Literarishe bleter · 1929-03-08 · 10 (8.3.1929) · p. Seite 203

זײם 203?'םער^רישע 3?עסער נום. 10 (253) * כ ר א ב י קו טט#םטר אזן קזנסט 8ין *יי גייקי, 6ין •יי 3 ײוי*9 סע- •םערן, װןם סם*לן *ין װ*רש7׳ איז מןריקע װןך געװין מן9ן, װען נןר איין סעןסער הןס געשיילס (םיסװןך-דער קןםינסקי-סעןסער) ײן *יין סןג (וןגעישסןג) הןס קײן *ײן סעןסער נישס גע< שיילס. רי.װילנער״ *י?ינ די גענערןל-םרןםעם םיין .שיילןק״, .סקןלן״ — איז כחם אויח הסקר — *װיי װןכן ןן ן ״םירער״, אין יין קןםינסקי — ןםןרזןםלוגג םין נןנק־םיסגלידער. דער ןרסיססן• סןרײן הןס בןדןר&ש נישס רערלןזן ןזן מין זןך. די!ןרשםעלזנגען *ין קןםינוקי-סעןסער םים געיי קעססןן *יען זו גרויסע .ינןרן״. די ןרסיםסין װערס ױיםגעגיםען פים גרויס נןגײסםע• רונג. ** אין תןרשע װײיס עי*ס דער כןק*נסער םןלער ןרסיר שיק. שיק איז נןריםם ןלם שןסער םין דער םןדערגער ײדישער םיגי*םיר, ןיס איײ• ססרןסןר ■ין וער נ גי, סין הגדה.?עוסנס הןס זיך שיק קונה׳שם געװען םיס זײן גרויש װערק: יי אילוסינןסןרישע אייסגןוע ■ין דעס היסםן־ישן קןלי^ער ססןסיס, די דןזיקע אינסערעסןגסע ןר- נעס װעס אזיסגעשסעלס װערן אין װןרשע. .*■י דורך דע□?דישן דרןםןסישן םעןסער אין שיקןגן <קינססלערישע לײסונג ױסף נויןװ) תערס אי*ס ױיםנסױרס^ םןריערס .דער קןרגער״. דעקןרןניעס-רןוז קרייניק. וי .הניםח״, װןס שסילם אינס אין ארץ• ישראל, הןס געילונעװעס ן סורגע אינער אײרן• סע אי*ס איו נןשלןסן געװןרן *י ןןרנלײכן אין ארץ-ישראל. די .הגיםה״ הןם נרעה אויינו- 6ירן נײע *װײ *ןרשםעלוגגען. די ערשםע םןר- שםעלוגג-.*תר רוד״ נןןרבעס םין י. לםדן לוי• נאלרעראנס ,אגשלוםס לןקן״ אין די *װײיע — םןריץ הײםןגי .עקיבאס ירוי״. רןרן װײסמןן סרעס אינס אויף אין לןדזש אין *נשל שןרם םיעסע .װרנ אין געלינ- םע• אין .די סןםע *ין רער װעלם״• ^שי רי שעקסניר^אײסםירינג אין ניז-״ןרקער קינסס-םע*סער-.ןסעל*״ (רעזשי בןריס גלאגןלין) איז דירך דער ײדישער ןםעריקןנער םרעסע אין ןלגעםײן גןנץ גיס אויס.עניםען געװןין. א. גלןנץ שרײגס *. ן.: .עס איז ן דערגרײכונג סןר אוגזער בעסערער ײדישער ביגע. םיס ןלע ■*לערן איז דןס * שײגער יין װירדיקער שריס סןרײס **ר ועם גןננן?ידישן סעןסער-װעזן•. דער דיכסעד י. ליוקי סרעם ױיף זײער ןסס אין די גיי-יןרקער ײדישע קליבן םיס זײנע איס*רןת*זן*יעס. ־ייא^ אין ז*ל *ין ״*ןלקס ״אוניװערסיםעס״ (קרןכםאלנע 36) ױן יין ו*ל םין די ה*נדלם- *נגעשסעלסע (םילנע 7) זעגען *ןרנעקיםען נװײ ליםערארישע ןװגסן׳ אויף װעלכע ס׳זענען *רויס- געסרןםן די ייגגע דיכסער יין ןרסיססן: ה. גיסגע- שסןלס, נ. זילנערשסײן, ש.?ןרןםנ, ק. <יס, ר. םיזמכער, ם דויאלןװסקי, ה. זיניסןן ױן רי ירםיססן װייסליץ אין םינסדןרף. רעד. ב ח מ^ן ס ײ; י? רי נױ***רקער נעזע?פ*סס **ר מענס־ז• װיסנסןום הןס יײגגעןרדגס דרײ״חדסיםדיקע קורםן *ןר םעגסס-װיסנעןסש יינסער דער לײסוננ םון סרןי ם שניױרסןן אין םיםװירקינג סין ס*•**. *. רןדים^װלןװיץ. די נעזעלס*סס ה1י*ס ןן *רויסניגעבן יין ײריע און ענגליע * דרײ״חודו *ײססרייס 6*י םענסס-װיסנע*6ט א. נ. ,יעדער מעגם•״. ,*ו ד״ר ר*על נעקער הןם **רענדיקמ, נןך * רײ יןרן זןמלען, * רייםה 6ון העכער 2000 מערק אין *דסיקלען, װעלכע זענען **רעינסלעכס אינער סארסײרענע *רןנן םון ןגסרן*ןלןניע, כיןלןניע ױן ם*ס*ין;יע נײ ײדן. דןס דןזיקע װערק, װעלכע װעס קעגען דינען *לס װעגװײזער ס*ר די יעגיקע, װןם בןשעפסיקן זיך מיס זזיכנ• סןוסלעכע םןרסינגען אויף די אויבנרערםןגסע נעביסן, װעס כקרונ דערזיײנען אין דער ױיסגןנע *ין רער װיסנסןסנלעכער קןםיסיע *ין ״ןזע״— ,סןז״. די *. י. ס. ן. גרײס זיך *י ןרגןניזירן סוף לערגיןר ן לןנר״יויסנסעלונג *ין ײריס• װעלסלעכן עול-װעזן. לויםן םרןיעקם 6ין *יס״ן זןל די אויסססעײנב געע*נס װערן אין װןדסע אין דןן ןריבערגז6*רס װערן אין װילנע, לןדז*, גיןליססןק. דיזעלניקע אויסססעלונג װעם ױיך םיסגעגיםען װערן םיס דער דעלענןזיע 6ין *יס״ן קײן ןםעריקע ־ *זן דעלענןניע װיס, ל1יסן **• סליס *ין סיוענ ס םין *יס״ן, *ר1יס*ןרן קײן ןפעריקע אין כעסשעסנער-ןקסןכער הײנסיקס יןר. די לןנד״יויסע עלונב װעש ןםםםיגלען דעם ײדיס• מעלסלעכן סיל-־דעזן — מ*ס זײגע םןסעריעלע אין אידעיס״םערןגןנינע דערגרײכוגגען *ןר די העכער *ען יןר סון זײן עקזיססעגץ. אין נ־ו־יןרק איז ןנןגסירס ן דעכןסע ױיף דער סרןגע: ״*י איז בײגיס שםײסןנם סרי״ לןגיע ״נײם סויעי״ ן סרןיעסןריסע סיעסע. אין *װגס הןנן זיך בעזןלס וןסײליקן ם. ןלנין, דוד בערגעלסןן, ססה ג*ריר, ה. לײװיק, קלםן םרסר, יעקב סעססעל, סנחס א. *. ־ש^ נןך סןלססןיס ,וננו קןרענינן״ װעש געגיבן ײלרן װי ן סרעמיע *י די ,ליסערןריסע נלעםער״ סןלםיןים נןריםס װערק .װןסקרעסעגיע״, איכערגעזענס *ין דער לענשער ןקןדעמיסעד ױיםגןבע דירך סרה רײוען. ם׳רריקס זיך אי*ס ן גײער נןנד םין סרץ הירסםײ[—.איגדיע• (גןרבן *ין סםילסמײגן). אין ן םןר װןכן *ריס דערסײנס אין קלעעקק-*ןרלןג ן נײע אױ*?ןגע דור בערגלסןנס ,נןך ןלעםען׳ אין ,ןםגןגג״. ױן דעס גרויסן סעקן-סעמםל-זןל אין ניי-יןרק איז ןנןנסירס ן יח1אס-ןװנס םיס ן זײער רײכן םרןגרןם. *רןנזסירס *ין ײדיסן. לערער- סעםיגןר. ** דער דריסער ם*נד .לעקסיקןן״ 1*ר ײויסער ליסערןסור, םרעסע אין םילןלןגיע *ין זלםן רשזסן װערס *ןרעגדיקס אין זןץ. ס׳װערס ױ*ס סוין געזע*ס דער איזז .ס״. ניז םכח װעס דער בןנד דערסײנען *וס *!רקייף. רי *װײסע װןך דערסײנם ןלפער קןניז- נעס ,סםןרקע און סװןכע/—די ערסםע *װײ סלילן י|לם-ססןס• אין ״סוים*סןנץ*. ל'םטר$םור אק קולםור ורײםןנ, דעם 22-#?נרי*ר םיז דזוך ד?ם ״,...וןןר ייםירןסן-וןריין *ייננוןררנס נזנװןרן , ,ניןיז-י•* יננזר דםם רינםםר ז. םניוור זי ,.ן ן.6ןרן *ון םויין, װי?ר הןס סןרנרןנס ,״- ״רוים. ׳1נה רןוננוניר וין זיין 8ר1י 6*רן ן• ,י:לן ק״ן ורז-־םרוי, װו זד װנין םןרנרננ- ״ן .םלזנע חדוים. וין ױיין הנם י1נה רןזענ- ״וד וןינרונם ו 6 חרםים די םענ ויז וין יןקוי סון נ. •. ש. ן. },-נעקיפען ן קן;6זרע,ק *ון רי 8 -וי״קןפיסעס;, װןס ה,<ן וױף ז-ך גזגיםען נו זןרנן םןר דעם ״סז-יעין וױוהןיסן 6ון די װןרעעװער דריע- װעלם־זכע ווין. ם׳הןנן ויך וין דער קןנוערענץ;ןס-־-,ט 7 נ 1 פיםניירער וון רי קןעיועסן. וין (ײף 6׳, 3 חרפים הןנן די פוי-קןפיפעפן *1י8- נזזןםלש וינעד ננ רייזגם גיידן. נןך רי נורינסן זין ע זוספןן, י. וןפ *ון פ. נילינםקי *ון *ן עויספ רלענעי דיוקוסיע, זענען ןננענוסען נעװןר1 ״ליסיוע וון ורןקםישע רעזןיוניעס. ס׳ררוקס זיך רער ערםשער נןנד .עריםסן וון רער סןסקװער בזזעלםןום נו וסלרירן די •דיםע םודןך, געוינםע *ון ייםערןםור*, פיס ןרסיקיען וין ם, הדייקםןן, *. זןרענקי, יוריע, ׳. יןנ־ופין, נני טייריוני, *נ* יעװ, ■. קירזפ• ניץ, ם הער, *. גורפעױן, פ• ניעוןםניןוםשי * *. ** רעם 1<-םן יןנוןר ויז *ין יןקןי *ון יןדזםור .ס,ז• וןרנעקוםען * זינוננ *ון רער װיםנעסםיעך-ססןסיםםיוער סעקניע. רזר *ורװןי- םער ם ן .סןו״, ד־ר ס. *װןינע, הןם ו<1י*ן גרלנ• *ון רי ןרנעםן 1ון י.װ.*. ןפריוסן פןר עקןנןםיק יון ■םנםיםםיק — י. קןרןיניק — נו דער ורונע װננן;״'ס-סיבות ניי ״רן) רפופרירס װפגן פםםר*- לזנק״ם *ון קרענקפװריק״ס נװיפן ײרן. דנר רזםורזנס הןס *1יך נןקןנם די פןרזןםיסו וים װר ן;ס*סד*וננ, *נסװיקיוננ *ון ןרבעם פון ״דיפן ־׳סנפןםםיענן *ינססיםוס. רער רעוערןס וןם ויזייגערוסן ן גרויסן *ינםנרפס *ון * יפנ- ד.ן*סז ויסקזםיע. סיויז ןנגעװיזן בעװןדן *ליף דעם ו־' כ; ״סנפן&סיענן װערס וון *רנעם, װןס רםר ״ז׳א 6־-ס יורך *ין דע□ װיכםיקן נע*יס *ון נ־ולןניע *ון וןסןיןנים 1ון דדן. *דיןן םןרםלןנ *; רזזורזנם, װעינער *יז *ונ*עדנפפ*ינס נע- ■יןר; םין דיר פ. פיוסןן (וןרזינער *ון דיר ײקזיז!, *יז נןפלןסן נפװןין נז פסעין זיך *ין ין?ננזר םןרנינרינג מיס רפר םםןםיםםיפ-עקןנן■ ייעעד םעקעיע גדם יװ-*. רי סעקעיע גרוו-רס •'יס ז-ך ן גיויןע ןןי דריפע דןקסדירים 8ון יוייע;וינער 50). ** *ין רי ןפפריקונפר ײריפע ניטוננען גע- •ינפן םיר >יי*רי6ן 6ון דפר ײדיפפר קויסור- נעזעיםןום װענן * םיסניירם-װערגירונגז ,ן פיפ- גי'י 6 ן יער דריפער קויסור-נעזעיפןםס—װערם נזזןגס -קןן װערן יעדער *ײנער, ןזץ *ײנ• ני ״זלנז *ןייסיפעד ריכםוננ ער זןי ניפפ נעהערן, *י'נ נן־ זר ןנערקענס ײריפ פןר *ונזער נןנין- נןלעז פײוך — רי פורןך 8ין *ינזער םןדערגער נײ'ן *יער ק יסור, *יז פםנים םיס רי ניין וין ײי <י עיפן*פ *ין *יז נרײ■ ןנםדינונעפען *ין *יי׳ וינעסן־.