעטפן די דיכםער. סיאיז איגט די זו״ט פון גרויםן ווארט־קריג פארן װעלט־שלום. ער האפט, אז רער פען־קלוב וועט אין דעד ױקונפט ז״ן נישמ בלויז א קיגסטלערישער אינטערנאוויאנאל, נאר א אינטערנאױאנאל פון עטישן אינהאלמ. ױם םוף פארענדיקט ער מיט דויבלערם א געדיכט, וואם הויבט זיך אן: .מ״ן קבר איז גישם קיין פיראםידע״. די רעדע סונם ״דישן פארשטייער האט םען אויפגענוםען םיט גרויס ױסרידענק״ט. נאך יעדער טאסט־דעדע האט מען שטארק אפלאדידט און געםדונ־ קען ״לחיים״. אויף די אלע רעדעם האט דויבלער געענטפערט. ױוישן אנדערן האט ער געזאגט: כיוואלם געווען פאלש, ווען םמאכט אונז פאראנטווארט• לעך פאר אלע מעגלעכע חטאים, וועלבע םיבאגיין אונזערע פעלקער. אבער םיר קאנםטאטירן, אז מיר וועלן טיט אלע כוחוח פארהיטן סיזאל זיך װידער נישט געפלאקערן די טפשות פון פעלקער־האס. דויבלער האט שפע־ טער דערױילם, אז ער האט א םך פריינד ױוישן פאליאקן און וערמאנט דעם גרויסן פוילישן דיכםער וויםפיאנםקי, וואם איז געווען ז״נס א (סוף אויף ז. 263). 4 לעצטע ביאדער (פונס רןןולער פעליקס פרידטאן (יואחטע) ן